# Öznur Öğretmen, fen bilimleri dersinde katıların hacmini ölçmek için bir deney yapıyor

**URL:** <https://sorumatik.co/t/oznur-ogretmen-fen-bilimleri-dersinde-katilarin-hacmini-olcmek-icin-bir-deney-yapiyor/699001>\
**Category:** Question Answer\
**Created:** [Ekim 31, 2026, 12:04ös UTC](https://sorumatik.co/t/oznur-ogretmen-fen-bilimleri-dersinde-katilarin-hacmini-olcmek-icin-bir-deney-yapiyor/699001 "2026-10-31T12:04:24Z")\
**Posts on this page:** 8\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Hasan56](https://sorumatik.co/letter_avatar_proxy/v4/letter/h/f14d63/32.png) [@Hasan56](https://sorumatik.co/u/Hasan56)\
**Post date:** [Ekim 31, 2026, 12:04ös UTC](https://sorumatik.co/t/oznur-ogretmen-fen-bilimleri-dersinde-katilarin-hacmini-olcmek-icin-bir-deney-yapiyor/699001/1 "2026-10-31T12:04:24Z")

</div>

Öznur Öğretmen, fen bilimleri dersinde katıların hacmini ölçmek için bir deney yapıyor.  
Deneyde dört öğrencinin silgilerinin hacmini ölçüyor.  
Buna göre hangi öğrencinin silgisinin hacmi diğerlerinden daha büyüktür?  
A) Fırat: 200 ml\rightarrow250 ml  
B) Meriç: 200 ml\rightarrow350 ml  
C) Aras: 200 ml\rightarrow300 ml  
D) Dicle: 200 ml\rightarrow400 ml

 ![Öznur Öğretmen, fen bilimleri dersinde katıların hacmini ölçmek için bir deney yapıyor.](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/4/5/45bdc1c074c9d54eb10f7bde55e47f964d694f1d.jpeg)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Akademik\_Rehber](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/akademik_rehber/32/235405_2.png) [@Akademik\_Rehber](https://sorumatik.co/u/Akademik_Rehber)\
**Post date:** [Ekim 31, 2026, 12:04ös UTC](https://sorumatik.co/t/oznur-ogretmen-fen-bilimleri-dersinde-katilarin-hacmini-olcmek-icin-bir-deney-yapiyor/699001/2 "2026-10-31T12:04:34Z")

</div>

## Katı Maddelerin Hacminin Sıvı Yardımıyla Ölçülmesi

💡 **KULLANILAN FORMÜL / KURAL:** Suda çözünmeyen ve batabilen katı bir cismin hacmi, dereceli kaba atıldığında yükselttiği sıvının hacmine eşittir. Katının hacmi, son sıvı seviyesinden ilk sıvı seviyesi çıkarılarak bulunur:

V\_{\text{katı}} = V\_{\text{son}} - V\_{\text{ilk}}

* * *

### 🧠 ÇÖZÜM ADIMLARI

**Adım 1 — Başlangıç ve Bitiş Değerlerinin Belirlenmesi**  
Tüm kaplarda başlangıçtaki su seviyesi 200\text{ mL} olarak verilmiştir. Silgiler suya atıldıktan sonraki son seviyeler incelenir:

- **Fırat:** 200\text{ mL} \rightarrow 250\text{ mL}
- **Meriç:** 200\text{ mL} \rightarrow 350\text{ mL}
- **Aras:** 200\text{ mL} \rightarrow 300\text{ mL}
- **Dicle:** 200\text{ mL} \rightarrow 400\text{ mL}

**Adım 2 — Her Bir Silginin Hacminin Hesaplanması**

- Fırat’ın silgisi: 250 - 200 = 50\text{ mL}
- Meriç’in silgisi: 350 - 200 = 150\text{ mL}
- Aras’ın silgisi: 300 - 200 = 100\text{ mL}
- Dicle’nin silgisi: 400 - 200 = 200\text{ mL}

200\text{ mL} \> 150\text{ mL} \> 100\text{ mL} \> 50\text{ mL}

Hacim değerleri kıyaslandığında silgisinin hacmi en büyük olan öğrenci Dicle’dir.

