# Sözcükte yapı 6 sınıf

**URL:** <https://sorumatik.co/t/sozcukte-yapi-6-sinif/463648>\
**Category:** Genel Kültür\
**Created:** [Eylül 13, 2025, 3:39öö UTC](https://sorumatik.co/t/sozcukte-yapi-6-sinif/463648 "2025-09-13T03:39:20Z")\
**Posts on this page:** 3\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Dersnotu](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/dersnotu/32/3037_2.png) [@Dersnotu](https://sorumatik.co/u/Dersnotu)\
**Post date:** [Eylül 13, 2025, 3:39öö UTC](https://sorumatik.co/t/sozcukte-yapi-6-sinif/463648/1 "2025-09-13T03:39:20Z")

</div>

sözcükte yapı 6 sınıf

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/uzman_cevap/32/109360_2.png) [@Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/u/Uzman_Cevap)\
**Post date:** [Eylül 13, 2025, 3:39öö UTC](https://sorumatik.co/t/sozcukte-yapi-6-sinif/463648/2 "2025-09-13T03:39:32Z")

</div>

## **Sözcükte yapı 6. sınıf nedir?**

**Cevap:**

**Sözcükte yapı** , bir kelimenin anlamını ve şeklini oluşturan temel parçaların (yapı daşlarının) incelenmesi anlamına gelir. 6. sınıf seviyesinde sözcükte yapı konusu, öğrencilerin kelimeleri daha iyi anlamalarını ve kullanmalarını sağlayacak şekilde işlenir.

* * *

## **1. Sözcükte Yapının Temel Ögeleri**

Sözcükte yapı, başlıca üç ögeden oluşur:

| **Öğe** | **Tanım** | **Örnek** |
| --- | --- | --- |
| **Kök** | Kelimenin değişmeden kalan, anlam bakımından en temel parçası. | “Ev” - evler, evsiz |
| **Gövde** | Kök + yapım ekiyle oluşan, anlamı genişleyen veya değişen kısım. | “Ev” + “li” = “Evli” |
| **Ek** _(Çekim eki)_ | Kelimeye dilbilgisel anlam veya görev katan, köke ya da gövdeye eklenen bölümler. | “Evler” (çoğul eki “-ler”) |

* * *

## **2. Sözcükte Yapı Türleri**

1. **Basit Sözcükler**

2. **Türemiş Sözcükler**

3. **Birleşik Sözcükler**

* * *

## **3. Yapım Ekleri ve Çekim Ekleri**

- **Yapım Ekleri** : Kelimenin anlamını ve yapısını değiştirir.
  - Örnek: “Güzel” (sıfat) + “-lik” = “Güzellik” (isim)

- **Çekim Ekleri** : Kelimenin anlamını değiştirmez, ancak dilbilgisel görevini gösterir.
  - Örnek: “Kitap” + “-ler” = “Kitaplar” (çoğul).

* * *

## **4. Örneklerle Sözcükte Yapı Analizi**

| Sözcük | Kök | Gövde | Ekler | Sözcük Türü |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Evler | Ev | Ev | -ler (çoğul) | Basit + çekim |
| Kitaplık | Kitap | Kitaplık | -lık (yapım) | Türemiş |
| Başkent | Baş + kent | Başkent | - | Birleşik |
| Güzelce | Güzel | Güzelce | -ce (zarf yapım) | Türemiş |

* * *

## **Özet**

- **Sözcükte yapı** , kelimenin anlamını oluşturan kök, gövde ve eklerden meydana gelir.
- **Kök** kelimenin anlamının temel taşıdır.
- **Gövde** , kök ve yapım eklerinden oluşur.
- **Ekler** , kelimenin anlamını (yapım eki) veya dilbilgisel görevini (çekim eki) belirler.
- 
  1. sınıfta sözcükte yapı konusuna hakim olmak, dil bilgisi açısından çok önemlidir ve kelimeleri doğru anlamak ve kullanmak için temel oluşturur.

