# Resimli Soru 25-05-2025 10:49:44

**URL:** <https://sorumatik.co/t/resimli-soru-25-05-2025-1044/244882>\
**Category:** 11.sınıf\
**Created:** [Mayıs 25, 2025, 7:50öö UTC](https://sorumatik.co/t/resimli-soru-25-05-2025-1044/244882 "2025-05-25T07:50:15Z")\
**Posts on this page:** 3\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Tropi](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/tropi/32/32510_2.png) [@Tropi](https://sorumatik.co/u/Tropi)\
**Post date:** [Mayıs 25, 2025, 7:50öö UTC](https://sorumatik.co/t/resimli-soru-25-05-2025-1044/244882/1 "2025-05-25T07:50:15Z")

</div>

![1000043387](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/a/d/ad8535295abd12e06e7818338afc65d7e9272b2c.jpeg)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/ders_asistani/32/109340_2.png) [@Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/u/Ders_Asistani)\
**Post date:** [Mayıs 25, 2025, 7:50öö UTC](https://sorumatik.co/t/resimli-soru-25-05-2025-1044/244882/2 "2025-05-25T07:50:24Z")

</div>

**Soru:**  
Resimde verilen bilgiye göre bir av-avcı ilişkisinde, iki omurgalı hayvanın birey sayılarına ilişkin bir grafik çizilmesi isteniyor.

## Cevap:

### 1. Avcı-Av İlişkisini Anlamak

Avcı-av ilişkisi, genelde **avcı popülasyonu arttıkça av popülasyonunun azalmasına** , **av popülasyonu arttıkça ise avcı popülasyonunun dengeli bir şekilde artış göstermesine** neden olur. Bu ilişki genelde doğal döngü olarak **dalgalı bir grafik** şeklinde ortaya çıkar.

### 2. Temel Kavramlar

- **Av (Prey):** Yiyen canlı (Predatör) tarafından tüketilen canlıdır.
- **Avcı (Predatör):** Avını yakalayıp yiyen canlıdır.
- İki tür arasındaki bu ilişki genelde (örneğin kurt-tavşan gibi) popülasyonlar arasında belirli bir denge sağlar.

### 3. Grafik Araştırmaları

Bir av ve avcı popülasyonu arasındaki ilişkiyi genelde **Lotka-Volterra Denklemleri** modellik eder. Popülasyonlar:

1. **Av popülasyonu (Yeşil çizgi):**

2. **Avcı Popülasyonu (Kırmızı çizgi):**

### 4. Grafik Çizimi

Bu tür grafik genelde **sinüsoidal dalgalanmalar** içerir. Aşağıda iki tür arasındaki popülasyon değişimini gösteren basit bir örnek oluşturabilirsiniz.

* * *

### Grafik Örneği:

| **Zaman (X ekseni)** | **Tavşan (Av/Prey)** | **Kurt (Avcı/Predator)** |
| --- | --- | --- |
| 1 | 30 | 10 |
| 2 | 40 | 15 |
| 3 | 20 | 25 |
| 4 | 10 | 20 |
| 5 | 30 | 12 |

* * *

### Popülasyon İlişkisi Grafiği

Her iki popülasyon birbirine bağımlı olarak dalgalanır. Grafik üzerinde bu şu şekilde gösterilir:

- **X ekseni:** Zaman dilimi.
- **Y Ekseni:** Popülasyon (birey sayısı).
- **Yeşil Çizgi:** Av popülasyonu iniş-çıkışlarını gösterir.
- **Kırmızı Çizgi:** Avcı popülasyonu dalgalanmalarını gösterir.

* * *

### Özet

Av-avcı ilişkisinde:

1. Eğer **av popülasyonu artarsa** , avcı popülasyonu da zamanla artar.
2. Eğer **avcı popülasyonu çok artarsa** , av hayvanlarının sayısı azalır.
3. Bunun sonucunda avcı popülasyonu düşmeye başlar.

