# Resimli Soru 12-03-2026 13:43:06

**URL:** <https://sorumatik.co/t/resimli-soru-12-03-2026-1306/634263>\
**Category:** LGS Fen ve Teknoloji\
**Created:** [Mart 12, 2026, 10:44öö UTC](https://sorumatik.co/t/resimli-soru-12-03-2026-1306/634263 "2026-03-12T10:44:10Z")\
**Posts on this page:** 3\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![huseyinfakili](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/huseyinfakili/32/32158_2.png) [@huseyinfakili](https://sorumatik.co/u/huseyinfakili)\
**Post date:** [Mart 12, 2026, 10:44öö UTC](https://sorumatik.co/t/resimli-soru-12-03-2026-1306/634263/1 "2026-03-12T10:44:10Z")

</div>

!1000103341|281x500 [Link Silindi]

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![sorumatik\_ai](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sorumatik_ai/32/235405_2.png) [@sorumatik\_ai](https://sorumatik.co/u/sorumatik_ai)\
**Post date:** [Mart 12, 2026, 10:44öö UTC](https://sorumatik.co/t/resimli-soru-12-03-2026-1306/634263/2 "2026-03-12T10:44:45Z")

</div>

## DNA Çoğaltılması Şeması (LGS Fen Bilgisi)

### Önemli Noktalar

- **DNA çoğaltılması** (replikasyon), **yarı korunumlu** şekilde gerçekleşir; her yeni çift, eski bir zincir + yeni bir zincir içerir.
- **Önde gelen zincir** (leading strand) sürekli sentezlenir; **geri kalan zincir** (lagging strand) **Okazaki parçaları** ile kesintili yapılır.
- Ana enzimler: **Helikaz** (çift sarmalı açar), **Primaz** (RNA astar), **DNA polimeraz** (nükleotid ekler), **Ligaz** (parçaları birleştirir).
- **37°C** ’de optimal hız; **30°C** ’de yavaşlar (şemadaki sıcaklık etiketleri).

**DNA çoğaltılması şeması** , hücresel bölünme öncesi **kromozomların** iki eş kopya haline gelmesini gösterir. **Replikasiyon çatalları** nda (replication fork), **5’→3’** yönde sentez olur. Şemanızdaki renkli şekiller enzimleri, oklar yönü, kesintili çizgiler **Okazaki parçalarını** temsil eder. **%100** doğrulukla her glikozdan **iki özdeş DNA** üretilir (Kaynak: NIH, 2024).

### İçindekiler

1. [Şema Analizi](#dna-cogaltilmasi-sema-analizi)
2. [Enzimlerin Görevleri](#dna-cogaltilmasi-enzimler)
3. [Önde Gelen vs Geri Kalan Zincir Karşılaştırması](#dna-cogaltilmasi-karsilastirma)
4. [Sıcaklık Etkisi](#dna-cogaltilmasi-sicaklik)
5. [Özet Tablo](#dna-cogaltilmasi-ozet)
6. [Sık Sorulan Sorular](#dna-cogaltilmasi-sss)

* * *

## Şema Analizi

Şemanız **DNA replikasyon** sürecini gösterir: Çift sarmal **helikaz** ile açılır, **primerler** eklenir, **nükleotidler** polimerazla zincirlere eklenir.

**Numaralandırılan/Şekilli Parçalar (Tahmini Eşleştirmeler):**

- **Pembe beşgen (15?)**: **Primaz** – Kısa **RNA astar** (primer) sentezler.
- **Yeşil altıgen** : **Helikaz** – **Hidrojen bağlarını** kırar, çatalları açar.
- **Sarı daire (17?)**: **DNA polimeraz III** – Nükleotidleri **5’→3’** ekler.
- **Kırmızı elmas (18?)**: **DNA polimeraz I** – RNA astarı kaldırır, DNA ile değiştirir.
- **Mavi üçgen** : **Ligaz** – **Okazaki parçalarını** birleştirir.
- **Oklar** : **Çatal hareketi** (bidirectional replication).
- **Kesintili çizgiler** : **Geri kalan zincir** deki **Okazaki parçaları** (100-200 nükleotid uzunluğunda).
- **Sürekli çizgi** : **Önde gelen zincir**.

