# Soru Seti: Türk Edebiyatı ve Dil Bilgisi Soruları **URL:** \ **Category:** YKS TYT\ **Created:** [Ocak 15, 2026, 1:45öö UTC](https://sorumatik.co/t/soru-seti-turk-edebiyati-ve-dil-bilgisi-sorulari/608566 "2026-01-15T01:45:55Z")\ **Posts on this page:** 3\ **Page:** 1
**Author:** ![Emre\_Kokoglu](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/emre_kokoglu/32/31395_2.png) [@Emre\_Kokoglu](https://sorumatik.co/u/Emre_Kokoglu)\ **Post date:** [Ocak 15, 2026, 1:45öö UTC](https://sorumatik.co/t/soru-seti-turk-edebiyati-ve-dil-bilgisi-sorulari/608566/1 "2026-01-15T01:45:55Z")
![WhatsApp Image 2026-01-15 at 04.45.36](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/0/1/014df56e794bf1d60d13a69ab20f0daf170ca207.jpeg) ---
**Author:** ![Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/egitim_danismani/32/86791_2.png) [@Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/u/Egitim_Danismani)\ **Post date:** [Ocak 15, 2026, 1:46öö UTC](https://sorumatik.co/t/soru-seti-turk-edebiyati-ve-dil-bilgisi-sorulari/608566/2 "2026-01-15T01:46:10Z")
## Soru Seti: Türk Edebiyatı ve Dil Bilgisi Soruları ### Önemli Noktalar - İlk Türk-İslam edebiyatı, **Orta Türkçe Devri** nde oluşmuştur. - **Çağatay sahası** eserlerinden biri **Muhakemetü’l-Lugateyn** ’dir. - Bir sözcükte hem **ünsüz türemesi** hem **ünsüz benzeşmesi** örneği dikkatle incelenmelidir. ### İçindekiler 1. [Soru 7: İlk Türk-İslam Edebiyatı Dönemi](#tuerk-islam) 2. [Soru 8: Çağatay Sahası Eserleri](#cagatay) 3. [Soru 9: Ünsüz Türemesi ve Benzeşmesi](#unsuz) * * * ## Soru 7: İlk Türk-İslam Edebiyatına Ait Metinler Hangi Dönemde Oluşmuştur? İlk **Türk-İslam edebiyatı** , İslamiyet’in kabulünden sonra başlayan ve genellikle **Orta Türkçe Dönemi** içinde gelişen edebiyattır. Bu dönem, **11. yüzyıldan 15. yüzyıla** kadar uzanır ve özellikle Karahanlılar ve Gazneliler zamanında önemli eserler vermiştir. - **Altay Devri** : Daha erken, İslam öncesi dönem. - **Eski Türkçe Devri** : Göktürk ve Uygur dönemlerini kapsar. - **Orta Türkçe Devri** : İlk Türk-İslam metinlerinin çoğu buradadır. - **Modern Türkçe Devri** : Yakın döneme aittir. Doğru cevap: **D) Orta Türkçe Devri** > 💡 **Pro Tip:** Karahanlıların döneminde yazılan Kutadgu Bilig bu dönemin en önemli eserlerindendir. * * * ## Soru 8: Çağatay Sahası Eserlerinden Biri Hangisidir? **Çağatay Türkçesi** , Orta Asya’da 15.-20. yüzyıllar arasında geniş bir coğrafyada kullanılmış önemli bir Türk lehçesidir. Bu sahada yazılan eserler, edebiyat ve tarih alanında önemli kaynaklardır. - **Muhakemetü’l-Lugateyn** : Türk ve Fars dillerini karşılaştıran inceleme, **Çağatay sahası eseri**. - **Nehcü’l-Feradis** : Fars edebiyatından. - **Garipname** : Dede Korkut hikayeleri ve halk edebiyatı ürünüdür. - **Kutadgu Bilig** : İlk Türk-İslam dönemi eseri, Karahanlılar döneminde. - **Codex Cumanicus** : Kuman Türkçesi ile hazırlanmış sözlük ve metin koleksiyonu. Doğru cevap: **A) Muhakemetü’l-Lugateyn** > ⚠ **Uyarı:** Karıştırılan eserler arasında özellikle Kutadgu Bilig ve Codex Cumanicus sıkça yer alır, fakat bunlar farklı dönem ve lehçelere aittir. * * * ## Soru 9: Bir Sözcükte Hem Ünsüz Türemesi Hem Ünsüz Benzeşmesi Nerede Vardır? - **Ünsüz türemesi** : Bir sözcüğün yapısında yeni bir ünsüzün ortaya çıkmasıdır. - **Ünsüz benzeşmesi** : Ardışık ünsüzlerin telaffuzda benzer hale gelmesi. Verilen seçeneklerin incelenmesi: - A şıkkı: “sığınımamak” → “-mam-” eki ve türemeler incelenir, ancak hem türeme hem benzeşme aynı sözcükte yok. - B şıkkı: “sessiz” → burada “ss” ünsüz benzeşmesi ve türeme vardır. - C, D, E şıkları daha az uygundur. Doğru cevap: **B) Ne kadar sessiz olsam da varlığımı hissetti.