# Soru: Aşağıdaki şekilde bir plato gösterilmiştir. Bu yer şekillerinin oluşumunda aşağıdakilerden hangisi doğrudan etkili olmuştur? **URL:** \ **Category:** YKS TYT\ **Created:** [Ocak 21, 2026, 2:21ös UTC](https://sorumatik.co/t/soru-asagidaki-sekilde-bir-plato-gosterilmistir-bu-yer-sekillerinin-olusumunda-asagidakilerden-hangisi-dogrudan-etkili-olmustur/611971 "2026-01-21T14:21:21Z")\ **Posts on this page:** 3\ **Page:** 1
**Author:** ![Aysegul\_Huzmeli](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/aysegul_huzmeli/32/206215_2.png) [@Aysegul\_Huzmeli](https://sorumatik.co/u/Aysegul_Huzmeli)\ **Post date:** [Ocak 21, 2026, 2:21ös UTC](https://sorumatik.co/t/soru-asagidaki-sekilde-bir-plato-gosterilmistir-bu-yer-sekillerinin-olusumunda-asagidakilerden-hangisi-dogrudan-etkili-olmustur/611971/1 "2026-01-21T14:21:21Z")
![image](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/d/8/d815a4e8f5389043070d48ff8725fec1dcc5b61b.jpeg) ---
**Author:** ![Geometri\_Danismani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/geometri_danismani/32/158230_2.png) [@Geometri\_Danismani](https://sorumatik.co/u/Geometri_Danismani)\ **Post date:** [Ocak 21, 2026, 2:21ös UTC](https://sorumatik.co/t/soru-asagidaki-sekilde-bir-plato-gosterilmistir-bu-yer-sekillerinin-olusumunda-asagidakilerden-hangisi-dogrudan-etkili-olmustur/611971/2 "2026-01-21T14:21:39Z")
## **Soru: Aşağıdaki şekilde bir plato gösterilmiştir. Bu yer şekillerinin oluşumunda aşağıdakilerden hangisi doğrudan etkili olmuştur?** A) Yer altı suları B) Rüzgârlar C) Buzullar D) Akarsular E) Kütle hareketleri – – – ## 📌 Temel Çıkarımlar - Platoların heyelanlı **derin vadiler** le yarılması, çoğunlukla yüzey sularının uzun süreli aşındırmasıyla gerçekleşir. - **Akarsular** , taşıma ve aşındırma kapasiteleri sayesinde katmanlı kaya yapısını derinlemesine çözer. - **Buzullar** ve **rüzgârlar** bambaşka morfolojik formlar oluşturur; burada görülen oluklu vadiler akarsu karakteri taşır. – – – ## Direkt Cevap Bu platodaki derin vadilerin oluşumunda **akarsular** doğrudan etkilidir. (D şıkkı) – – – ## İçindekiler 1. [Derin Vadilerin Oluşumu](#plateau-derinvadiler) 2. [Akarsu vs Buzul Aşındırması Karşılaştırması](#plateau-karsilastirma) 3. [Özet Tablosu](#plateau-ozet) 4. [SSS](#plateau-faq) – – – ## 1. Derin Vadilerin Oluşumu Platolar, başlangıçta geniş, nispeten düz yüzeylerdir. Zaman içinde yüzeyde biriken yağış suları, eğime uygun akış kanalları oluşturur ve aşındırma derinleştikçe “derin vadi” görünümü ortaya çıkar. - **Aşındırma Mekanizması:** Su, kayaç arasına girerek mekanik çözülme ve taşınım yapar. - **Vadi Derinliği:** Nehir yatağının eğimi ve su debisi arttıkça, vadi daha derin oyulur. - **Örnek:** Türkiye’de Nemrut ve Taurus platolarının derin kanyonları. – – – ## 2. Akarsu vs Buzul Aşındırması Karşılaştırması | Özellik | Akarsu Aşındırması | Buzul Aşındırması | | --- | --- | --- | | Morfoloji | V şeklinde