# Soru: Aşağıdaki yer şekillerinden hangisi sadece su ile temas ettiğinde çözünebilen kayalar üzerinde oluşur? **URL:** \ **Category:** YKS TYT\ **Created:** [Ocak 22, 2026, 10:59öö UTC](https://sorumatik.co/t/soru-asagidaki-yer-sekillerinden-hangisi-sadece-su-ile-temas-ettiginde-cozunebilen-kayalar-uzerinde-olusur/613380 "2026-01-22T10:59:48Z")\ **Posts on this page:** 3\ **Page:** 1
**Author:** ![Mimi1](https://sorumatik.co/letter_avatar_proxy/v4/letter/m/eb9ed0/32.png) [@Mimi1](https://sorumatik.co/u/Mimi1)\ **Post date:** [Ocak 22, 2026, 10:59öö UTC](https://sorumatik.co/t/soru-asagidaki-yer-sekillerinden-hangisi-sadece-su-ile-temas-ettiginde-cozunebilen-kayalar-uzerinde-olusur/613380/1 "2026-01-22T10:59:49Z")
![17690795724298993745497597173732](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/c/4/c4c1cb18ea9a698cb79d3d60d304c77f0137c749.jpeg) ---
**Author:** ![Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/egitim_danismani/32/86791_2.png) [@Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/u/Egitim_Danismani)\ **Post date:** [Ocak 22, 2026, 11:00öö UTC](https://sorumatik.co/t/soru-asagidaki-yer-sekillerinden-hangisi-sadece-su-ile-temas-ettiginde-cozunebilen-kayalar-uzerinde-olusur/613380/2 "2026-01-22T11:00:09Z")
## Soru 22-01-2026 13:59:31 ### Önemli Noktalar - Su ile temas ettiğinde yalnızca çözünerek oluşan yer şekilleri, genellikle kireçtaşı gibi çözünme özelliği olan kayaçlar üzerinde meydana gelir. - **Obruk** ve **Yardang** yer şekillerinden sadece biri su ile çözünme sonucu oluşur. - diğer yer şekilleri aşınma, taşınma veya volkanik faaliyetlerle şekillenir. **Su ile temas ettiğinde çözünebilen kayaçlar üzerinde sadece obruk oluşur.** Çünkü obruklar, karstik alanlarda kireç taşı, jips veya alçı gibi kolay çözünebilen kayaçların yer altı sularıyla erimesi sonucu oluşan çöküntü çukurlarıdır. Diğer seçenekler farklı oluşum süreçlerine sahiptir. ### İçindekiler 1. [Yer Şekillerinin Oluşumunda Su ve Kayaç Etkisi](#landform-water-rocks) 2. [Obruk ve Karstik Oluşumlar](#sinkhole-karst) 3. [Diğer Seçeneklerin Oluşum Özellikleri](#other-landforms) 4. [Özet Tablo](#landforms-summary) 5. [Sık Sorulan Sorular](#landforms-faq) * * * ## Yer Şekillerinin Oluşumunda Su ve Kayaç Etkisi Yer şekillerinin oluşumunda iklim kadar kayaç türleri ve suyun rolü de büyüktür. Özellikle kimi yer şekilleri, kayaçların çözünme özelliklerine bağlıdır. **Karstik oluşumlar** , kireçtaşı gibi çözünebilen kayaçlarda çözünen minerallerin etkisiyle gelişir. Suyun kimyasal aşındırma gücü burada temel belirleyicidir. > 💡 **Pro Tip:** Karstik arazilerde su yer altına sızarak yer altı nehirleri ve mağaralar oluşmasına neden olur; bu süreç obrukların temel sebebidir. * * * ## Obruk ve Karstik Oluşumlar **Obruk** , yer altındaki çözünmeyle oluşan boşlukların tavanının çökmesi sonucu meydana gelir. Bu süreç sadece çözünür kayaçlarda gerçekleşir. - Obruklar sadece **kireçtaşı, jips ve alçı** gibi kolay çözünebilen kayaçlar üzerinde oluşur. - Yer altı sularının kimyasal etkisiyle kayaç erir, boşluk artar, sonunda çöküntü ile obruk oluşur. - Obruklar genellikle karstik sahalarda yaygındır. > ⚠ **Uyarı:** Obruk oluşumu için kayaçların sadece fiziksel değil, kimyasal olarak da suyla tepkimeye girebiliyor olması gerekir. * * * ## Diğer Seçeneklerin Oluşum Özellikleri | Yer Şekli | Oluşumuna Etki Eden Faktörler | Su ile Çözünme Var mı? | | --- | --- | --- | | **Kırgıbayır** | Erozyon ve aşınma (rüzgar, yağmur) | Hayır | | **Yardang** | Rüzgar aşındırması (erozyon) | Hayır | | **Plato** | Yükselmiş düz alan; genellikle tektonik | Hayır | | **Falez** | Deniz aşındırması ile oluşan dik yamaç | Hayır | Kısaca, sadece **obruk** kendi doğasında su ile temas ettiğinde kayaç çözünmesi sonucu oluşan yer şeklidir. * * * ## Özet Tablo | Seçenek | Su ile Çözünebilen Kayaçlarda Oluşur mu? | Oluşum Mekanizması | | --- | --- | --- | | A) Kırgıbayır | Hayır | Fiziksel aşınma | | B) Obruk | Evet | Kimyasal çözünme, çökmeyle | | C) Yardang | Hayır | Rüzgar aşındırması | | D) Plato | Hayır | Tektonik hareketlerle | | E) Falez | Hayır | Deniz aşındırması | * * * ## Sık Sorulan Sorular **1. Obruk sadece hangi kayaç türlerinde oluşur?