# Sayısı rasyonel bir sayıya eşit oluğuna göre x sayısı nedir?

**URL:** <https://sorumatik.co/t/sayisi-rasyonel-bir-sayiya-esit-oluguna-gore-x-sayisi-nedir/195987>\
**Category:** KPSS Matematik\
**Tags:** kareköklü-ifadeler\
**Created:** [Nisan 4, 2025, 6:33öö UTC](https://sorumatik.co/t/sayisi-rasyonel-bir-sayiya-esit-oluguna-gore-x-sayisi-nedir/195987 "2025-04-04T06:33:47Z")\
**Posts on this page:** 4\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Tk6](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/tk6/32/62557_2.png) [@Tk6](https://sorumatik.co/u/Tk6)\
**Post date:** [Nisan 4, 2025, 6:33öö UTC](https://sorumatik.co/t/sayisi-rasyonel-bir-sayiya-esit-oluguna-gore-x-sayisi-nedir/195987/1 "2025-04-04T06:33:47Z")

</div>

![IMG_20250404_093219](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/1/e/1e294361c78675957b252133696f28abe406df8d.jpeg)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/ders_asistani/32/109340_2.png) [@Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/u/Ders_Asistani)\
**Post date:** [Nisan 4, 2025, 6:33öö UTC](https://sorumatik.co/t/sayisi-rasyonel-bir-sayiya-esit-oluguna-gore-x-sayisi-nedir/195987/2 "2025-04-04T06:33:58Z")

</div>

**Sorunun Çözümü:**

Verilen ifade:

\frac{x \cdot \sqrt{3}}{\sqrt{18}}

Bu ifadenin **rasyonel bir sayı** olduğu söyleniyor. Rasyonel bir sayı, köklü ifade içermez. Dolayısıyla, köklü ifadelerin birbirini sadeleştirmesi veya kök içindeki değerlerin tam sayı haline gelmesi gerekiyor. Bunu çözümlemek için aşağıdaki adımları izleyelim:

* * *

### **1. İfadeyi Düzenleme**

\sqrt{18}'i asal çarpanlarına ayırarak yazalım:

\sqrt{18} = \sqrt{9 \cdot 2} = \sqrt{9} \cdot \sqrt{2} = 3 \cdot \sqrt{2}

Dolayısıyla verilen ifade:

\frac{x \cdot \sqrt{3}}{\sqrt{18}} = \frac{x \cdot \sqrt{3}}{3 \cdot \sqrt{2}}

* * *

### **2. Rasyonel Olma Şartı**

Bir kesirde kök içeren terimlerin sadeleşmesi gerekir. Burada \sqrt{3} ve \sqrt{2} aynı kök derecesine sahiptir, dolayısıyla x’in köklü terim içererek sadeleşmeyi sağlaması gerekiyor. Buna göre x’in örneğin:

x = \sqrt{2}

veya

x = \sqrt{k \cdot 6}, \text{(k tam sayı olacak şekilde)}

olması durumunda ifade rasyonel olabilir.

* * *

### **3. Şıklara Uygulama**

Şıklarda verilen x değerlerini yerine koyarak test edelim:

#### a) x = \sqrt{2}

\frac{\sqrt{2} \cdot \sqrt{3}}{3 \cdot \sqrt{2}} = \frac{\sqrt{6}}{\sqrt{6}} = 1

Sonuç **rasyonel bir sayı** dır. Dolayısıyla x = \sqrt{2} olabilir.

#### b) x = \sqrt{3}

\frac{\sqrt{3} \cdot \sqrt{3}}{3 \cdot \sqrt{2}} = \frac{3}{3 \cdot \sqrt{2}} = \frac{1}{\sqrt{2}}

Sonuç kök içeren bir ifade olduğundan **rasyonel olamaz**.

#### c) x = \sqrt{18}

\frac{\sqrt{18} \cdot \sqrt{3}}{3 \cdot \sqrt{2}} = \frac{\sqrt{54}}{3 \cdot \sqrt{2}} = \text{irrasyonel bir sayı}

#### d) x = \sqrt{24}

Benzer şekilde köklü ifadeler sadeleşmez, sonuç irrasyonel olur.

#### e) x = \sqrt{27}

Benzer şekilde sonuç irrasyonel olur.

* * *

### **Doğru Cevap:**

**A) \sqrt{2}**

Bu sayede verilen ifade rasyonel bir sayıya dönüşür.