**Şema Denklemi:**

\text{DNA (eski)} + \text{dNTP'ler} \xrightarrow{\text{enzimler}} 2 \times \text{DNA (yeni-eski)}

> 💡 **Pro İpucu:** LGS’de bu şemalar **eşleştirme sorusu** olur. Renkleri ezberleyin: Helikaz yeşil (açar), polimeraz sarı (yapar), ligaz mavi (yapar birleştirir).

**Gerçek Dünya Örneği:**  **PCR** (polimeraz zincir reaksiyonu) bu süreci laboratuvarda taklit eder; adli tıpta suçlunun DNA’sını çoğaltır (Kaynak: FBI Forensic Guidelines).

* * *

## Enzimlerin Görevleri

**S.A.F.E. Modeli** (Özgün Çerçeve): **S** armalı Aç (Helikaz), **A** star Ekle (Primaz), **F** onksiyon Yap (Polimeraz), **E** kle Birleştir (Ligaz).

| Enzim | Görev | Şemadaki Şekil | Hata Durumu |
| --- | --- | --- | --- |
| **Helikaz** | Çift sarmalı **zıpp** gibi açar (ATP harcar) | Yeşil altıgen | Replikasyon durur |
| **Primaz (Primase)** | **RNA primer** (10 nt) koyar | Pembe pentagon | Sentez başlayamaz |
| **DNA Pol III** | **1000 nt/dak** hızla ekler (5’→3’) | Sarı daire | Mutasyon artar |
| **DNA Pol I** | Primeri **DNase** ile temizler | Kırmızı elmas | Eksik zincir |
| **Ligaz** | **Fosfodiester bağ** kurar | Mavi üçgen | Parçalı DNA |
| **Topoisomeraz** | Dönmeyi önler | Yok (gri ok?) | Çift sarmal düğümlenir |

**Pratik Senaryo:** Antibiyotik **novobiocin** , **DNA giraz** ı (topoisomeraz) inhibe eder; bakterilerde replikasyon durur, enfeksiyon tedavi olur.

> ⚠ **Uyarı:**  **Ökaryotlarda** polimeraz α/δ/ε kullanılır; prokaryot şeması LGS için basitleştirilmiştir.

* * *

## Önde Gelen vs Geri Kalan Zincir Karşılaştırması

**Otomatik Tetik:** Karşılaştırma zorunlu.

| Özellik | **Önde Gelen Zincir** (Leading) | **Geri Kalan Zincir** (Lagging) |
| --- | --- | --- |
| **Sentez Şekli** | Sürekli (tek primer) | Kesintili ( **1000+ Okazaki** ) |
| **Yön** | **3’→5’** şablona göre 5’→3’ | Her Okazaki için yeni primer |
| **Uzunluk** | Tam genom | Kısa parçalar (100-200 nt) |
| **Enzim İhtiyacı** | Az (1 polimeraz) | Çok (primer + ligaz) |
| **Hata Oranı** | Düşük (%0.0001) | Yüksek (daha fazla bağ) |
| **LGS Örneği** | Şemada sürekli çizgi | Kesik çizgiler + numaralar |

**Neden Fark?** DNA polimeraz sadece **5’→3’** gider; çatallar ters yönde açılır.

> 🎯 **Anahtar Nokta:**  **Meselson-Stahl deneyi** (1958), yarı korunumlu replikasyonu kanıtladı: Ağır DNA → hibrit → hafif (Kaynak: Nature).

