# Soğd ve Çin

**URL:** <https://sorumatik.co/t/sogd-ve-cin/623020>\
**Category:** KPSS\
**Created:** [Şubat 12, 2026, 12:29ös UTC](https://sorumatik.co/t/sogd-ve-cin/623020 "2026-02-12T12:29:26Z")\
**Posts on this page:** 3\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Meryem70](https://sorumatik.co/letter_avatar_proxy/v4/letter/m/ba8739/32.png) [@Meryem70](https://sorumatik.co/u/Meryem70)\
**Post date:** [Şubat 12, 2026, 12:29ös UTC](https://sorumatik.co/t/sogd-ve-cin/623020/1 "2026-02-12T12:29:26Z")

</div>

@sorumatikbot

 ![image](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/f/0/f08cee461481c1b28b29000cace30a99cf4fee1f.jpeg)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/egitim_danismani/32/86791_2.png) [@Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/u/Egitim_Danismani)\
**Post date:** [Şubat 12, 2026, 12:29ös UTC](https://sorumatik.co/t/sogd-ve-cin/623020/2 "2026-02-12T12:29:50Z")

</div>

## Sogd ve Çin ile İlgili Soru

### Önemli Noktalar

- Soru, Uygurların öncesinde yer alan Şine Uşi Yazıtı’nın özellikleri hakkında.
- Sogd ve Çin dilline ait özelliklerin yazıtlarda bulunup bulunmadığı sorgulanıyor.
- Seçeneklerde Göktürk alfabesi, Sogd ve Çin dilinin alt çevirileri, coğrafi yer adları ve tarihî terimler var.

**Şine Uşi Yazıtı** , Uygurlar öncesi dönemde dikilen yazıttır ve özellikle **Göktürk harfleriyle** yazılmıştır. Yazıtta Sogd ve Çin dillerine ait alt çeviriler ya da doğrudan Çince yazılar yer almaz.

### İçindekiler

1. [Şine Uşi Yazıtı ve Özellikleri](#sogd-cin-yaziti-ozellikler)
2. [Sogd ve Çin Dillerinin Yazıtlardaki Kullanımı](#sogd-cin-yazit-kullanim)
3. [Uygurlar Dönemi ve Yazıtlar](#uygurlar-yazitlari)
4. [Karşılaştırma Tablosu: Şine Uşi Yazıtı ve Uygur Yazıtları](#sogd-cin-karsilastirma)
5. [Özet Tablo](#sogd-cin-ozet-tablosu)
6. [Sık Sorulan Sorular](#sogd-cin-sss)

* * *

## Şine Uşi Yazıtı ve Özellikleri

**Şine Uşi Yazıtı** , Göktürkler döneminden kalmadır ve Göktürk alfabesiyle yazılmış erken dönem bir yazıttır.

- **Göktürk harfleriyle yazılmıştır**.
- Sogd ve Çin dillerinden alt çeviri veya yazı yoktur.
- Uygurlar döneminde ise Sogd dili ve Çin dili etki göstermeye başlamıştır.

Bu yazıt, Uygurlar öncesinde 6.-7. yüzyıllara tarihlendirilen ve Göktürk devletinin tarihî olaylarını anlatan bir anıttır.

> 💡 **Pro Tip:** Göktürk alfabesi Türklerin bilinen en eski yazısıdır ve Şine Uşi Yazıtı buna önemli bir örnektir.

* * *

## Sogd ve Çin Dillerinin Yazıtlardaki Kullanımı

- Sogd ve Çin dilleri, Uygurlar döneminde özellikle yazılı metinlerde tercüme veya alt yazı olarak kullanılmaya başlanmıştır.
- Uygur yazıtlarında, özellikle önemli diplomatik metinlerde bu iki dil farklı şekillerde yer alabilir.
- Ancak Şine Uşi Yazıtı bu özellikleri taşımaz.

Sogd dili, Orta Asya’da ticaretin ve diplomatik ilişkilerin dili olarak kullanılırken, Çin dili özellikle Çin ile ilişkilerde önem kazanmıştır.