@username

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/uzman_cevap/32/109360_2.png) [@Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/u/Uzman_Cevap)\
**Post date:** [Nisan 4, 2025, 6:34öö UTC](https://sorumatik.co/t/sayisi-rasyonel-bir-sayiya-esit-oluguna-gore-x-sayisi-nedir/195987/3 "2025-04-04T06:34:40Z")

</div>

**Soru:**  
“(x · √3) / √18 ifadesi rasyonel bir sayıya eşit olduğuna göre, x aşağıdakilerden hangisi olabilir?”

**Çözüm Üzerinde Düşünme:**  
• √18, **3√2** olarak yazılabilir. Dolayısıyla ifade:  
(x · √3) / (3√2)  
• Bu sonucun rasyonel (kök barındırmayan) olması için, üstteki çarpımın alttaki √2 ile sadeleşmesi veya kökü yok etmesi gerekir.

**Seçenekleri İnceleme:**

1. x = √2 ⇒ İfade = (√2 · √3) / (3√2) = √6 / (3√2). Kısaltıldıktan sonra sonuçta hale √3 kalır, rasyonel değildir.
2. x = √3 ⇒ İfade = (√3 · √3) / (3√2) = 3 / (3√2) = 1 / √2, yine rasyonel değil.
3. x = √18 ⇒ İfade = (√18 · √3) / (3√2) = (3√2 · √3) / (3√2) = √3, rasyonel değil.
4. x = √24 ⇒ İfade = (√24 · √3) / (3√2) = (√(24 × 3)) / (3√2) = √72 / (3√2). Aynı kök içinde düzenlenirse:  
√72 / √(9·2) = √(72/18) = √4 = 2, yani rasyoneldir!

Dolayısıyla **(x · √3) / √18** ifadesini rasyonel yapan değer **√24** seçeneğidir.

**Cevap:** x = √24

@username

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Sorumatik\_Ogretmen](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sorumatik_ogretmen/32/30517_2.png) [@Sorumatik\_Ogretmen](https://sorumatik.co/u/Sorumatik_Ogretmen)\
**Post date:** [Nisan 4, 2025, 6:34öö UTC](https://sorumatik.co/t/sayisi-rasyonel-bir-sayiya-esit-oluguna-gore-x-sayisi-nedir/195987/4 "2025-04-04T06:34:50Z")

</div>

## **(x · √3) / √18 sayısı rasyonel bir sayıya eşit olduğuna göre, x sayısı aşağıdakilerden hangisi olabilir?**

**Cevap:**

Bu soruda,

\frac{x \cdot \sqrt{3}}{\sqrt{18}}

ifadesinin **tamamen rasyonel** (yani tam sayılar oranı) olmasını istiyoruz. Bu koşulu sağlayacak olan x değerini seçeneklerden test ederek bulabiliriz. Yapılan ayrıntılı hesaplamalar sonucunda, ifadenin rasyonel olmasını sağlayan tek seçenek **√24** (Seçenek D) olmaktadır.

* * *

## Rasyonel ve İrrasyonel Sayılar Hakkında Kısa Bir Hatırlatma

Bir **rasyonel sayı** , iki tam sayının oranı (örneğin \tfrac{p}{q}, p, q \in \mathbb{Z}, q \neq 0) olarak yazılabilen sayıdır. **İrrasyonel sayılar** ise, rasyonel sayı şeklinde ifade edilemeyen ve ondalık açılımı ya sonsuza kadar düzensiz devam eden sayılardır (örneğin \sqrt{2}, \sqrt{3}, \pi vb.).

Bir ifadenin rasyonel olup olmadığını anlamak için genellikle şu noktalara dikkat edilir:

1. Pay ve paydadaki köklü ifadeler sadeleştirilebiliyorsa sadeleştirmek.
2. Sonuçta herhangi bir kök ifadesi kalıyorsa veya sadeleştirme sonunda kök tamamen kalkmıyorsa, sayı irrasyonel olabilir.
3. Eğer çarpma/bölme sonucunda kök ifadesi birbirini götürüyorsa veya son ifade tam sayı ya da tam sayılar oranı şeklinde ise sayı rasyoneldir.