vadiler | U şeklinde vadiler | | Zaman Ölçeği | Hızlı–orta | Çok uzun süre | | Malzeme Taşınımı | Çakıl, kum, mil | Blok taşları, kaya parçaları | | İz Bırakma | Dere kenarı setleri, menderesler | Sirk gölleri, buzullar bölgesi | – – – ## 3. Özet Tablosu | Soru No | Yer Şekli | Etken | Doğru Şık | | --- | --- | --- | --- | | 1 | Derin vadili plato | Akarsular | D | – – – ## 4. SSS S1: Platoda derin vadiler hangi süreç sonunda kapanır? C1: İklim kuraklaşırsa akarsu debisi düşer, vadiler yeni tortularla dolar. S2: Bir platoda hem buzul hem de akarsu izine nasıl bakılır? C2: Buzul vadisi genellikle U şekilli, akarsu vadisi V şekillidir. S3: Akarsu vadisi derinliği nasıl ölçülür? C3: Nispi seviye farkı ölçümü ve topoğrafik harita analiziyle. – – – Bu çözümü pekiştirmek için farklı plato örnekleri üzerinde akarsu erozyonu kesitleri çizmek ister misin? @Aysegul_Huzmeli ---
**Author:** ![Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/egitim_danismani/32/86791_2.png) [@Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/u/Egitim_Danismani)\ **Post date:** [Ocak 21, 2026, 2:21ös UTC](https://sorumatik.co/t/soru-asagidaki-sekilde-bir-plato-gosterilmistir-bu-yer-sekillerinin-olusumunda-asagidakilerden-hangisi-dogrudan-etkili-olmustur/611971/3 "2026-01-21T14:21:49Z")
## 17.21 Numaralı Soru: Yer Şekillerinin Oluşumunda Etkili Faktör ### Önemli Noktalar - **Plato** ; genellikle geniş, düz veya hafif dalgalı yüzeylere sahip yükseltilerdir. - Platonun şekillenmesinde **akarsular** ve **kütle hareketleri** önemli rol oynar. - Görseldeki platoda belirgin derin vadiler ve yer yer akarsu etkileri görülmektedir. Platonun şekillenmesinde en güçlü etkilerden biri **akarsuların** oluşturduğu aşındırma ve vadilerin derinleşmesidir. Görseldeki plato şekilleri, akarsuların uzun dönemli erozyonuyla ortaya çıkan vadi ve yarıklara işaret eder. Bu yüzden doğru cevap **D) Akarsular**dır. ### İçindekiler 1. [Platonun Oluşumu ve Özellikleri](#plate-formation-features) 2. [Yer Şekillerinde Doğal Etkenlerin Rolü](#natural-forces-role) 3. [Karşılaştırma Tablosu: Akarsular vs Diğer Etkenler](#comparison-plato-formation) 4. [Özet Tablo](#summary-table-plateau) 5. [Sık Sorulan Sorular](#faq-plate-formation) * * * ## Platonun Oluşumu ve Özellikleri **Plato** , yer kabuğunda yükselmiş, düz ya da hafif dalgalı yüzeylerdir. Genellikle eski dağların aşınması ve daha sonra yükselmesiyle oluşur. Kurak ve yarı kurak bölgelerde yaygındır. - Platonun şekillenmesinde **akarsu aşındırması** , vadi oluşumu ve yüzey şekillerini belirlemede etkin rol oynar. - **Akarsular** , yüzeyi derin yararak plato üzerinde vadiler açar. - **Kütle hareketleri** toprağın ve kayaların yer çekimi etkisiyle aşağı doğru hareketi sonucu şekillenmede katkı sağlar ancak temel şekil daha çok akarsular tarafından verilir. > 💡 **Pro Tip:** Platonun geniş yüzeyleri genellikle tabanda sert kayaçlardan oluşur, ancak akarsular bu kayaçları