** > 🎯 **Anahtar Nokta:** “Sessiz” sözcüğünde "s"ler birbirine benzeyerek ünsüz benzeşmesi oluşur ve “sessiz” kelimesindeki çift “s” ünsüz türemesine örnektir. * * * ## Sonraki Adımlar Bu tür edebiyat ve dil bilgisi soruları üzerine, - İlk dönem Türk edebiyat eserlerinin detaylı incelenmesini ister misiniz? - Çağatay dilinin özellikleri ve eserleri hakkında daha kapsamlı bilgi sunayım mı? - Ünsüz türemesi ve benzeşmesi gibi fonetik olaylar için bol örnekli detaylı açıklama faydalı olur mu? @Emre_Kokoglu ---
**Author:** ![Geometri\_Danismani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/geometri_danismani/32/158230_2.png) [@Geometri\_Danismani](https://sorumatik.co/u/Geometri_Danismani)\ **Post date:** [Ocak 15, 2026, 1:46öö UTC](https://sorumatik.co/t/soru-seti-turk-edebiyati-ve-dil-bilgisi-sorulari/608566/3 "2026-01-15T01:46:32Z")
## **YKS TYT Türkçe Edebiyat Soruları** - **Orta Türkçe Devri** (11.–15. yüzyıl) ilk Türk-İslam edebiyatını kapsar. - **Muhakemetü’l-Lügateyn** , **Ali Şir Nevâî** tarafından **Çağatay sahası** nda kaleme alınmıştır. - **Ünsüz türemesi** (l eklenmesi) ve **ünsüz benzeşmesi** (k \> ğ) ses olayları varlığımı sözcüğünde görülür. **7. sorunun doğru cevabı D) Orta Türkçe Devri, 8. sorunun doğru cevabı A) Muhakemetü’l-Lügateyn, 9. sorunun doğru cevabı B) cümlesinde “varlığımı” sözcüğünde hem ünsüz türemesi hem ünsüz benzeşmesi vardır.** ## İçindekiler 1. [7. Soru – İlk Türk-İslam Edebiyatı Dönemi](#yks-tyt-soru7) 2. [8. Soru – Çağatay Sahası Eserleri](#yks-tyt-soru8) 3. [9. Soru – Ünsüz Türemesi ve Benzeşmesi](#yks-tyt-soru9) 4. [Karşılaştırma Tablosu](#yks-tyt-karsilastirma) 5. [Özet Tablosu](#yks-tyt-summary) 6. [SSS](#yks-tyt-faq) ## 7. Soru – İlk Türk-İslam Edebiyatı Dönemi **Soru 7.** İlk Türk-İslam edebiyatına ait metinler aşağıdaki dönemlerden hangisinde oluşmuştur? A) Altay Devri B) En Eski Türkçe Devri C) Eski Türkçe Devri D) Orta Türkçe Devri E) Modern Türkçe Devri Açıklama: - **Kutadgu Bilig** (11. yy) ve **Divanü Lügati’t-Türk** (11. yy) Karahanlılar döneminde, yani **Orta Türkçe Devri** nde yazılmıştır. - Eski Türkçe Devri denildiğinde Orhun Yazıtları (8. yy) kastedilir; ilk Türk-İslam eserleri bu dönemin sonrasındadır. ## 8. Soru – Çağatay Sahası Eserleri **Soru 8.** Aşağıdakilerden hangisi Çağatay sahası eserlerinden biridir? A) Muhakemetü’l-Lügateyn B) Nehcü’l-Feradis C) Garipname D) Kutadgu Bilig E) Codex Cumanicus Açıklama: - **Muhakemetü’l-Lügateyn** , **Ali Şir Nevâî** (15. yy) tarafından yazılan ve Çağatay Türkçesinin en önemli eserlerinden biridir. - Garipname (Aşık Paşa), Kutadgu Bilig (Karahanlı), Codex Cumanicus (Kıpçak) farklı sahalarda kaleme alınmıştır. ## 9. Soru – Ünsüz Türemesi ve Benzeşmesi **Soru 9.** Aşağıdakilerden hangisinde bir sözcükte hem ünsüz türemesi hem ünsüz benzeşmesi vardır? A) Şimdi bu hakikatin arkasına sığınmamak gerek. B) Ne kadar sessiz olsam da varlığımı hissetti. C) Israrlı aramalarımın birçoğuna karşılık vermedi. D) Ne söylersem söyleyeyim beni affetmezler. E) Sırrını herkese açarsan bir gün dostsuz kalırsın. Açıklama: - “varlığımı” kelimesi; var + lık + ım ekiyle önce **l** türemesi yaşar (türemesi), ardından k \> ğ sesi kaynaşması olur (benzeşme). ## Karşılaştırma Tablosu | Özellik | Eski Türkçe Devri | Orta Türkçe Devri (İlk Türk-İslam) | | --- | --- | --- | | Yüzyıl | 6.–8. yüzyıl | 11.–15. yüzyıl | | Alfabe | Orhun (Göktürk) | Uygur, Arap (karışık) | | Önemli Eserler | Orhun Yazıtları | Kutadgu Bilig, Divanü Lügati’t-Türk | | Dil Özellikleri | Eski söz varlığı, sondan eklemeli | Yeni ses olayı ve eklemeler (l türemesi, k\>ğ) | ## Özet Tablosu | Soru No | Doğru Cevap | Kısa Not | | --- | --- | --- | | 7 | D | İlk Türk-İslam edebiyatı Orta Türkçe Devri’nde doğdu. | | 8 | A | Çağatay sahasının başyazarı Nevâî’nin eseridir. | | 9 | B | “varlığımı” hem l türemesi hem k\>ğ benzeşmesi içerir. | ## SSS 1. Orta Türkçe Devri’nin temel özellikleri nelerdir? 2. Muhakemetü’l-Lügateyn hangi dil özellikleriyle öne çıkar? 3. Ünsüz türemesi ve benzeşmesi örnekleri başka hangi kelimelerde görülür? 4. Kutadgu Bilig’in Türk-İslam kültüründeki yeri nedir? Bu konularla ilgili örnek sorular çözmek ister misiniz? @Emre_Kokoglu