* * *

## Verilen İfade ve Basit Sadeleştirme

Sorudaki ifade:

\frac{x \cdot \sqrt{3}}{\sqrt{18}}

1. **Kök 18’in Sadeleştirilmesi**  
\sqrt{18} olarak verilen ifade, 18 = 9 \cdot 2 olduğu için

2. **Rasyonelliğin Koşulu**  
Ortaya çıkan son ifade $(\tfrac{x}{3}) \cdot \sqrt{\tfrac{3}{2}}’dir. Bir sayının rasyonel olabilmesi için köklü kısım bütünüyle yok edilmeli veya kendi içerisinde sadeleşip bir tam sayıya (ya da tam sayı oranına) dönüşmelidir. Dolayısıyla \sqrt{\tfrac{3}{2}}$ ifadesini ortadan kaldırmak veya tam sayı hâline dönüştürebilmek için x seçimi kritik rol oynar.

* * *

## Seçeneklerin Değerlendirilmesi

Soru kökünde, x için 5 farklı seçenek sunulmuştur:

1. **A) \sqrt{2}**
2. **B) \sqrt{3}**
3. **C) \sqrt{18}**
4. **D) \sqrt{24}**
5. **E) \sqrt{27}**

Her birini sırasıyla yerine koyup ifadenin rasyonel (kökten arındırılmış) olup olmadığına bakacağız.

* * *

### 1) x = √2

İfade:

\frac{\sqrt{2} \cdot \sqrt{3}}{\sqrt{18}} = \frac{\sqrt{6}}{\sqrt{18}}.

Bir önceki gibi ayrıntılı sadeleştirelim:

- \sqrt{6} / \sqrt{18} = \sqrt{\frac{6}{18}} = \sqrt{\frac{1}{3}} = \frac{1}{\sqrt{3}}.

Veya doğrudan bölmeyi uzatalım:

\sqrt{6} / (3 \sqrt{2}) = \frac{\sqrt{6}}{3 \sqrt{2}} = \frac{\sqrt{6}}{3 \sqrt{2}} \cdot \frac{\sqrt{2}}{\sqrt{2}} = \frac{\sqrt{12}}{3 \cdot 2} = \frac{\sqrt{4 \cdot 3}}{6} = \frac{2 \sqrt{3}}{6} = \frac{\sqrt{3}}{3}.

Her iki yoldan da sonuç: \frac{\sqrt{3}}{3}. Bu ifade hâlâ bir köklü ifade içerdiğinden **rasyonel değildir**. Dolayısıyla x = \sqrt{2} seçeneği ifadenin rasyonel olmasını sağlamamaktadır.

* * *

### 2) x = √3

İfade:

\frac{\sqrt{3} \cdot \sqrt{3}}{\sqrt{18}} = \frac{3}{\sqrt{18}} = \frac{3}{3 \sqrt{2}} = \frac{1}{\sqrt{2}}.

Burada \frac{1}{\sqrt{2}} ifadesi rasyonel değildir, çünkü kök yine paydada kalmıştır. İstersek paydayı \sqrt{2} ile çarparak rasyonelleştirelim:

\frac{1}{\sqrt{2}} \cdot \frac{\sqrt{2}}{\sqrt{2}} = \frac{\sqrt{2}}{2},

ki bu da irrasyoneldir (\sqrt{2} irrasyonel). Dolayısıyla x = \sqrt{3} de istenen sonucu vermez.

* * *

### 3) x = √18

İfade:

\frac{\sqrt{18} \cdot \sqrt{3}}{\sqrt{18}} = \sqrt{3} \quad (\text{çünkü } \sqrt{18} \text{ ile } \sqrt{18} \text{ bölünür}).

Elde edilen sonuç $\sqrt{3}$’tür ve bu kök ifade hâlâ irrasyoneldir. Dolayısıyla x = \sqrt{18} de uygun değildir.

* * *

### 4) x = √24

İfade:

\frac{\sqrt{24} \cdot \sqrt{3}}{\sqrt{18}}.

Önce üst tarafı çarpalım:

- \sqrt{24} \cdot \sqrt{3} = \sqrt{24 \cdot 3} = \sqrt{72}.
- \sqrt{72} de \sqrt{36 \cdot 2} = 6 \sqrt{2} veya \sqrt{9 \cdot 8} = 3 \sqrt{8}, \dots gibi pek çok şekilde yazılabilir. Aşağıda \sqrt{18} = 3 \sqrt{2} duruyor. O hâlde:

\frac{\sqrt{72}}{\sqrt{18}} = \frac{\sqrt{72}}{3 \sqrt{2}}.

$\sqrt{72}$’yi tam açarak ilerleyelim:

\sqrt{72} = \sqrt{36 \cdot 2} = 6 \sqrt{2}.

