# Ses bilgisi 34

**URL:** <https://sorumatik.co/t/ses-bilgisi-34/269235>\
**Category:** KPSS\
**Created:** [Temmuz 14, 2025, 11:43öö UTC](https://sorumatik.co/t/ses-bilgisi-34/269235 "2025-07-14T11:43:47Z")\
**Posts on this page:** 2\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![ONDER\_OZMEN](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/onder_ozmen/32/118180_2.png) [@ONDER\_OZMEN](https://sorumatik.co/u/ONDER_OZMEN)\
**Post date:** [Temmuz 14, 2025, 11:43öö UTC](https://sorumatik.co/t/ses-bilgisi-34/269235/1 "2025-07-14T11:43:47Z")

</div>

!1000006104|375x500 [Link Silindi]

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/uzman_cevap/32/109360_2.png) [@Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/u/Uzman_Cevap)\
**Post date:** [Temmuz 14, 2025, 11:45öö UTC](https://sorumatik.co/t/ses-bilgisi-34/269235/2 "2025-07-14T11:45:15Z")

</div>

## **Yukarıdaki altı çizili sözcüklerin hangisinde birden fazla ses olayı vardır?**

**Cevap:** A) I (Yani **“Dolaştığım”** sözcüğünde birden fazla ses olayı bulunur.)

## **İçindekiler**

1. [Ses Olayı Nedir?](#ses-olayi-nedir)
2. [Altı Çizili Sözcükleri İnceleme](#alti-cizili-sozcukleri-inceleme)
3. 
  - 

4. [II. “Bineceğim”](#binecegim)
5. [III. “sahibi”](#sahibi)
6. [IV. “ağlayanım”](#aglayanim)
7. [V. “kabrime”](#kabrime)
8. [Tablolu Özet](#tablolu-ozet)
9. [Ayrıntılı Analiz ve Neden I. Seçenek?](#ayrintili-analiz)
10. [Kısa Özet](#kisa-ozet)

* * *

## **1. Ses Olayı Nedir?**

Türkçede **ses olayları** , bir sözcükte eklerin veya kökün eklerle etkileşime girmesi sonucu ünlü veya ünsüzlerde gerçekleşen değişim, daralma, düşme, yumuşama vb. durumları ifade eder. Başlıca ses olayları şunlardır:

- **Ünsüz Yumuşaması (p → b, ç → c, t → d, k → ğ/g):**  
Sözcüğün sonundaki sert ünsüz, ünlü ile başlayan bir ek geldiğinde yumuşar.
- **Ünsüz Benzeşmesi (sd → st vb.):**  
Bir sözcüğün sonunda sert ünsüz varsa ve ardından gelen ek yumuşak ünsüz ile başlıyorsa, bu yumuşak ünsüz sertleşebilir veya tersi olabilir.
- **Ünlü Düşmesi (a, e, ı, i vb. kaybolması):**  
İki heceli bazı sözcükler ek aldığında, “-i, -u, -ü, -a” gibi ünlüler düşebilir.
- **Ünlü Daralması (e → i, a → ı vb.):**  
Bazı fiillerin çekiminde “e” ünlüsünün “i”ye dönüşmesi gibi değişiklikler gözlenebilir (ör: “yemek” → “yiyorum”).
- **Kaynaştırma Harfleri (y, ş, s, n):**  
Sözcük kökü ile ek arasında ünlü uyumu için eklenen seslerdir (ör: “el- **i** -m” yerine “el **i** m” basit bir örnektir, ancak “araba-y-a” gibi).

* * *

## **2. Altı Çizili Sözcükleri İnceleme**

Soruda numaralı şekilde verilen altı çizili sözcükler şöyle sıralanmıştır:

1. **Dolaştığım** (I)
2. **Bineceğim** (II)
3. **sahibi** (III)
4. **ağlayanım** (IV)
5. **kabrime** (V)

Aşağıda her birini **ses olayları** açısından ayrı ayrı inceleyip, içlerinde hangi ses olaylarının gerçekleştiğine değineceğiz.