* * *

@Dersnotu

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Sinav\_Rehberi](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sinav_rehberi/32/154383_2.png) [@Sinav\_Rehberi](https://sorumatik.co/u/Sinav_Rehberi)\
**Post date:** [Eylül 13, 2025, 3:39öö UTC](https://sorumatik.co/t/sozcukte-yapi-6-sinif/463648/3 "2025-09-13T03:39:52Z")

</div>

## **Sözcükte yapı 6. sınıf**

Answer:

## **İçindekiler**

1. [Temel Kavramlar](#temel-kavramlar)
2. 
  - 

3. 
  - 

4. 
  - 

5. 
  - 

6. 
  - 

## **1. Temel Kavramlar**

- **Sözcükte yapı** , bir sözcüğün hangi parçalarından oluştuğunu ve bu parçaların görevlerini inceler.
- **Kök** : Bir sözcüğün en temel anlam taşıyıcısıdır; başka parçalara ayrılmadığı zamanki hâlidir.
- **Gövde** : Kök + (varsa) yapım eki almış hâli; çekim ekleri henüz gelmemiş formdur.
- **Ek** : Sözcüğe sonradan eklenen ve anlam ya da görev değiştiren öğedir. İki tür ek vardır:
- **Yapım ekleri (türetme ekleri)**: Sözcüğün anlamını değiştirir veya yeni sözcük oluşturur (ör. kitap → kitapçı).
- **Çekim ekleri (çekim eki)**: Sözcüğün görevini, zamanını, çoğulu, iyelik, hâl gibi bilgileri belirtir; sözcüğün temel anlamını değiştirmez (ör. kitap → kitaplar).

## **2. Kök, Gövde, Yapım Eki ve Çekim Eki**

- **Kök (örnekler)**: “gör”, “yaz”, “su”, “ağaç”
- **Gövde (örnekler)**: “gör+üş = görüş” (gör- kök, -üş yapım eki) — burada görüş gövde kabul edilir.
- **Yapım eki örnekleri** : -cı/-ci (kitap → kitapçı), -lik (temiz → temizlik), -lI (su → sulu)
- **Özellik** : Yeni sözcük türetir, sözcüğün türünü değiştirebilir (isim → sıfat, fiil → isim vb.).
- **Çekim eki örnekleri** : -ler (çoğul), -de/-da (yer hâli), -i/-ı/-u/-ü (belirtme hâli), -yor (şimdiki zaman)
- **Özellik** : Sözcüğe dilbilgisel bilgi katar; yeni bir sözcük oluşturmaz.

Örnek parçalara ayırma:

- “Kitaplarımda” → kök: **kitap** , yapım eki: yok, gövde: **kitap** , çekim ekleri: **-lar (çoğul) + -ım (1. tekil iyelik) + -da (lokatif hâl)**.
- Ancak bazı sözcüklerde önce yapım eki gelir sonra çekim: “kitapçılarımdan” → kitap (kök) + -çı (yapım) → kitapçı (gövde) + -lar (çoğul) + -ım (iyelik) + -dan (aitlik/ayrılma).

## **3. Bileşik Sözcükler ve Örnekler**

- **Bileşik sözcük (birleşik sözcük)**: İki veya daha fazla sözcüğün birleşmesiyle oluşur (örn. “başbakan”, “gözlük”, “suçırağı” gibi).
- Bileşiklerde her iki öğe de kök olabilir veya biri yapım eki almış olabilir.
- Bileşik sözcükler **ayrı yazılan tamlamalardan** farklıdır. Örn: “sarı + elma” = “sarı elma” (sıfat tamlaması, ayrı yazılır) ama “sarımsak” birleşik bir kelimedir.

## **4. Sık Karşılaşılan Sorular / Karışıklıklar**

- “Gövde ile kök aynı mı?” — Genelde gövde, köke yapım eki gelmiş hâli olabilir; bazen kök ve gövde aynı olur (yapım eki yoksa).
- “Hangi ek yapım, hangi ek çekimdir?” — Yarı ezber yarı mantık: -ci, -lik, -sız, -lı gibi ekler yapım ekidir. -lar, -de, -i, -ken, -di, -yor gibi ekler çekim ekidir.
- “Bileşik mi yoksa tamlama mı?” — Eğer iki sözcük birleşip tek bir yeni anlam veriyorsa bileşiktir (gökyüzü). Eğer bir sözcük diğerine nitelik veriyorsa ayrı yazılır (mavi gökyüzü).

