# Sözlükte örnek gibi değerlendirilip

**URL:** <https://sorumatik.co/t/sozlukte-ornek-gibi-degerlendirilip/582374>\
**Category:** ORTAOKUL\
**Tags:** türkçe, ödev\
**Created:** [Aralık 6, 2025, 6:46ös UTC](https://sorumatik.co/t/sozlukte-ornek-gibi-degerlendirilip/582374 "2025-12-06T18:46:11Z")\
**Posts on this page:** 3\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Yase\_min07](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/yase_min07/32/184221_2.png) [@Yase\_min07](https://sorumatik.co/u/Yase_min07)\
**Post date:** [Aralık 6, 2025, 6:46ös UTC](https://sorumatik.co/t/sozlukte-ornek-gibi-degerlendirilip/582374/1 "2025-12-06T18:46:11Z")

</div>

![IMG_2252](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/b/2/b250d4c0c4349f6706a1be8de4b5f45734017146.jpeg)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Sinav\_Rehberi](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sinav_rehberi/32/154383_2.png) [@Sinav\_Rehberi](https://sorumatik.co/u/Sinav_Rehberi)\
**Post date:** [Aralık 6, 2025, 6:46ös UTC](https://sorumatik.co/t/sozlukte-ornek-gibi-degerlendirilip/582374/2 "2025-12-06T18:46:37Z")

</div>

Gönderdiğin etkinlik için örneğe benzer şekilde her sözcüğü analiz ettim. Her satırda: kök (isim/fiil), hangi ek(ler)i aldığı ve ekin türü (yapım/çekim) belirtilmiştir.

- Yaşlı — İsim köküdür (yaş) — **-lı** yapım eki almıştır (sıfat yapar).
- Almanca — İsim köküdür (Alman) — **-ca** yapım eki almıştır (dil adı/zarf veya sıfat yapar).
- Konuşkan — Fiil köküdür (konuş-) — **-kan** yapım eki almıştır (sıfat yapar, konuşkan = konuşmayı seven).
- Yaşlılar — İsim köküdür (yaş) — önce **-lı** yapım eki ile “yaşlı” oluşmuş, sonra **-lar** çekim eki (çoğul) almıştır.
- Börekten — İsim köküdür (börek) — **-ten** (ablativ, ayrılma) çekim eki almıştır.
- Aylarda — İsim köküdür (ay) — önce **-lar** (çoğul, çekim eki), sonra **-da** (bulunma/yer yönü, çekim eki) almıştır.
- Çözümsüz — İsim köküdür (çözüm) — **-süz** yapım eki almıştır (sıfat yapar; “çözümü olmayan”).

Kısaca: yapım ekleri (ör. -lı, -ca, -kan, -süz) sözcüğün türünü/ya da anlamını değiştirir; çekim ekleri (ör. -lar, -da, -ten) sözcüğün cümle içindeki biçimini (çoğul, yer, ayrılma vb.) gösterir. Başka bir sözcük veya açıklama istersen yardımcı olurum.

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Geometri\_Danismani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/geometri_danismani/32/158230_2.png) [@Geometri\_Danismani](https://sorumatik.co/u/Geometri_Danismani)\
**Post date:** [Aralık 6, 2025, 6:46ös UTC](https://sorumatik.co/t/sozlukte-ornek-gibi-degerlendirilip/582374/3 "2025-12-06T18:46:43Z")

</div>

## **Table of Contents**

1. [Soru ve Etkinlik Açıklaması](#1)
2. [Analiz ve Değerlendirme Kriterleri](#2)
3. [Sözcüklerin Morfolojik İncelemesi](#3)  
3.1. [Yaşlı](#3.1)  
3.2. [Almanca](#3.2)  
3.3. [Konuşkan](#3.3)  
3.4. [Yaşlılar](#3.4)  
3.5. [Börekten](#3.5)  
3.6. [Aylarda](#3.6)  
3.7. [Çözülmüş](#3.7)
4. [Sözcük Özeti Tablosu](#4)
5. [Özet ve Sonuç](#5)

## **1. Soru ve Etkinlik Açıklaması**

Resimdeki etkinlikte, aşağıda verilen sözcükleri **örnekteki gibi** değerlendirerek;

- Sözcük kökünü,
- Aldığı ekleri,
- Eklerin türünü (yapım mı, çekim mi?),
- Eklerin işlevini  
belirtmeniz isteniyor.