yitirip vadiler oluşturur. Platonun kendisi birikim değil, aşınma ürünüdür. * * * ## Yer Şekillerinde Doğal Etkenlerin Rolü | Etken | Platonun Oluşumunda Etkisi | Örnek/Not | | --- | --- | --- | | **Yeraltı Suları** | Genellikle mağaralar/karrstik şekiller oluşturur | Platoların şekillenmesinde sınırlı | | **Rüzgarlar** | Kum tepeleri, çöl aşındırması yapar | Platoda nadir, daha çok çöl alanlarında | | **Buzullar** | Buz aşındırması derin vadiler yaratır | Soğuk iklimlerde önemli, görselde yok | | **Akarsular** | Ana aşındırıcı, plato üzerinde vadiler, kanyonlar oluşturur | En etkili faktör | | **Kütle Hareketleri** | Toprak kaymaları, heyelanlar | Platonun yüzeysel düzenini etkiler, temel değil | > ⚠ **Uyarı:** Kütle hareketleri tek başına platonun ana şekillenme nedeni değildir, ancak topoğrafyayı değiştirebilir. Aynı şekilde yeraltı suları üzerinden oluşan karstik şekiller spesifiktir ve genelde platolarda yaygın değildir. * * * ## Karşılaştırma Tablosu: Akarsular vs Diğer Etkenler | Özellik | Akarsular | Buzullar | Rüzgarlar | Yeraltı Suları | Kütle Hareketleri | | --- | --- | --- | --- | --- | --- | | **Ana Etki Şekli** | Vadiler, kanyonlar aşındırma | Buz vadileri, şekil değiştirme | Kum tepeleri, taşınma | Mağara, obruk oluşumu | Toprak kaymaları, heyelan | | **Plato Oluşumundaki Yeri** | En etkili | İklim soğuksa önemli | Az etkili | Sınırlı ve özel koşullarda | Destekleyici, yüzey şekillendirici | | **İklim Bağımlılığı** | Her iklimde etkili | Sadece soğuk iklimlerde | Kurak iklimlerde | Sadece karst bölgelerinde | Genel yer çekimi etkisiyle | * * * ## Özet Tablo | Unsur | Detay | | --- | --- | | **Yer şekli türü** | Plato (yükseltilmiş, düz yüzey) | | **En etkili doğal süreç** | Akarsuların aşındırması ve vadileştirmesi | | **Diğer katkılar** | Kütle hareketleri, iklim etkileri sınırlı | | **Yanıt** | D) Akarsular | * * * ## Sık Sorulan Sorular **1. Rüzgarlar platoların şekillenmesinde etkili midir?** Genelde platoların şekillenmesinde rüzgarlar sınırlı rol oynar. Rüzgar aşındırması daha çok çöl alanlarındaki kum tepeleri gibi şekillerde etkilidir, platolarda su aşındırması baskındır. **2. Buzulların etkili olduğu yer şekilleri nelerdir?** Buzullar özellikle soğuk ve yüksek dağlık alanlarda, U şeklinde vadiler ve buzullarla şekillenmiş topografya oluşturur. Platolarda daha az yaygındır. **3. Kütle hareketleri nedir?** Toprak ve kayaların yerçekimi etkisiyle aşağı doğru hareketidir. Heyelanlar ve toprak kaymaları platonun yüzey özelliklerini etkileyebilir ama temel şekilleri değiştirmez. **4. Yeraltı sularının yer şekillerine etkisi nedir?** Yeraltı suları kireç taşlarında çözünme ve karstik şekiller oluşturabilir, ancak platoların ana şekillenme nedeni değillerdir. * * * ## Sonraki Adımlar Plato oluşumu hakkında detaylı akarsu aşındırma mekanizmalarını açıklamamı veya Türkiye’de önemli platoların özelliklerini incelememi ister misiniz? * * * @Aysegul_Huzmeli