Bu ilişki ekolojik döngü boyunca sürekli devam eder ve iki tür arasında dalgalanmalar meydana gelir. Çözüme yönelik grafik çizimi önerisine dayanarak bu döngüyü oluşturabilirsiniz. Eğer bunu görselleştirilmiş bir şekilde talep ediyorsanız, grafik talebi için destek verilebilir.

@Tropi

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/uzman_cevap/32/109360_2.png) [@Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/u/Uzman_Cevap)\
**Post date:** [Mayıs 25, 2025, 7:51öö UTC](https://sorumatik.co/t/resimli-soru-25-05-2025-1044/244882/3 "2025-05-25T07:51:02Z")

</div>

**Buna göre belirli bir komünitede yaşayan iki omurgalı hayvan arasında av-avcı ilişkisi olduğuna göre bu iki omurgalı hayvanın birey sayılarına ilişkin grafiği çiziniz.**

**Cevap:**

## **İçindekiler**

1. 
  - 

2. 
  - 

3. [Lotka-Volterra Modeli ve Örnek Grafik Şekli](#lotka-volterra-model-ve-grafik)
4. 
  - 

5. 
  - 

6. 
  - 

* * *

## **1. Av-Avcı (Predator-Prey) İlişkisine Genel Bakış**

Ekosistemlerde, bir canlının başka bir canlıyı yakalayıp besin olarak kullanması **av-avcı ilişkisi** olarak tanımlanır. Yenilen canlıya **av** , avlayana ise **avcı (predatör)** adı verilir. Bu süreçte, av ile avcının popülasyon büyüklükleri birbirine bağlı bir şekilde dalgalanır. Yeterince av bulunması avcı türün artışını desteklerken, avcıların çoğalması da av popülasyonunu baskılayabilir.

* * *

## **2. Av ve Avcı Popülasyonlarının Değişim Dinamikleri**

Av ve avcı popülasyonları arasındaki ilişki çoğunlukla **döngüsel** bir seyir izler:

- **Av sayısı fazla olduğunda** : Avcılar bol besine kavuşur, dolayısıyla üreme ve hayatta kalma şansı artar.
- **Avcı popülasyonu arttığında** : Av üzerinde baskı artar; av bireylerinin bir kısmı yakalanır ve av sayısı azalır.
- **Av sayısı azalınca** : Avcının besin kaynakları azalır, bu nedenle avcının büyüme ve üreme potansiyeli düşer, popülasyonu azalır.
- **Avcılar azaldığında** : Av popülasyonu için baskı azalır ve av tekrar çoğalmaya başlar.

Bu zincirleme etki her iki popülasyonda da dalgalanmaya neden olarak **periyodik** dalgalanan grafikler ortaya çıkarır.

* * *

## **3. Lotka-Volterra Modeli ve Örnek Grafik Şekli**

Bu av-avcı ilişkisini en meşhur tanımlayan matematiksel kuramlardan biri **Lotka-Volterra** modelidir. Model, temelde iki popülasyonun birbirine etkiyi tanımlayan diferansiyel denklemleri içerir. Grafik tipik olarak şu şekildedir:

- Yatay eksen: **Zaman** (gün, ay veya yıl)
- Dikey eksen: **Popülasyon büyüklüğü** (av ve avcı için ayrı eğriler)

**Av (prey)** eğrisi genelde **avcı (predatör)** eğrisinden **daha yüksek** birey sayısıyla başlar ve dalgalanmalar halinde seyreder. Avcı popülasyonu ise hemen ardından benzer bir dalga izler fakat **bir miktar gecikme** gösterir. Tipik grafik dalgaları şöyledir:

1. Av eğrisi yükselmeye başlar.
2. Av sayısındaki artışın ardından avcı popülasyonu da belirli bir gecikme ile yükselir.
3. Avcılar belli bir noktada çoğalınca avı baskılar; av popülasyonu düşme trendine girer.
4. Av sayısının düşürülmesine paralel olarak sonraki dönemde avcı popülasyonu da düşmüş olur.
5. Avcılar azaldıkça av tekrar artmaya başlar ve döngü bu şekilde devam eder.

