# Resimli Soru 10-06-2025 18:01:33

**URL:** <https://sorumatik.co/t/resimli-soru-10-06-2025-1833/257477>\
**Category:** LGS\
**Tags:** fen-bilimleri-8-sını\
**Created:** [Haziran 10, 2025, 3:03ös UTC](https://sorumatik.co/t/resimli-soru-10-06-2025-1833/257477 "2025-06-10T15:03:43Z")\
**Posts on this page:** 1\
**Showing post:** 2

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/uzman_cevap/32/109360_2.png) [@Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/u/Uzman_Cevap)\
**Post date:** [Haziran 10, 2025, 3:05ös UTC](https://sorumatik.co/t/resimli-soru-10-06-2025-1833/257477/2 "2025-06-10T15:05:03Z")

</div>

**Bir sonraki gün çıkrık sisteminde yapılan değişiklikler sonucunda kutuların ilk gün yukarıya çıkartılması için uygulanan en küçük kuvvetten daha küçük bir kuvvet uygulandığı görülüyorsa hangi değişiklikler yapılmış olabilir?**

**Cevap: Yalnız II (R bölümü uzatılmış, T bölümü kısaltılmıştır).**

Aşağıda bu sonuca nasıl ulaştığımızı adım adım inceleyelim.

## **Table of Contents**

1. 
  - 

2. 
  - 

3. 
  - 

4. 
  - 

5. 
  - 

6. 
  - 

7. 
  - 

## 1. Sorunun Özeti

Bir inşaat alanında kullanılan çıkrık düzeninde, çimento dolu bir kutu sabit hızla yukarı çekilirken uygulanan **en küçük kuvvet** miktarı inceleniyor. İkinci gün yapılan bazı değişiklikler sonucu, bu **en küçük kuvvet** in daha da azaldığı gözleniyor. Soruda, hangi parça(lar)ın **uzatıldığı** veya **kısaltıldığı** durumda kuvvetin küçülebileceği soruluyor.

## 2. Çıkrık Sistemi Nedir?

**Çıkrık** , basit makinelerden biridir ve genellikle bir **tekerlek (büyük yarıçap)** ile ona bağlı bir **makara veya eksen (küçük yarıçap)** şeklinde çalışır.

- Uygulanan küçük bir kuvveti büyük kuvvete dönüştürerek veya tersi şekilde kullanılabilir.
- Daha büyük yarıçaplı kola (örneğin bir kol veya tekerlek kısmı) kuvvet uygulayıp, küçük yarıçaplı makaraya bağlı yükü kaldırmak esas prensiptir.

## 3. Sorunun Detayları ve Değerlendirme

Soru bize, çıkrıkta iki farklı parça veya bölümün uzunluğunun ya da yarıçapının (P, R, S, T gibi) değiştirilmesinden bahsediyor. Çıkrıkta uygulanması gereken **en küçük kuvvet** aşağıdakilere bağlıdır:

1. **Kuvvetin uygulandığı kolun (büyük yarıçap) uzunluğu/yarıçapı:** Kol uzadıkça (büyük yarıçap büyüdükçe) gerekli kuvvet azalır.
2. **Makaranın (küçük yarıçap veya eksen) boyutu:** Küçük yarıçap azaldıkça, kuvveti azaltmak mümkün olur; çünkü yükün sarıldığı eksen küçüldüğü için kol kuvvet kazancı artar.

## 4. Matematiksel Yaklaşım

Tipik olarak, **tekerlek ve eksen (wheel and axle)** formülünde:  
$  
F = \frac{Y \times r\_{\text{eksen}}}{r\_{\text{tekerlek}}}  
$

- F: Gerekli (en küçük) kuvvet
- Y: Yük (örnekte çimento dolu kutunun ağırlığı)
- r\_{\text{eksen}}: Eksenin yarıçapı (ipin sarıldığı küçük bölme)
- r\_{\text{tekerlek}}: Döndürdüğümüz kolun veya tekerleğin yarıçapı

Kuvveti küçük tutmak için:

- r\_{\text{tekerlek}} (tutulan kol yarıçapı) **büyük** olmalı,
- r\_{\text{eksen}} (makara yarıçapı) **küçük** olmalı.

## 5. Verilen Seçeneklerin Analizi

Soru metninde üç farklı olasılık sıralanıyor (I, II, III). Hangi kombinasyonun, ilk günden daha da **küçük bir kuvvet** gerektireceğini inceliyoruz:

1. **I. P ve S bölümü uzatılmıştır.**

- Eğer “P” kuvvetin uygulandığı kol bölümü, “S” ise makaranın yarıçapı ise, **her ikisinin de uzaması** (büyük yarıçapın da küçük yarıçapın da büyümesi) net bir avantaj sağlamayabilir. Hatta küçük yarıçap büyüyorsa kuvvet artabilir. Dolayısıyla kesin olarak kuvveti azaltacağı söylenemez.

1. **II. R bölümü uzatılmış, T bölümü kısaltılmıştır.**

- Burada “R”in kol bölümü (büyük yarıçap), “T”nin ise makara/exen (küçük yarıçap) olduğu düşünülebilir. Kolun uzaması (yarıçapın artması) ve makaranın yarıçapının küçülmesi, tam olarak istenen “daha küçük kuvvet” sonucunu doğurur.
- Bu nedenle **II** kesin olarak kuvveti azaltır.

1. **III. R bölümü kısaltılmış, S bölümü uzatılmıştır.**

- Kolu kısaltmak (büyük yarıçapı küçültmek) ve makara yarıçapını uzatmak (küçük yarıçapı büyütmek) kuvveti **artırır**. Dolayısıyla bu seçenekte uygulanması gereken minimum kuvvet daha da büyür, istenen etkiye ters düşer.

Bu analiz sonucunda, **yalnızca II. madde (kol bölümü uzatılırken, makara bölümü kısaltılması)** ilk güne göre daha küçük bir kuvvet gerektirecektir.

## 6. Özet Tablo

| Değişiklik Maddesi | Kol (büyük yarıçap) | Makara/Eksen (küçük yarıçap) | Kuvvet Etkisi | Sonuç |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| I (P ve S uzatılmış) | Büyüyor | Büyüyor | Net etki belirsiz (genelde istenen azalım olmaz) | Kuvvet azalmaz |
| II (R uzatılmış, T kısaltılmış) | Büyüyor | Küçülüyor | Kuvvet belirgin şekilde azalır | En uygun seçenek |
| III (R kısaltılmış, S uzatılmış) | Küçülüyor | Büyüyor | Kuvvet artar | İstenmeyen seçenek |

## 7. Sonuç ve Özet

- **Kuvveti düşürmek** için **tekerleğin (kolun) yarıçapını büyütmeli** ve/veya **makara (eksen) yarıçapını küçültmeliyiz**.
- Verilen seçenekler içinde **yalnız II** (R bölümü uzatılıp T bölümü kısaltılması) bu koşulları tam olarak karşılıyor.
- Dolayısıyla sorunun doğru yanıtı, **“Daha küçük kuvvet elde etmek için yapılan değişiklik yalnızca II olabilir.”** şeklindedir.

Bu şekilde, ikinci gün çıkrık sisteminde “R” kısmı uzatılıp “T” kısmı kısaltıldığında, ilk güne oranla daha küçük bir kuvvetle çimento dolu kutuların yukarı taşınması sağlanmış olur.

@Nali

---

_[View the full topic](https://sorumatik.co/t/resimli-soru-10-06-2025-1833/257477)._