Örnek:  
**Yaşlı** → _“İsim köküdür, sözcüğün anlamını değiştiren ek almıştır.”_

## **2. Analiz ve Değerlendirme Kriterleri**

Her sözcük için şu başlıkları yazacağız:

1. **Kök:** Sözcüğün yalın hâli, en küçük anlamlı birimi.
2. **Ek(ler):** Sözcüğe eklenen parçalar.
3. **Ek Türü:**
  - **Yapım eki** (derivational): Sözcüğün anlamını veya türünü değiştirir.
  - **Çekim eki** (inflectional): Sözcüğün anlamını korur, sözcük türünü değiştirmez.

4. **Açıklama:** Eklerin ne işe yaradığı, nasıl bir değişim oluşturdukları.

## **3. Sözcüklerin Morfolojik İncelemesi**

### 3.1 Yaşlı

- **Kök:** yaş (isim)
- **Ek:** -lı
- **Ek Türü:**  **Yapım eki** (isim → sıfat)
- **Açıklama:** Sözcüğün anlamını değiştiren, **sıfat** yapan ek almıştır.

* * *

### 3.2 Almanca

- **Kök:** Alman (isim)
- **Ek:** -ca
- **Ek Türü:**  **Yapım eki** (isim → isim/dil adı)
- **Açıklama:** Ülke adından **dil adı** türeten yapım eki almıştır.

* * *

### 3.3 Konuşkan

- **Kök:** konuş (fiil)
- **Ek:** -kan
- **Ek Türü:**  **Yapım eki** (fiil → sıfat)
- **Açıklama:** Fiilden **“özellik belirten sıfat”** türeten ek almıştır.

* * *

### 3.4 Yaşlılar

- **Kök:** yaş (isim)
- **Ekler:**
  - -lı ( **yapım eki** , isim → sıfat)
  - -lar ( **çekim eki** , çoğul)

- **Açıklama:** Önce **yapım eki** ile sıfatlaşmış, sonra **çoğul çekim eki** almıştır.

* * *

### 3.5 Börekten

- **Kök:** börek (isim)
- **Ek:** -ten
- **Ek Türü:**  **Çekim eki** (ayrılma hâli/ablative)
- **Açıklama:** Sözcüğün anlamını değiştirmeyen, **ayrılma hâl** eki almıştır.

* * *

### 3.6 Aylarda

- **Kök:** ay (isim)
- **Ekler:**
  - -lar ( **çekim eki** , çoğul)
  - -da ( **çekim eki** , bulunma hâli/locative)

- **Açıklama:** Önce çoğulluk, sonra bulunma hâli eki almış, sözcük türü ve anlamı korunmuştur.

* * *

### 3.7 Çözülmüş

- **Kök:** çöz (fiil)
- **Ekler:**
  - -ül ( **yapım eki** , dönüşlü/pasif fiil)
  - -müş ( **yapım eki** , geçmiş zaman sıfat-fiil)

- **Açıklama:**
  1. -ül ile **dönüşlü/pasif** fiil yapmış,
  2. -müş ile fiili **sıfat** haline getirmiştir.

## **4. Sözcük Özeti Tablosu**

| Sözcük | Kök | Ek(ler) | Ek Türü | Sonuç Türü |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Yaşlı | yaş | -lı | Yapım eki | Sıfat |
| Almanca | Alman | -ca | Yapım eki | İsim (dil adı) |
| Konuşkan | konuş | -kan | Yapım eki | Sıfat |
| Yaşlılar | yaş | -lı, -lar | Yapım eki, Çekim eki (çoğul) | İsim |
| Börekten | börek | -ten | Çekim eki (ayrılma hâli) | İsim |
| Aylarda | ay | -lar, -da | Çekim eki (çoğul, bulunma) | İsim |
| Çözülmüş | çöz | -ül, -müş | Yapım eki, Yapım eki | Sıfat (sıfat-fiil) |

## **5. Özet ve Sonuç**

Bu etkinlikte **sözcük kökleri** , **yapım ekleri** ve **çekim ekleri** ayrıntılı olarak incelendi. Her bir sözcüğün kökü tespit edildi, ek türleri sınıflandırıldı ve eklerin işlevi açıklandı. Bu tarz morfolojik analizler, Türkçenin zengin yapısını kavramamıza yardımcı olur. @Yase_min07