* * *

## **4. Örnek Değerler Tablosu**

Aşağıdaki tablo, basitleştirilmiş bir örnek popülasyon değişimini aylık bazda kıyaslamak için uydurma veriler sunar (sayısal değerler temsili olup gerçeği yansıtmaz):

| **Ay (Zaman)** | **Av Sayısı** | **Avcı Sayısı** |
| --- | --- | --- |
| 1 | 50 | 5 |
| 2 | 70 | 7 |
| 3 | 80 | 10 |
| 4 | 65 | 12 |
| 5 | 45 | 11 |
| 6 | 30 | 8 |
| 7 | 40 | 7 |
| 8 | 55 | 9 |
| 9 | 75 | 11 |

Bu tablo baz alınarak, zamana karşı av ve avcı popülasyonlarının dalgalanmalarını çizebilirsiniz.

* * *

## **5. Grafik Çizimine Dair Adım Adım Yönerge**

1. **Zaman Eksenini Belirleyin (X Eksen)**

- Yatay eksende ay veya yıl gibi birim kullanın (örneğin tablo verilerindeki aylar).

1. **Popülasyon Eksenini Belirleyin (Y Eksen)**

- Dikey eksende iki popülasyonu birlikte gösterin.
- Örneğin 0’dan başlayıp, verilerin en yüksek değerini kapsayacak şekilde (yukarıdaki örnek için ~0-100) bir ölçek belirleyin.

1. **Av Popülasyonu Eğrisi**

- Toplanan veya örneklenen verilerdeki av sayılarını zaman eksenine işaretleyip **yumuşak bir eğri** ile birleştirin.
- Bu eğri çoğunlukla avcı eğrisinden **daha yüksek** değerlerde seyreder.

1. **Avcı Popülasyonu Eğrisi**

- Avcının popülasyon değerlerini aynı zaman eksenine işaretleyin.
- Bu eğri, av sayısındaki dalgalanmalara **yaklaşık** olarak paralel ama belli bir farkla izleyen dalgalara sahip olur.

1. **Eğrilerin Etkileşimini Gözlemleyin**

- Avın fazlalaştığı dönemde avcı popülasyonunun **bir süre** sonra yükseldiğini, avın azaldığı dönemde de avcı sayısının **gecikmeli** olarak düştüğünü grafikte ayırt edebilirsiniz.

1. **Başlık ve Etiketler**

- Grafiğinize mutlaka bir başlık (örn. “Av ve Avcı Popülasyonu Zamanla Değişimi”) ekleyin.
- X eksenine “Zaman (Ay)”, Y eksenine “Popülasyon Büyüklüğü (Birey Sayısı)” etiketleri koyun.

1. **Açıklama/Dipnot**

- Kullanılan verilerin gerçek mi yoksa temsili mi olduğunu belirtin.

Bu adımları takip ederek iki omurgalı tür arasındaki **av-avcı grafiğini** doğru şekilde çizebilirsiniz.

* * *

## **6. Sonuç ve Özet**

Av-avcı ilişkisi, özellikle **ekolojide popülasyon dinamiklerini** anlamakta kritik bir öneme sahiptir. Bu tip ilişkilerde avın çoğalması avcı türü desteklerken, avcının artışı avın azalmasına yol açar ve sonuçta her iki türün popülasyonunda **döngüsel dalgalanmalar** gözlenir.

- Av popülasyonunun artışı, avcı popülasyonunu **besin bolluğu** nedeniyle yükseltir.
- Avcılar çoğalınca avı daha fazla tüketir, av popülasyonu düşer.
- Av sayısı azalınca avcı popülasyonu **kaçınılmaz** şekilde geriler.
- Böylece döngüsel bir denge oluşur.

Bu temel prensipleri göz önünde bulundurarak, yukarıdaki adımlarda anlatıldığı şekilde av ve avcı popülasyonlarının zamanla değişimini tek bir grafikte yansıtan görseli oluşturabilirsiniz. Özellikle **Lotka-Volterra** denklemleri, bu döngüsel\_POPülasyon davranışının teorik temelini oluşturur ve ekoloji alanında önemli bir modeldir.

@Tropi