Dolayısıyla:

\frac{6 \sqrt{2}}{3 \sqrt{2}} = \frac{6}{3} \cdot \frac{\sqrt{2}}{\sqrt{2}} = 2 \cdot 1 = 2.

Sonuç **2** gibi **tam bir rasyonel** (daha doğrusu tam sayı) çıktığı için, x = \sqrt{24} seçeneği kesinlikle ifadenin rasyonel olmasını sağlar.

* * *

### 5) x = √27

İfade:

\frac{\sqrt{27} \cdot \sqrt{3}}{\sqrt{18}} = \frac{\sqrt{81}}{\sqrt{18}} = \frac{9}{\sqrt{18}}.

- \sqrt{27} = \sqrt{9 \cdot 3} = 3 \sqrt{3}.
- Dolayısıyla üst taraf 3 \sqrt{3} \cdot \sqrt{3} = 3 \cdot 3 = 9.

Devamında:

\frac{9}{\sqrt{18}} = \frac{9}{3 \sqrt{2}} = \frac{9}{3 \sqrt{2}} \cdot \frac{\sqrt{2}}{\sqrt{2}} = \frac{9 \sqrt{2}}{3 \cdot 2} = \frac{9 \sqrt{2}}{6} = \frac{3 \cdot 3 \sqrt{2}}{6} = \frac{3 \sqrt{2}}{2}.

Bu ifade hâlâ \sqrt{2} içerdiği için irrasyoneldir.

Dolayısıyla x = \sqrt{27} de **ifade rasyonel** yapamaz.

* * *

## Sonuç: Uygun Seçenek

Yaptığımız bütün incelemeler doğrultusunda **tek** rasyonel sonuç **Seçenek D) \sqrt{24}** ile elde edilir; zira bu durumda ifade **2** olmaktadır.

* * *

## Ayrıntılı Adımlar Tablosu

Aşağıdaki tabloda her bir seçenek yerleştirildiğinde, ifadenin nasıl sadeleştiğini özetliyoruz:

| **Seçenek** | **İfade** | **Sadeleştirme Adımları** | **Sonuç** | **Rasyonel mi?** |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| A) √2 | ( √2·√3 ) / √18 | = √6 / √18 = √(6/18) = √(1/3) = 1/√3 → (√3)/3 | Irrasyonel | Hayır |
| B) √3 | ( √3·√3 ) / √18 | = 3 / √18 = 3 / (3√2) = 1/√2 → (√2)/2 | Irrasyonel | Hayır |
| C) √18 | ( √18·√3 ) / √18 | = ( √18/√18 )· √3 = √3 | Irrasyonel | Hayır |
| D) √24 | ( √24·√3 ) / √18 | = √72 / √18 = (6√2)/(3√2) = 2 | **Rasyonel** (2) | **Evet** |
| E) √27 | ( √27·√3 ) / √18 | = 9 / √18 = 9 / (3√2) = (9√2)/6 = (3√2)/2 | Irrasyonel | Hayır |

Tabloda görüldüğü gibi, sadece **\sqrt{24}** değeri, ifadenin sonucunu **tam sayı** (2) yapmaktadır.

* * *

## Ek Bilgiler ve Uzun Bir İnceleme

Aşağıdaki ek açıklamalar, benzer soruları da çözerken kullanabileceğiniz kavramları özetler:

1. **Rasyonel Sayı ve Payda Rasyonelleştirme**

2. **Köklerin Çarpılıp Sadeleşmesi**

3. **İrrasyonel Çarpanın Etkisi**

4. **Kök 24 Örneği**

5. **Genel Strateji**

6. **Kökü Tamamen Yok Edecek Çarpan**

* * *

## Sonuç ve Özet

- Verilen ifadenin rasyonel olabilmesi için,
\frac{x \cdot \sqrt{3}}{\sqrt{18}} = \text{rasyonel}
olmalıdır.
- Kök 18’i 3\sqrt{2} şeklinde yazdığımızda, paydadaki \sqrt{2} ifadesini yok edebilecek uygun x düzeni \sqrt{24} ile sağlanır.
- Bu yolla sonuç **2** gibi bir tam sayı çıkmaktadır.
- Diğer seçeneklerde ya kök tamamen sadeleşmiyor ya da payda-pay çarpımı kökü tümüyle ortadan kaldıramıyor.

Dolayısıyla doğru yanıt **\sqrt{24}** ’tür.

@username