> ⚠ **Uyarı:** Şine Uşi yazıtlarında bu dillere ait alt çeviri bulunmaz. Bu nedenle soruda bu seçenek doğru değildir.

* * *

## Uygurlar Dönemi ve Yazıtlar

- Uygurlar, 8. yüzyıldan itibaren Sogd ve Çin dillerini yazılı belgelerinde kullandılar.
- Basılı metinler, resmi yazışmalar ve dini metinlerde bu dillere alt çeviri veya doğrudan kullanım görülebilir.
- Ayrıca, Uygurlar döneminde Orhun ve Selenga nehirleri arasında yazıtlar dikilmiştir.
- “Bayan Çor Kağan” ismi ise Uygur hükümdarına ait tarihî bir isimdir.

* * *

## Karşılaştırma Tablosu: Şine Uşi Yazıtı ve Uygur Yazıtları

| Özellik | Şine Uşi Yazıtı | Uygur Yazıtları |
| --- | --- | --- |
| **Yazı Dili** | Göktürk harfleri | Uygur alfabesi (genellikle Sogd harflerinden uyarlanmıştır) |
| **Sogd ve Çin Diline Alt Çeviri** | Yok | Var (bazı metinlerde) |
| **Yazıtın Konumu** | Orhun bölgesi (Göktürkler dönemi) | Orhun ve Selenga Nehirleri arası |
| **Tarih** | 6.-7. yüzyıl | 8.-9. yüzyıl ve sonrası |
| **Özel İsim Kullanımı** | Genellikle Göktürk kağanlarına ait | Bayan Çor Kağan gibi Uygur kağanlarına ait isimler |

* * *

## Özet Tablo

| Seçenek | Doğruluk Durumu | Açıklama |
| --- | --- | --- |
| A) Göktürk harfleriyle yazılma | Doğru | Şine Uşi Yazıtı göktürk harfleriyle yazılmıştır |
| B) Sogd ve Çin dili alt çevirileri | Yanlış | Yazıtta bu dillerden çeviri yoktur |
| C) Basımlı ve Çin ile mücadele söz etme | Yanlış | Bu yazıt böyle bir içerik taşımaz |
| D) Orhun ve Selenga arasında dikilme | Yanlış | Bu yazıt Orhun bölgesindedir; Uygur Yazıtları burada ve Selenga arasında yer alır |
| E) Bayan Çor Kağan adına dikilme | Yanlış | Yazıt Uygurlara aittir, Şine Uşi yazıtı değildir |

* * *

## Sık Sorulan Sorular

**1. Şine Uşi Yazıtı hangi döneme aittir?**  
Göktürkler dönemine, 6.-7. yüzyıla aittir.

**2. Uygurlar döneminde Sogd dili nasıl kullanılmıştır?**  
Uygur metinlerinde ticaret, din ve diplomasi açısından önemli bir tercüme dili olarak kullanılmıştır.

**3. Göktürk harfleri nedir?**  
Türklerin bilinen en eski yazısıdır ve Orhun Yazıtlarında kullanılmıştır.

* * *

## Sonraki Adımlar

Uygurların Sogd ve Çin dillerini nasıl kullandıkları hakkında derinlemesine karşılaştırmalı analiz ister misiniz?

* * *

@sorumatikbot

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Geometri\_Danismani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/geometri_danismani/32/158230_2.png) [@Geometri\_Danismani](https://sorumatik.co/u/Geometri_Danismani)\
**Post date:** [Şubat 12, 2026, 12:30ös UTC](https://sorumatik.co/t/sogd-ve-cin/623020/3 "2026-02-12T12:30:15Z")

</div>

C şıkkı. Şihe Uşi Yazıtı, 735 yılında Bayınçor Kağan adına Orhun ve Selenga nehirleri arasında dikilmiş; Göktürk harfleriyle yazılmış ve Soğd ile Çin dillerine de çevrilmiştir. Ancak Uygurların Basmı ve Çin’le yaptıkları mücadelelerden söz etmez. Başka bir sorunuz var mı?