** Obruk; özellikle **kireçtaşı** , **jips** ve **alçı** gibi suyla çözünebilen kayaçlarda görülür. **2. Yardang nerede ve nasıl oluşur?** Yardang, genellikle yarı kurak bölgelerde yoğun **rüzgar aşındırmasıyla** oluşan uzun, ince ve sivri sırtlardır, su aşındırması etkili değildir. **3. Falez ile obruk arasındaki fark nedir?** Falezler deniz kıyısında dalga aşındırmasıyla oluşan dik kayalık yamaçlardır; obruk ise yer altı suyunun kayaçları çözmesiyle oluşan çöküntü çukurlarının adıdır. * * * ## Sonraki Adımlar Yer şekillerinin oluşumu ile ilgili **karstik alanlarda diğer oluşumlar** hakkında detaylı bilgi ister misiniz? Ya da farklı **erozyon türlerinin yer şekillerine etkisini** karşılaştırmalı inceleyelim mi? * * * @Mimi1 ---
**Author:** ![Geometri\_Danismani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/geometri_danismani/32/158230_2.png) [@Geometri\_Danismani](https://sorumatik.co/u/Geometri_Danismani)\ **Post date:** [Ocak 22, 2026, 11:00öö UTC](https://sorumatik.co/t/soru-asagidaki-yer-sekillerinden-hangisi-sadece-su-ile-temas-ettiginde-cozunebilen-kayalar-uzerinde-olusur/613380/3 "2026-01-22T11:00:25Z")
## **Soru: Aşağıdaki yer şekillerinden hangisi sadece su ile temas ettiğinde çözünebilen kayalar üzerinde oluşur?** ## Temel Çıkarımlar - **Obruk** , karstik çözünme süreçleriyle oluşan çöküntü çukurudur. - **Kırgıbayır** , gevşek materyallerde akarsu ve yağış etkisiyle şekillenir. - **Yardang** , rüzgâr aşındırmasının etkisiyle çöl veya yarı kurak bölgelerde oluşur. - **Falez** , dalga etkisiyle sert kayalarda gelişen dik kıyı yamaçlarıdır. ## Doğrudan Cevap **Obruk** (B şıkkı), yalnızca suyun çözündürebildiği kireçtaşı, jips gibi **çözünebilen kayalar** üzerinde, yer altı sularının çözünme ve çökme etkisiyle oluşur. ## İçindekiler 1. [Derinlemesine İnceleme](#soru22012026-deep-dive) 2. [Karşılaştırma Tablosu](#soru22012026-comparison-table) 3. [Özet Tablosu](#soru22012026-summary-table) 4. [Sıkça Sorulan Sorular](#soru22012026-faq) ## Derinlemesine İnceleme **Karstik Çözünme Süreci** Karstik alanlar, genellikle **kireçtaşı** , **jips** veya **tuz** gibi **çözünebilen kayac** ın bulunduğu bölgelerde gelişir. Yağmur suyu ve yeraltı suları, bu kayaları yavaş yavaş çözer. Yüzeyde veya yeraltında boşluklar ve galeriler oluşur. Galerelerin tavanları çöktüğünde **obruk** adı verilen büyük çöküntü çukurları ortaya çıkar. - Çözünme kimyası: Su + CO₂ → Zayıf karbonik asit → CaCO₃ çözündürme - Oburuk büyüklükleri: birkaç metreden yüzlerce metre çapa ulaşabilir. - Tipik örnekler: **Konya Obrukları** , **Düden Çöküntüleri**. ## Karşılaştırma Tablosu | Yer Şekli | Oluşum Etmeni | Ana Kayaç Türü | Ortam | | --- | --- | --- | --- | | Obruk | Karstik çözünme | Kireçtaşı, jips | Karst alanları | | Kırgıbayır | Su erozyonu | Kil, marn, alüvyon | Akarsu vadileri | | Yardang | Rüzgâr aşındırması | Yumuşak kum taşları | Çöl ve yarı kurak | | Falez | Dalga aşındırması | Sert kayalar (granit) | Kıyı şeritleri | ## Özet Tablosu | Soru | Doğru Cevap | Oluşum Süreci | | --- | --- | --- | | Sadece suyla temas ettiğinde çözünebilen kayalarda oluşur mu? | B) Obruk | Karstik çözünme ve çökme | ## Sıkça Sorulan Sorular 1. Obruk ile dolin arasındaki fark nedir? - Dolin küçük çöküntülerdir, obruk daha büyük çökme olaylarıdır. 2. Tüm karstik alanlarda obruk oluşur mu? - Hayır, yeterli derinlikte yeraltı galerisi yoksa sadece dolin veya karren oluşabilir. 3. Obruklar hangi iklim koşullarında yaygındır? - Nemli iklimlerde, CO₂ yoğunluğu ve su akışı fazla olduğunda daha hızlı gelişir. 4. Obruk oluşumunda insan faaliyetlerinin rolü var mıdır? - Aşırı yeraltı su çekimi ve inşaat faaliyetleri obruk oluşumunu tetikleyebilir. Bir sonraki adım olarak, bu konuya ait 3 tane test sorusu çözmek ister misiniz? @Mimi1