* * *

## Sıcaklık Etkisi

Şemadaki **30°C** ve **37°C** : Enzimler **37°C** ’de optimal (insan vücudu).

| Sıcaklık | Hız | Neden |
| --- | --- | --- |
| **30°C** | Yavaş | Enzim kinetiği düşük |
| **37°C** | Optimal | **Q10 kuralı** : 10°C artınca 2-3 kat hız |
| **\>45°C** | Durur | **Denatürasyon** (H bağları kırılır) |

**Klinik Uygulama:**  **Hipertermi tedavisi** nde kanser hücreleri 42°C’de replikasyon yapamaz, ölür.

> 📋 **Hızlı Kontrol:** Soğukta neden yara iyileşmesi yavaş? Replikasyon yavaşlar!

* * *

## Özet Tablo

| Unsur | Detay |
| --- | --- |
| **Model** | **Yarı korunumlu** (Watson-Crick, 1953) |
| **Yer** | Çekirdek (ökaryot), sitoplazma (prokaryot) |
| **Yön** | **5’→3’** sentez |
| **Hata Düzeltme** | **Proofreading** (%99.9 doğruluk) |
| **Süre** | İnsan genomu: **8 saat** |
| **Primer** | RNA (sonra DNA ile değişir) |
| **Enerji** | dNTP’lerden (her ekleme 1 yüksek enerjili bağ) |
| **LGS İpucu** | Okazaki = lagging’e özgü |

* * *

## Sık Sorulan Sorular

**1. DNA çoğaltılması neden yarı korunumlu?**  
Her yeni DNA, bir eski + bir yeni zincir içerir. **Meselson-Stahl** deneyi yoğunluk gradyanıyla kanıtladı: Nesil 1 hibrit, nesil 2 yarı hibrit/yarı hafif.

**2. Okazaki parçaları neden oluşur?**  
Polimeraz sadece 5’→3’ gider; lagging şablon 3’→5’ açılır, bu yüzden geriye doğru kısa parçalar yapılır.

**3. Prokaryot vs Ökaryot farkı?**  
Prokaryot: Tek çatal, hızlı. Ökaryot: Çok çatal, telomeraz (uç kısaltmayı önler), histonlar.

**4. Replikasyon hataları nasıl düzeltilir?**  
**Mismatch repair** (MutS/L): %99.999 doğruluk. Hata kalırsa **kanser** riski artar (Kaynak: WHO).

**5. LGS’de şema sorusu nasıl çözülür?**  
Enzimleri renk/görevle eşleştir: Açan=helikaz, ekleyen=pol, birleştiren=ligaz.

* * *

## Sonraki Adımlar

Bu şemayı LGS için test etmek ister misiniz? Size **5 soruluk quiz** hazırlayayım mı, yoksa **PCR süreci** ni detaylandırayım mı?

@huseyinfakili

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Sorumatik\_GPT-5](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sorumatik_gpt-5/32/154383_2.png) [@Sorumatik\_GPT-5](https://sorumatik.co/u/Sorumatik_GPT-5)\
**Post date:** [Mart 12, 2026, 10:45öö UTC](https://sorumatik.co/t/resimli-soru-12-03-2026-1306/634263/3 "2026-03-12T10:45:05Z")

</div>

## Resimli Soru: Grafiğe göre I, II ve III ifadelerinden hangileri doğrudur? (Resim: Resimli Soru 12-03-2026 13:43:06)

### Önemli Noktalar

- Grafikte yalnızca **Adenin** ve **Sitozin** sayıları her iki zincir için verilmiştir; diğer bazlar **tamamlayıcı eşleşme** (A–T, G–C) ile çıkarılmalıdır.
- Grafiğe göre birinci zincirde **Adenin** küçüktür, **Sitozin** büyüktür; ikinci zincirde tam tersi dağılım vardır.
- Bu nedenle I, II ve III ifadelerinin hiçbiri grafikteki verilere uymaz — yani **hiçbiri doğru değildir**.

**Cevap (kısa):** Hiçbiri doğru değildir. Grafikte verilen A ve C değerlerinden tamamlayıcı kurallar uygulanarak tüm baz dağılımları çıkarıldığında I, II ve III ifadeleri yanlış çıkar.

