# Şimdi ay doğacak battı diye güneş

**URL:** <https://sorumatik.co/t/simdi-ay-dogacak-batti-diye-gunes/690484>\
**Category:** YKS TYT\
**Created:** [Ağustos 25, 2026, 9:14öö UTC](https://sorumatik.co/t/simdi-ay-dogacak-batti-diye-gunes/690484 "2026-08-25T09:14:50Z")\
**Posts on this page:** 2\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Oguzhan\_Elkan](https://sorumatik.co/letter_avatar_proxy/v4/letter/o/858c86/32.png) [@Oguzhan\_Elkan](https://sorumatik.co/u/Oguzhan_Elkan)\
**Post date:** [Ağustos 25, 2026, 9:14öö UTC](https://sorumatik.co/t/simdi-ay-dogacak-batti-diye-gunes/690484/1 "2026-08-25T09:14:50Z")

</div>

Şimdi ay doğacak battı diye güneş.  
I. Çaldiğım kapılar niye açıimaz bunca zamandır?(/  
I.  
Il1. Keder yiyerek büyüdüm ben  
IV. Dalıma konmuyor kuşlar yıllardı.  
V. Bilge sular birikiyor ve korkuyorum kuyulardan.  
Numaralanmış cümlelerin hangisinde ünlü daralması  
yoktur?

 ![Şimdi ay doğacak battı diye güneş.](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/3/9/396ab68ace7bf44b2b074bbea45bd3b84648fbb7.jpeg)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/egitim_danismani/32/86791_2.png) [@Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/u/Egitim_Danismani)\
**Post date:** [Ağustos 25, 2026, 9:15öö UTC](https://sorumatik.co/t/simdi-ay-dogacak-batti-diye-gunes/690484/2 "2026-08-25T09:15:03Z")

</div>

## Cümlelerde Ünlü Daralması Analizi

🧠 **ÇÖZÜM ADIMLARI:**

**Adım 1 — I. Cümlenin Analizi**

- **Cümle:** “Şimdi ay doğacak battı **diye** güneş.”
- **Sözcük İncelemesi:** “diye” sözcüğünün kökü **de-** fiilidir. Zarf-fiil eki (-e) ve kaynaştırma ünsüzü (y) aldığında geniş ünlü (e), dar ünlüye (i) dönüşmüştür:
\text{de-y-e} \rightarrow \text{diye}
- Bu cümlede ünlü daralması **vardır**.

**Adım 2 — II. Cümlenin Analizi**

- **Cümle:** “Çaldığım kapılar **niye** açılmaz bunca zamandır?”
- **Sözcük İncelemesi:** “niye” sözcüğünün kökü **ne** soru zamiridir. Yönelme durumu eki (-e) ve kaynaştırma ünsüzü (y) aldığında geniş ünlü (e), dar ünlüye (i) dönüşmüştür:
\text{ne-y-e} \rightarrow \text{niye}
- Bu cümlede ünlü daralması **vardır**.

**Adım 3 — III. Cümlenin Analizi**

- **Cümle:** “Keder **yiyerek** büyüdüm ben.”
- **Sözcük İncelemesi:** “yiyerek” sözcüğünün kökü **ye-** fiilidir. Zarf-fiil eki (-erek) ve kaynaştırma ünsüzü (y) aldığında geniş ünlü (e), dar ünlüye (i) dönüşmüştür:
\text{ye-y-erek} \rightarrow \text{yiyerek}
- Bu cümlede ünlü daralması **vardır**.

**Adım 4 — IV. Cümlenin Analizi**

- **Cümle:** “Dalıma **konmuyor** kuşlar yıllardır.”
- **Sözcük İncelemesi:** “konmuyor” eylemi **kon-** fiili, olumsuzluk eki (-ma/-me) ve şimdiki zaman eki (-yor) ile kurulmuştur. Şimdiki zaman eki geniş olan -ma ekindeki a sesini daraltarak u sesine dönüştürmüştür:
\text{kon-ma-yor} \rightarrow \text{konmuyor}
- Bu cümlede ünlü daralması **vardır**.

**Adım 5 — V. Cümlenin Analizi**

- **Cümle:** “Bilge sular **birikiyor** ve **korkuyorum** kuyulardan.”
- **Sözcük İncelemesi:**
  - “birikiyor” eyleminin kökü ünsüzle biten **birik-** fiilidir (\text{birik-} + \text{iyor}). Araya giren i sesi daralma değil, **yardımcı (bağlantı) ünlü**dür.
  - “korkuyorum” eyleminin kökü ünsüzle biten **kork-** fiilidir (\text{kork-} + \text{uyor} + \text{um}). Araya giren u sesi yine **yardımcı ünlü** dür.

- Bu cümlede ünlü daralması **yoktur**.

**Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması**

- ❌ **A. I** — “diye” sözcüğünde daralma var (\text{de-} \rightarrow \text{di-}).
- ❌ **B. II** — “niye” sözcüğünde daralma var (\text{ne-} \rightarrow \text{ni-}).
- ❌ **C. III** — “yiyerek” sözcüğünde daralma var (\text{ye-} \rightarrow \text{yi-}).
- ❌ **D. IV** — “konmuyor” sözcüğünde daralma var (\text{-ma} \rightarrow \text{-mu}).
- ✅ **E. V** — “birikiyor” ve “korkuyorum” sözcüklerinde kök ünsüzle bittiği için daralma yoktur; aradaki ünlüler yardımcı ünlüdür.

**Adım 7 — Son Doğrulama**  
Türkçede ünlü daralması yalnızca **a, e** geniş ünlüleriyle biten fiillere -yor eki geldiğinde veya **de-** , **ye-** , **ne** gibi özel sözcüklere y kaynaştırma harfi geldiğinde gerçekleşir. V. cümledeki fiiller ünsüzle bittiğinden daralma gerçekleşmemiştir.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━  
✅ **CEVAP:** **E şıkkı (V)**  
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

Ses olayları konusunu daha iyi pekiştirmek için benzer bir soru daha çözmemi ister misin?