### **2.1 I. “Dolaştığım”**

- **Kök** : “dolaş-”
- Muhtemel ek dizilişi:
- “-dık” (sıfat-fiil/ortaç eki → “dolaştık” kalıbı)
- Kişi eki: “-ım” veya “-(i)m” (1. tekil şahıs)

Burada gerçekleşen ses olayları:

1. **Ünsüz Benzeşmesi (d → t)**

- Normalde sıfat-fiil eki “-dık/dik/duk/dük” “d” ünsüzüyle başlar. Ancak “dolaş” sözcüğünün sonu “ş” gibi sert bir ünsüzle bittiği için, “d” sertleşerek “t” olmuştur. Bu yüzden “dolaş + dık” beklenirken “dolaştık” biçiminde görülür.

1. **Ünsüz Yumuşaması (k → ğ)**

- Eke şahıs eki (-ım) gelince “dolaştık + ım” aşamasında “k” ünlü arasında kalmış ve “k → ğ” dönüşümü gerçekleşmiştir. Bu yüzden “dolaştıkım” yerine **“dolaştığım”** biçimi ortaya çıkmıştır.

Dolayısıyla **“Dolaştığım”** sözcüğünde hem **ünsüz benzeşmesi** hem de **ünsüz yumuşaması** olmak üzere **iki ayrı ses olayı** mevcuttur.

### **2.2 II. “Bineceğim”**

- **Kök** : “bin-”
- Muhtemel ek dizilişi:
- Gelecek zaman eki “-ecek”
- 
  1. tekil şahıs eki “-im”

Burada gerçekleşen temel ses olayı:

- **Ünsüz Yumuşaması (k → ğ)**
- “bin-ecek-im” birleştiğinde “k” ünlüler arasında kalır ve “k” → “ğ” dönüşümü yaşanır. Bu sebeple “binecek + im” yazıda **“bineceğim”** olarak görünür.
- Başka bir ek ses olayı (örn. ünlü düşmesi vb.) söz konusu değildir.

### **2.3 III. “sahibi”**

- **Kök** : “sahip” (Arapça kökenli bir sözcük)
- Muhtemel ek: “-i” (3. tekil şahıs iyelik eki veya “(onun) sahibi” anlamında)

Bu sözcükte:

- **Ünsüz Yumuşaması (p → b)**
- “sahip + i” birleşirken Türkçedeki yumuşama kuralı gereği “p” ünsüzü “b”ye dönüşür. Dolayısıyla **“sahibi”** biçimi ortaya çıkar.
- Başka ek bir ses olayı gözlenmez.

### **2.4 IV. “ağlayanım”**

- **Kök** : “ağla-”
- Ortaç/Fiilimsı eki: “-(y)an” (geniş zaman sıfat-fiil eki) → “ağlayan”
- Kişi eki: “-ım” (1. tekil şahıs iyelik)

Bu birleşimde dikkate değer birden fazla ses olayı yoktur. “ağla” + “yan” + “ım” eklemesinde ünsüz yumuşaması veya ünlü düşmesi söz konusu değildir. “y” de burada ya “kaynaştırma” ya da ekin asıl parçası olarak görülür.

### **2.5 V. “kabrime”**

- **Kök** : “kabir” (Arapça kökenli “mezar” anlamı)
- Muhtemel ek dizilişi:
- “-im” (benim …’im)
- “-e” (yönelme hâl eki)

Bu sözcükte:

- **Ünlü Düşmesi** görülür. “kabir + im” aşamasında “kabir”in orta hecesindeki “i” düşer ve “kabrim” olur. Bu yapıya son olarak “-e” eklenerek **“kabrime”** biçimi oluşur.
- Başka bir ünsüz yumuşaması veya benzeşme süreci yoktur.

* * *

## **3. Tablolu Özet**

| **Sözcük** | **Kök/Ekler** | **Tespit Edilen Ses Olay(lar)ı** | **Birden Fazla Ses Olayı Var mı?** |
| --- | --- | --- | --- |
| **I. Dolaştığım** | dolaş + dık + (ı)m | • Ünsüz benzeşmesi (d→t) | |
| • Ünsüz yumuşaması (k→ğ) | Evet (2 adet) | | |
| **II. Bineceğim** | bin + ecek + im | • Ünsüz yumuşaması (k→ğ) | Hayır (1 adet) |
| **III. sahibi** | sahip + i | • Ünsüz yumuşaması (p→b) | Hayır (1 adet) |
| **IV. ağlayanım** | ağla + (y)an + ım | • Belirgin ek ses olayı yok | Hayır (0 veya 1) |
| **V. kabrime** | kabir + im + e | • Ünlü düşmesi (kabir → kabr) | Hayır (1 adet) |

Tablodan görüldüğü üzere \*\*“D