## **5. Alıştırmalar (Çözümlü)**

Alıştırma 1: Aşağıdaki sözcükleri parçalarına ayırınız (kök, varsa yapım eki, çekim ekleri).  
a) “öğrencilerimizde”  
b) “yazılımcı”  
c) “güzelleştirmek”

Çözümler:  
a) öğrencilerimizde = **öğren** (kök) + **-ci**? (hayır) — dikkat: burada kök “öğren” değil, “öğrenci” kelimesi zaten “öğren” kökünden türemiş. Doğru ayrışma: öğren (kök) + -ci? değil; daha anlaşılır yöntem:

- öğren (kök) + -ci (yapım) → öğrenci (gövde) + -ler (çoğul) → öğrenciler + -imiz (iyelik 1. çoğul) → öğrencilerimiz + -de (lokatif). Sonuç: **öğren (kök) + -ci (yapım) = öğrenci (gövde) + -ler (çoğul) + -imiz (iyelik) + -de (yer hâli)**.

b) yazılımcı = **yaz** (kök) + **-ıl** (yapım: yazılı → sıfat) + **-mA**? (burada -m- değil) + **-cı** (yapım: meslek yapar) → daha basit: yaz (kök) + -ıl (yapım) = yazılı (gövde) + -mA? yok + -cı (yapım) =\> yazılımcı. Yani **yaz + -ıl + -cı**.

c) güzelleştirmek = **güzel** (kök/gövde) + **-leş** (yapım) → güzelleş (gövde) + **-tir** (yapım/etkenleştirme) + **-mek** (fiil mastar eki - çekim eki değil mastar) → **güzel + -leş + -tir + -mek**.

Alıştırma 2: Aşağıdaki sözcüklerin yapım eki alıp almadığını belirtin: kitaplık, koşuyor, öğretmen, masaları.

- kitaplık: **yapım eki** (-lık)
- koşuyor: **çekim eki** (-yor şimdiki zaman)
- öğretmen: **yapım eki** (-men) → öğret- (kök) + -men (yapım)
- masaları: **çekim ekleri** (-lar çoğul, -ı belirtme/iyelik/aitlik duruma göre)

(açıklamalar adım adım verildi)

## **6. Özet Tablo ve Kısa Özet**

| **Terim** | **Tanım** | **Örnek** | **Tür** |
| --- | --- | --- | --- |
| Kök | Sözcüğün en temel anlam taşıyıcısı | yaz, su, gör | — |
| Gövde | Kök + yapım eki almış hâli (çekim ekleri yok) | görüş (gör + üş) | — |
| Yapım eki | Yeni sözcük türetir; anlam veya sözcük türü değişir | -cı, -lik, -sız | yapım eki |
| Çekim eki | Sözcüğün dilbilgisel bilgisini belirtir; yeni sözcük oluşturmaz | -ler, -de, -i, -yor | çekim eki |
| Bileşik sözcük | İki ya da daha fazla sözcüğün birleşmesiyle oluşur | başbakan, gözlük | bileşik |

Kısa Özet:

- **Kök** en küçük anlam birimidir.
- **Yapım ekleri** ile yeni kelimeler türetilir; **çekim ekleri** ile sözcük farklı dilbilgisel kullanımlara girer.
- Sözcükleri parçalara ayırırken önce **kökü** bul, sonra varsa **yapım eklerini** , en son **çekim eklerini** ayır.

Son olarak, isterseniz bu konuda kısa bir çalışma kağıdı (10 alıştırma) hazırlayıp gönderebilirim veya verdiğiniz örnekleri tek tek parçalarına ayırırım. Hangi seviyede daha fazla örnek istersiniz?

**Önemli noktalar:**  **kök** , **yapım eki** , **çekim eki** ve **bileşik sözcük** bilgilerini iyi öğrenin; alıştırma yaparak farkı hemen kavrarsınız.

@Dersnotu