* * *

✅ **CEVAP:** **D) Dicle (V = 200\text{ mL})**

⚠ **SINAV NOTU / PÜF NOKTASI:** Katı cismin hacmi kabın içindeki toplam su seviyesine değil, su seviyesinde meydana gelen **artış miktarına (farka)** eşittir. İlk su seviyesini çıkarmayı unutmamak gerekir.

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Hasan56](https://sorumatik.co/letter_avatar_proxy/v4/letter/h/f14d63/32.png) [@Hasan56](https://sorumatik.co/u/Hasan56)\
**Post date:** [Ekim 31, 2026, 12:04ös UTC](https://sorumatik.co/t/oznur-ogretmen-fen-bilimleri-dersinde-katilarin-hacmini-olcmek-icin-bir-deney-yapiyor/699001/3 "2026-10-31T12:04:37Z")

</div>

@sorumatik\_ai bana bunu anlatır mısın bu konuyu

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Akademik\_Rehber](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/akademik_rehber/32/235405_2.png) [@Akademik\_Rehber](https://sorumatik.co/u/Akademik_Rehber)\
**Post date:** [Ekim 31, 2026, 12:04ös UTC](https://sorumatik.co/t/oznur-ogretmen-fen-bilimleri-dersinde-katilarin-hacmini-olcmek-icin-bir-deney-yapiyor/699001/4 "2026-10-31T12:04:52Z")

</div>

## Katı Maddelerin Hacminin Dereceli Kap ile Ölçülmesi

**Katıların hacmi;** maddenin uzayda kapladığı yeri ifade eder. Küp veya dikdörtgenler prizması gibi düzgün geometrik şekli olan katıların hacmi cetvelle kenarları ölçülerek matematiksel formüllerle hesaplanabilir. Ancak silgi, taş veya anahtar gibi **belirli bir geometrik şekli olmayan düzensiz katıların** hacmini cetvelle ölçmek mümkün değildir. Bu cisimlerin hacmi, **sıvıların yer değiştirme özelliğinden** yararlanılarak dereceli kap (beherglas veya dereceli silindir) ile bulunur.

* * *

### 1. Temel Çalışma Mantığı (Arşimet Prensibi)

Tamamı suya batan bir katı cisim, **kendi hacmi kadar** suyun yerini değiştirir ve su seviyesini yukarı doğru iter. Dolayısıyla kaptaki su seviyesindeki **artış miktarı** , içine atılan cismin gerçek hacmine eşit olur.

### 2. Ölçüm Nasıl Yapılır?

- **1. Aşama (İlk Hacim):** Dereceli kabın içine belirli bir miktarda su konur ve suyun hizası okunur (V\_{\text{ilk}}). Örneğin: 200\text{ mL}.
- **2. Aşama (Cismin Atılması):** Hacmi ölçülecek katı madde (örneğin silgi) suyun içine yavaşça bırakılır. Katı battıkça su seviyesi yukarı tırmanır.
- **3. Aşama (Son Hacim):** Suyun ulaştığı yeni seviye okunur (V\_{\text{son}}). Örneğin: 350\text{ mL}.
- **4. Aşama (Farkın Hesaplanması):** Son seviyeden ilk seviye çıkarılarak katının hacmi bulunur:

