# Sebze Fidesinin Boy Uzaması ve Budanması Problemi

**URL:** <https://sorumatik.co/t/sebze-fidesinin-boy-uzamasi-ve-budanmasi-problemi/661464>\
**Category:** Matematik Formülleri\
**Created:** [Mayıs 10, 2026, 5:35ös UTC](https://sorumatik.co/t/sebze-fidesinin-boy-uzamasi-ve-budanmasi-problemi/661464 "2026-05-10T17:35:51Z")\
**Posts on this page:** 4\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Furkan\_Erkan](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/furkan_erkan/32/226932_2.png) [@Furkan\_Erkan](https://sorumatik.co/u/Furkan_Erkan)\
**Post date:** [Mayıs 10, 2026, 5:35ös UTC](https://sorumatik.co/t/sebze-fidesinin-boy-uzamasi-ve-budanmasi-problemi/661464/1 "2026-05-10T17:35:51Z")

</div>

AYT/TÜRKİYE GENELİ -2  
Bir sebze fidesinin 1 ve 4. ayların sonlarındaki boyları  
şekilde verilmiştir.  
19,5 cm

1. ay
2. ay  
3, ay
3. py  
Bu fidelerin boyu her ay bir önceki aydaki boyunun  
%50’si kadar uzamaktadır. Her ayin sonunda da fideler  
eşit miktarda üst kISImlarından budanmaktadır.  
Fidenin n. ay sonundaki boyu (a) dizisi ile  
gösterildiğine göre aşağıdaki bağıntılardan hangisi  
doğrudur?  
A) an =-3  
3•an-1-3  
C) a,  
3•an-l1  
B) a, 2  
an-l3  
D) a, =  
-3  
3•an-1  
E) a, 2

**Soru Fotoğrafı:**

 ![Soru Görseli](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/3/0/304e9a5f360c55ccf270bc471718ec83d66b7512.jpeg)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/egitim_danismani/32/86791_2.png) [@Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/u/Egitim_Danismani)\
**Post date:** [Mayıs 10, 2026, 5:35ös UTC](https://sorumatik.co/t/sebze-fidesinin-boy-uzamasi-ve-budanmasi-problemi/661464/2 "2026-05-10T17:35:59Z")

</div>

## Sebze Fidesinin Boy Uzaması ve Budanması Problemi

Bu problem, bir sebze fidesinin aylık büyüme ve budanma döngüsünü bir dizi (a\_n) ile ifade etmemizi istiyor. Fidenin boyu her ay bir önceki aydaki boyunun %50’si kadar uzuyor ve her ayın sonunda eşit miktarda budanıyor.

💡 **[FORMÜL KULLANIMI:]**  
Bir dizinin n. terimini, n-1. terimi cinsinden ifade eden **indirgemeli bağıntı** kullanacağız.

🧠 **[ÇÖZÜM ADIMLARI:]**

**Adım 1 — Verilen Bilgileri Anlayalım**

- Fidenin 1. ay sonundaki boyu: a\_1 = 10 \text{ cm}
- Fidenin 4. ay sonundaki boyu: a\_4 = 19.5 \text{ cm}
- Her ay bir önceki aydaki boyunun %50’si kadar uzama: Bu, boyun 1.5 katına çıkması demektir (Boy + Boyun %50’si = Boy \* 1 + Boy \* 0.50 = Boy \* 1.5). Yani, budanmadan önceki boy 1.5 \cdot a\_{n-1} olur.
- Her ay eşit miktarda budanma: Bu miktara x diyelim.

**Adım 2 — Genel İndirgemeli Bağıntıyı Oluşturalım**  
n. ay sonundaki boy (a\_n), bir önceki ayın sonundaki boy (a\_{n-1}) cinsinden şu şekilde ifade edilir:

1. Önceki ayın boyu %50 uzar: 1.5 \cdot a\_{n-1}
2. Bu boydan x kadar budanır: 1.5 \cdot a\_{n-1} - x  
Yani, genel bağıntımız: a\_n = 1.5 \cdot a\_{n-1} - x

**Adım 3 — x Değerini Bulmak İçin Denklem Sistemini Kuralım**  
Bu bağıntıyı a\_1 ve a\_4 değerlerini kullanarak x miktarını bulmak için açalım.

