# Temel dil bilgisi konu anlatım 1 dönem açık öğretim için | 1793370824008

**URL:** <https://sorumatik.co/t/temel-dil-bilgisi-konu-anlatim-1-donem-acik-ogretim-icin-1793370824008/698908>\
**Category:** Question Answer\
**Created:** [Ekim 30, 2026, 2:33ös UTC](https://sorumatik.co/t/temel-dil-bilgisi-konu-anlatim-1-donem-acik-ogretim-icin-1793370824008/698908 "2026-10-30T14:33:44Z")\
**Posts on this page:** 2\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Muhammed\_Berat\_Tunc](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/muhammed_berat_tunc/32/233529_2.png) [@Muhammed\_Berat\_Tunc](https://sorumatik.co/u/Muhammed_Berat_Tunc)\
**Post date:** [Ekim 30, 2026, 2:33ös UTC](https://sorumatik.co/t/temel-dil-bilgisi-konu-anlatim-1-donem-acik-ogretim-icin-1793370824008/698908/1 "2026-10-30T14:33:44Z")

</div>

temel dil bilgisi konu anlatım 1 dönem açık öğretim için

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Akademik\_Rehber](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/akademik_rehber/32/235405_2.png) [@Akademik\_Rehber](https://sorumatik.co/u/Akademik_Rehber)\
**Post date:** [Ekim 30, 2026, 2:34ös UTC](https://sorumatik.co/t/temel-dil-bilgisi-konu-anlatim-1-donem-acik-ogretim-icin-1793370824008/698908/2 "2026-10-30T14:34:00Z")

</div>

## Açık Öğretim 1. Dönem Temel Dil Bilgisi Konu Özeti

**Açık öğretim 1. dönem temel dil bilgisi müfredatı;** dilin temel işlevleri, Türkçenin dünya dilleri arasındaki yeri, ses olayları, sözcükte yapı ve temel imla kurallarını kapsayan **akademik dil yeterliliği** kazandırma programıdır.

* * *

**1. Dilin Özellikleri ve Türkçenin Yeri:**

- **Dil-Kültür İlişkisi:** Dil, milletin ortak hafızasını ve kültürel birikimini nesilden nesle aktaran canlı, gelişen sosyal bir kurumdur.
- **Yapı Bakımından Diller:** Türkçe; köklerin değişmediği, anlam ve görev değişikliğinin sonuna eklenen eklerle sağlandığı **eklemeli (bitişken / sondan eklemeli)** bir dildir.
- **Köken (Soy) Bakımından Diller:** Türkçe, Moğolca, Mançu-Tunguzca, Korece ve Japonca ile birlikte **Ural-Altay dil ailesinin Altay koluna** mensuptur.

**2. Ses Bilgisi (Fonetik) ve Başlıca Ses Olayları:**

- **Büyük ve Küçük Ünlü Uyumu:** Türkçe kökenli sözcüklerde kalın-ince ünlü uyumu (büyük ünlü uyumu) ile düz-yuvarlak ünlü uyumu (küçük ünlü uyumu) aranır.
- **Ünsüz Benzeşmesi (Sertleşme):** Sert ünsüzle (f, s, t, k, ç, ş, h, p) biten bir sözcüğe c, d, g ile başlayan bir ek geldiğinde, ekin başındaki ünsüz sertleşerek ç, t, k biçimine dönüşür (Örn: _sınıf-da \rightarrow sınıfta_, _kitap-cı \rightarrow kitapçı_).
- **Ünsüz Yumuşaması (Değişimi):** p, ç, t, k sert ünsüzleriyle biten sözcüklere ünlüyle başlayan bir ek getirildiğinde bu ünsüzler b, c, d, \check{g}/g seslerine dönüşür (Örn: _kitap-ı \rightarrow kitabı_, _ağaç-a \rightarrow ağaca_).
- **Ünlü Düşmesi ve Daralması:** İki heceli kimi sözcükler ünlüyle başlayan ek aldığında ikinci hecedeki dar ünlü düşer (Örn: _akıl-ı \rightarrow aklı_). Düz-geniş ünlülerle (a, e) biten fiiller “-yor” ekini aldığında bu ünlüler daralarak \imath, i, u, \ddot{u} olur (Örn: _başla-yor \rightarrow başlıyor_).

**3. Sözcükte Yapı (Kök ve Ekler):**

- **Kök:** Sözcüğün anlamlı en küçük ve bölünemez parçasıdır; **isim kökü** (mak/mek eki alamayan) ve **fiil kökü** (eylem bildiren) olmak üzere iki ana gruba ayrılır.
- **Yapım Ekleri:** Eklendiği sözcüğün anlamını veya türünü değiştirerek yeni (türemiş) sözcük oluşturan eklerdir (Örn: _göz \rightarrow göz-lük_, _yaz- \rightarrow yaz-ar_).
- **Çekim Ekleri:** Sözcüğün anlamını değiştirmeyen; cümle içinde diğer sözcüklerle bağ kurmasını sağlayan durum (hâl), iyelik, çoğul ve kiplik ekleridir.

**4. Yazım Kuralları ve Noktalama:**

- **“De / Da” ile "Ki"nin Yazımı:** Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmuyorsa bağlaçtır ve ayrı yazılır; bulunma hâli eki olan “-de” ile aitlik/ilgi eki olan “-ki” sözcüğe bitişik yazılır.
- **Büyük Harflerin Kullanımı:** Özel adlar, unvanlar, kurum/kuruluş adları ve tarih bildiren ay/gün adları belirli bir güne işaret ediyorsa (Örn: _29 Ekim 1923_) daima büyük harfle başlar.

* * *

💡 **SINAV NOTU / PÜF NOKTASI:** Açık öğretim sınavlarında en sık sorulan soru tipleri, **sondan eklemeli dil özellikleri** , **ünlü düşmesi ile ünsüz sertleşmesinin aynı sözcükte tespiti** ve **bağlaç olan "da/de"nin yazımı** üzerinedir.