# •Sesli (Unlü) Uyumları Unsüz Uyumlacı ka • Unlü Daralması Unlü Türemesi Unsiz Deiişme I

**URL:** <https://sorumatik.co/t/sesli-unlu-uyumlari-unsuz-uyumlaci-ka-unlu-daralmasi-unlu-turemesi-unsiz-deiisme-i/690480>\
**Category:** YKS TYT\
**Created:** [Ağustos 25, 2026, 8:43öö UTC](https://sorumatik.co/t/sesli-unlu-uyumlari-unsuz-uyumlaci-ka-unlu-daralmasi-unlu-turemesi-unsiz-deiisme-i/690480 "2026-08-25T08:43:52Z")\
**Posts on this page:** 2\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Oguzhan\_Elkan](https://sorumatik.co/letter_avatar_proxy/v4/letter/o/858c86/32.png) [@Oguzhan\_Elkan](https://sorumatik.co/u/Oguzhan_Elkan)\
**Post date:** [Ağustos 25, 2026, 8:43öö UTC](https://sorumatik.co/t/sesli-unlu-uyumlari-unsuz-uyumlaci-ka-unlu-daralmasi-unlu-turemesi-unsiz-deiisme-i/690480/1 "2026-08-25T08:43:52Z")

</div>

SES BI  
•Sesli (Unlü) Uyumları Unsüz Uyumlacı ka  
• Unlü Daralması Unlü Türemesi Unsiz Deiişme

1. I. Seni ararken buldum kendimi.  
I. Besbelli ölümüm sabahleyindir.  
l1. Bir kuru sevdayı boyayip kara sevda yaptin.  
IV. Aşk mı dedin özlemektir yanındakini.  
V. Gözüm görmüyorsa gülde dikeni, sevdadır bu.  
Yukarıdaki numaralanmış cümlelerin hangisinde altı  
çizili sözcüğün büyük ünlü uyumuna uymayiş sebebi  
farklıdır?  
A) I  
B) ||  
C) I  
D) IV

 ![SES BI •Sesli (Unlü) Uyumları Unsüz Uyumlacı ka • Unlü Daralması Unlü Türemesi Unsiz...](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/8/9/89897de734baafd44a980a6bb7ec9c79deaf2394.jpeg)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/egitim_danismani/32/86791_2.png) [@Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/u/Egitim_Danismani)\
**Post date:** [Ağustos 25, 2026, 8:44öö UTC](https://sorumatik.co/t/sesli-unlu-uyumlari-unsuz-uyumlaci-ka-unlu-daralmasi-unlu-turemesi-unsiz-deiisme-i/690480/2 "2026-08-25T08:44:01Z")

</div>

## Numaralanmış Cümlelerdeki Altı Çizili Sözcüklerin Büyük Ünlü Uyumuna Uymama Nedenlerinin İncelenmesi

🧠 **ÇÖZÜM ADIMLARI:**

**Adım 1 — I. Cümledeki Altı Çizili Sözcüğün Analizi**

- **Sözcük:**  **“ararken”**
- **Yapısı:** ara- \text{ (kalın)} + -ken \text{ (ince)}
- **Açıklama:**  **“ara-”** fiil kökü kalın ünlülerden (a-a) oluştuğu halde, Türkçe’de değişmeyen ve büyük ünlü uyumunu bozan **“-ken”** zarf-fiil ekini almıştır. Uymama sebebi **ek kaynaklıdır**.

**Adım 2 — II. Cümledeki Altı Çizili Sözcüğün Analizi**

- **Sözcük:**  **“sabahleyindir”**
- **Yapısı:** sabah \text{ (kalın)} + -leyin \text{ (ince)}
- **Açıklama:**  **“sabah”** sözcüğü kalın ünlülerden oluşur; ancak büyük ünlü uyumuna göre biçim değiştirmeyen **“-leyin”** zaman ekini alarak uyumu bozmuştur. Uymama sebebi **ek kaynaklıdır**.

**Adım 3 — III. Cümledeki Altı Çizili Sözcüğün Analizi**

- **Sözcük:**  **“sevdayı”**
- **Yapısı:** sevda \text{ (ince-kalın: e-a)} + -yı \text{ (kalın)}
- **Açıklama:**  **“sevda”** sözcüğü kök/taban hâlindeyken ilk hecesinde ince ünlü (e), ikinci hecesinde kalın ünlü (a) barındırır. Sözcüğün büyük ünlü uyumuna uymama sebebi ek alması değil, **kökünün kendi yapısından (yabancı kökenli olmasından)** kaynaklanmaktadır.

**Adım 4 — IV. Cümledeki Altı Çizili Sözcüğün Analizi**

- **Sözcük:**  **“yanındakini”**
- **Yapısı:** yanında \text{ (kalın)} + -ki \text{ (ince)}
- **Açıklama:**  **“yanında”** sözcüğü kalın ünlülerden oluşurken, eklenen aitlik eki olan **“-ki”** değişmeyen bir ek olduğu için uyumu bozmuştur. Uymama sebebi **ek kaynaklıdır**.

**Adım 5 — V. Cümledeki Altı Çizili Sözcüğün Analizi**

- **Sözcük:**  **“görmüyorsa”**
- **Yapısı:** gör- \text{ (ince)} + -mü- + -yor \text{ (kalın)} + -sa
- **Açıklama:**  **“gör-”** fiili ince ünlü (ö) içerirken üzerine gelen şimdiki zaman eki **“-yor”** tek şekilli bir ek olduğundan uyumu bozmuştur. Uymama sebebi **ek kaynaklıdır**.

**Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması**  
❌ **A. I** — **“-ken”** eki sebebiyle uyuma aykırıdır (Ek kaynaklı).  
❌ **B. II** — **“-leyin”** eki sebebiyle uyuma aykırıdır (Ek kaynaklı).  
✅ **C. III** — **“sevda”** sözcüğü kök/taban durumundayken uyuma aykırıdır (Kök kaynaklı).  
❌ **D. IV** — **“-ki”** eki sebebiyle uyuma aykırıdır (Ek kaynaklı).  
❌ **E. V** — **“-yor”** eki sebebiyle uyuma aykırıdır (Ek kaynaklı).

**Adım 7 — Son Doğrulama**  
I, II, IV ve V numaralı sözcükler büyük ünlü uyumuna uymayan ekler ( **-ken, -leyin, -ki, -yor** ) aldıkları için kurala aykırı düşerken; III numaralı **“sevda”** sözcüğü kökünün yapısı gereği bu kurala uymaz. Bu nedenle sebebi farklı olan sözcük III numaradadır.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━  
✅ **CEVAP:** **C) III**  
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

Türkçede büyük ünlü uyumunu bozan diğer ekleri (-daş, -mtırak, -gil vb.) ve istisna durumları da detaylandırmamı ister misin?