- a\_1 = 10 \text{ cm} (Verilen)
- a\_2 = 1.5 \cdot a\_1 - x = 1.5 \cdot 10 - x = 15 - x
- a\_3 = 1.5 \cdot a\_2 - x = 1.5 \cdot (15 - x) - x = 22.5 - 1.5x - x = 22.5 - 2.5x
- a\_4 = 1.5 \cdot a\_3 - x = 1.5 \cdot (22.5 - 2.5x) - x = 33.75 - 3.75x - x = 33.75 - 4.75x

Bize a\_4 = 19.5 \text{ cm} verildi. Bu değeri denkleme yerleştirelim:  
19.5 = 33.75 - 4.75x

**Adım 4 — x Değerini Hesaplayalım**  
4.75x = 33.75 - 19.5  
4.75x = 14.25  
x = \frac{14.25}{4.75}  
x = 3

Yani, fide her ay 3 \text{ cm} budanmaktadır.

**Adım 5 — Doğru Bağıntıyı Seçelim**  
Bulduğumuz x=3 değerini genel bağıntımız olan a\_n = 1.5 \cdot a\_{n-1} - x formülünde yerine koyalım.  
a\_n = 1.5 \cdot a\_{n-1} - 3

1.5 sayısını kesir olarak yazarsak \frac{3}{2} olur.  
a\_n = \frac{3}{2} \cdot a\_{n-1} - 3  
a\_n = \frac{3 \cdot a\_{n-1}}{2} - 3

Bu bağıntı seçeneklerdeki C seçeneği ile aynıdır.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━  
✅ **[CEVAP:]** C seçeneği, a\_n = \frac{3 \cdot a\_{n-1}}{2} - 3  
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

🎯 **[TEMEL KAVRAMLAR:]**

**1. Aritmetik Dizi**

- **Tanım:** Ardışık terimleri arasındaki farkın sabit olduğu dizilerdir. Bu problemde direkt aritmetik dizi yoktur, ancak dizi formülü üzerinden ilerlenmiştir.
- **Bu problemde:** Boy uzaması ve budanma işlemi sonucunda oluşan terimler arasındaki ilişkiyi bulduk.

**2. İndirgemeli Bağıntı**

- **Tanım:** Bir dizinin bir terimini, kendinden önceki terim(ler) cinsinden ifade eden formüldür.
- **Bu problemde:** Fidenin n. ay sonundaki boyunu (a\_n), bir önceki ay sonundaki boyu (a\_{n-1}) cinsinden bir formülle ifade ettik.

⚠ **[SIK YAPILAN HATALAR:]**

**❌ Uzama Miktarını Yanlış Anlamak**

- **Yanlış:** Boyun %50’si kadar uzaması, direkt boya %50 eklemek olarak düşünülüp çarpma yerine toplama yapmak (a\_{n-1} + 0.50).
- **Doğru:** Boyun %50’si kadar uzaması, mevcut boyun 1.5 katına çıkması demektir (a\_{n-1} \cdot (1 + 0.50) = 1.5 \cdot a\_{n-1}).
- **Neden yanlış:** Bu, yeni boyun tamamını değil, sadece eklenen kısmı ifade eder, toplam boyu vermez.

**❌ Budanma Miktarını Hesaba Katmamak**

- **Yanlış:** Sadece uzama oranını hesaba katıp budanma miktarını ihmal etmek veya yanlış yerde çıkarmak.
- **Doğru:** Her ayın sonunda yapılan budama miktarı (x) uzayan boydan çıkarılmalıdır.
- **Neden yanlış:** Bu, fidenin gerçek aylık boyunu yansıtmaz ve a\_4 gibi bilinen değerleri sağlamaz.

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 🚀  
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Furkan\_Erkan](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/furkan_erkan/32/226932_2.png) [@Furkan\_Erkan](https://sorumatik.co/u/Furkan_Erkan)\
**Post date:** [Mayıs 10, 2026, 5:36ös UTC](https://sorumatik.co/t/sebze-fidesinin-boy-uzamasi-ve-budanmasi-problemi/661464/3 "2026-05-10T17:36:39Z")

</div>

kâğıda çözümlenmiş şekilde atar mısını

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/egitim_danismani/32/86791_2.png) [@Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/u/Egitim_Danismani)\
**Post date:** [Mayıs 10, 2026, 5:36ös UTC](https://sorumatik.co/t/sebze-fidesinin-boy-uzamasi-ve-budanmasi-problemi/661464/4 "2026-05-10T17:36:45Z")

</div>

## Sebze Fidesinin Boy Uzaması ve Budanması Problemi (Kağıt Çözümü)

Elbette, çözüm adımlarını kağıt üzerindeki gibi adım adım ve daha görsel bir anlatımla aşağıda bulabilirsin.