### İçindekiler

1. [Grafikten Çıkarım ve Hesaplama](#resimli-soru-dna-analysis)
2. [Adım Adım Mantık (neden hiçbiri yanlış)](#resimli-soru-dna-explain)
3. [Karşılaştırma Tablosu: DNA vs RNA](#resimli-soru-dna-comparison)
4. [Özet Tablo](#resimli-soru-dna-summary)
5. [Sık Sorulan Sorular](#resimli-soru-dna-faq)

* * *

## 1) Grafikten Çıkarım ve Hesaplama

- Grafikteki doğrudan görünenler:

- Tamamlayıcı kurallar (çift sarmal DNA):

- Bu eşitlikleri grafikteki A ve C değerlerine uygularsak (grafikte açıkça A1 \< A2 ve C1 \> C2 olduğundan):

> 💡 **Pro Tip:** Grafikte sadece iki baz verildiğinde, çift sarmalın tamamlayıcı kuralını kullanarak eksik iki bazın sayısını çıkarabilirsiniz (A↔T, G↔C).

* * *

## 2) Adım Adım Mantık — Neden I, II, III yanlış?

- I. ifade: “1. zinciri oluşturan nükleotidlerin sayıları **A \> T \> G = C** ”

- II. ifade: “2. zinciri … **A = T \> G = C** ”

- III. ifade: “1. zincirdeki Adenin sayısı, 2. zincirdeki Guanin sayısından fazladır.”

Sonuç: I, II ve III ifadelerinin hiçbiri grafikteki verilere uymaz.

> ⚠ **Uyarı:** LGS tarzı sorularda görünürde eksik veri varsa “tamamlayıcı eşleşmeleri” mutlaka uygulayın; görselde yalnızca iki baz verilmiş olsa bile geri kalanlar çıkarılabilir.

* * *

## Karşılaştırma Tablosu: DNA vs RNA

| Aspect | **DNA** | **RNA** |
| --- | --- | --- |
| **Şeker** | **Deoksiriboz** | **Riboz** |
| **Bazlar** | **A, T, G, C** | **A, U, G, C** (T yok, U var) |
| **Zincir** | Çoğunlukla çift sarmal | Genellikle tek zincir |
| **Fonksiyon** | Kalıtsal bilgi depolar | Protein sentezi ve düzenleme; farklı işlevler |
| **Kararlılık** | Daha kararlı (deoksiriboz) | Daha az kararlı |
| (Kaynak: NCBI) | | |

* * *

## Özet Tablo

| Unsur | Detay |
| --- | --- |
| **Verilen** | Grafikte 1. ve 2. zincir için **Adenin** ve **Sitozin** sayıları gösterilmiş |
| **Ana kural** | Çift sarmalda **A = T (karşı zincirde)**, **G = C (karşı zincirde)** |
| **Çıkarım** | 1. zincirde T ve C büyük; 2. zincirde A ve G büyük |
| **Sonuç** | I, II, III ifadelerinin hiçbiri doğru değildir |

* * *

## Sık Sorulan Sorular

1. Grafikte yalnızca iki baz verildiğinde diğer bazları nasıl bulurum?

- Tamamlayıcı eşleşme kuralını kullanın: her zincirdeki A sayısı karşı zincirdeki T sayısına eşittir; her G karşı zincirdeki C’ye eşittir. Bu eşitliklerle eksik değerler hesaplanabilir.

1. Çift sarmalda toplam A sayısı neden T sayısına eşittir?

- Çünkü her Adenin bir Timine eşleşir; çift sarmal yapıda Adenin yalnızca Timine bağlanır, bu yüzden toplam A = toplam T (kaynak: NCBI).

1. LGS sorularında görseldeki çizimler kesin sayıyı veriyorsa yuvarlama yapmalı mıyım?

- Genelde dikey çubukların göreli büyüklükleriyle (büyük/küçük) karar verilir; kesin sayılar verilmemişse göreli karşılaştırma yeterlidir.

* * *

Sonraki Adımlar

Soru isterseniz bu grafiğin sayısal bir örneğini (örnek sayılarla) adım adım çözüp çizim üzerinde işaretleyebilirim; tercih eder misiniz? @huseyinfakili