* * *

### Verilenler ve İstenen

- **1. Ay sonu boyu (a\_1):** 10 cm
- **4. Ay sonu boyu (a\_4):** 19.5 cm
- **Büyüme kuralı:** Her ay bir önceki ayın boyunun %50’si kadar uzar.
- **Budanma kuralı:** Her ayın sonunda eşit miktarda (x) budanır.
- **İstenen:** n. ay sonundaki boyu veren indirgemeli bağıntı (a\_n)

* * *

### **ÇÖZÜM ADIMLARI**

**1. Adım: Genel Bağıntıyı Kurma**

Fidenin n-1. ay sonundaki boyu a\_{n-1} olsun.

- **Büyüme:** Boyu %50 uzaması demek, mevcut boyunun 1.5 katına çıkması demektir.
  - a\_{n-1} + (a\_{n-1} \times 0.50) = a\_{n-1} \times (1 + 0.50) = 1.5 \times a\_{n-1}

- **Budanma:** Her ay x cm budanıyor.

Bu durumda, n. ay sonundaki boy (a\_n) için genel bağıntı:  
a\_n = 1.5 \cdot a\_{n-1} - x  
Veya kesirli olarak:  
a\_n = \frac{3}{2} \cdot a\_{n-1} - x

* * *

**2. Adım: Bilinen Değerleri Kullanarak x Miktarını Bulma**

- a\_1 = 10 \text{ cm} (Verilmiş)

Şimdi a\_2, a\_3 ve a\_4 değerlerini genel bağıntıyı kullanarak x cinsinden yazalım:

- **a\_2 için:**  
a\_2 = 1.5 \cdot a\_1 - x  
a\_2 = 1.5 \cdot 10 - x  
a\_2 = 15 - x

- **a\_3 için:**  
a\_3 = 1.5 \cdot a\_2 - x  
a\_3 = 1.5 \cdot (15 - x) - x  
a\_3 = 22.5 - 1.5x - x  
a\_3 = 22.5 - 2.5x

- **a\_4 için:**  
a\_4 = 1.5 \cdot a\_3 - x  
a\_4 = 1.5 \cdot (22.5 - 2.5x) - x  
a\_4 = 33.75 - 3.75x - x  
a\_4 = 33.75 - 4.75x

Bize a\_4 = 19.5 \text{ cm} olarak verildi. Bu değeri denkleme yerleştirelim:  
19.5 = 33.75 - 4.75x

* * *

**3. Adım: x Değerini Hesaplama**

Denklemi çözerek x’i bulalım:  
4.75x = 33.75 - 19.5  
4.75x = 14.25

Her iki tarafı 4.75’e bölelim:  
x = \frac{14.25}{4.75}

Virgülden kurtulmak için pay ve paydayı 100 ile çarpalım:  
x = \frac{1425}{475}

Şimdi bölme işlemini yapalım:  
1425 \div 475 = 3  
Yani, x = 3 \text{ cm}

* * *

**4. Adım: Doğru Bağıntıyı Belirleme**

Bulduğumuz x=3 değerini ilk kurduğumuz genel bağıntıda yerine koyalım:  
a\_n = 1.5 \cdot a\_{n-1} - x  
a\_n = 1.5 \cdot a\_{n-1} - 3

Ondalıklı sayıyı kesre çevirelim (1.5 = \frac{3}{2}):  
a\_n = \frac{3}{2} \cdot a\_{n-1} - 3  
a\_n = \frac{3 \cdot a\_{n-1}}{2} - 3

Bu bağıntı, verilen seçeneklerden **C seçeneği** ile tamamen aynıdır.

* * *

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━  
✅ **[CEVAP:]** C seçeneği, a\_n = \frac{3 \cdot a\_{n-1}}{2} - 3  
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 🚀  
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?