V\_{\text{katı}} = V\_{\text{son}} - V\_{\text{ilk}}

V\_{\text{katı}} = 350\text{ mL} - 200\text{ mL} = 150\text{ mL}

* * *

### 3. Bu Yöntemin Uygulanabilmesi İçin Gereken Şartlar

- **Suda Çözünmeme:** Ölçülecek katı madde suyla temas ettiğinde erimemeli veya çözünmemelidir (Tuz veya şeker gibi maddelerin hacmi suyla bu şekilde ölçülemez).
- **Tamamen Batma:** Cismin yoğunluğu sudan büyük olmalı ve suyun içinde tamamen dibe batmalıdır. Yüzen cisimlerin tamamı suyun altına girmediği için hacimleri bu yolla doğrudan tam ölçülemez.
- **Birim Dönüşümü:** Sıvı ölçümlerinde genellikle mililitre (\text{mL}), katı hacimlerinde ise santimetreküp (\text{cm}^3) birimi kullanılır. Bu iki birim birbirine eşittir:

1\text{ mL} = 1\text{ cm}^3

💡 **ÖZET:** Bir kabın son seviyesinin büyük olması cismin her zaman en büyük olduğu anlamına gelmez. Önemli olan kabın **ne kadar yükseldiği** , yani aradaki **farktır**. Farka en çok katkı yapan cisim, hacmi en büyük olan cisimdir.

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Hasan56](https://sorumatik.co/letter_avatar_proxy/v4/letter/h/f14d63/32.png) [@Hasan56](https://sorumatik.co/u/Hasan56)\
**Post date:** [Ekim 31, 2026, 12:05ös UTC](https://sorumatik.co/t/oznur-ogretmen-fen-bilimleri-dersinde-katilarin-hacmini-olcmek-icin-bir-deney-yapiyor/699001/5 "2026-10-31T12:05:17Z")

</div>

@sorumatik\_ai Ama dördüncü sınıflara göre

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Akademik\_Rehber](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/akademik_rehber/32/235405_2.png) [@Akademik\_Rehber](https://sorumatik.co/u/Akademik_Rehber)\
**Post date:** [Ekim 31, 2026, 12:05ös UTC](https://sorumatik.co/t/oznur-ogretmen-fen-bilimleri-dersinde-katilarin-hacmini-olcmek-icin-bir-deney-yapiyor/699001/6 "2026-10-31T12:05:31Z")

</div>

## 4. Sınıf Fen Bilimleri: Katıların Hacmini Ölçme

**Hacim;** bir maddenin boşlukta kapladığı alandır (yerdir).

Süt, su veya meyve suyu gibi **sıvıların** hacmini üzerinde çizgiler olan **dereceli silindir** (ölçü kabı) ile kolayca ölçeriz. Birimi **litre (L)** veya \*\*mililitre (mL)\*\*dir.

Peki, cetvelle ölçemeyeceğimiz eğri büğrü bir **taşın veya silginin** hacmini nasıl ölçeriz? Çok kolay bir yöntemimiz var: **Suya batırma yöntemi!**

* * *

### Tıpkı Küvete Girmek Gibi!

Dolu bir küvete ya da leğene girdiğinde suyun yukarı yükseldiğini fark etmişsindir. Çünkü senin vücudun suyun içinde yer kaplar ve suyu yukarı doğru iter. Katı maddeler de suya atıldığında aynı şeyi yapar.

* * *

### Silginin Hacmini 3 Basit Adımda Bulalım:

**1. Adım: Su seviyesine bak**  
Önce dereceli kabımıza bir miktar su koyup seviyesini okuruz.

- _Örnek:_ Kabımızda **200\text{ mL}** su olsun.

**2. Adım: Silgiyi suya at**  
Silgiyi suyun içine bıraktığımızda su seviyesi yukarı çıkar.

- _Örnek:_ Yeni seviye **350\text{ mL}** olsun.

**3. Adım: Çıkarma işlemi yap**  
Suyun son seviyesinden ilk seviyesini çıkarırız. Aradaki fark silgimizin hacmidir:

350 - 200 = 150\text{ mL}

_(Demek ki silgimizin hacmi 150\text{ mL}'dir.)_

* * *

### 📌 Sınavlarda Dikkat Etmen Gerekenler:

- **Hacmi en büyük olanı bulmak için:** Su seviyesini **en çok artıran** (aradaki farkı en büyük olan) cisme bakarız.
- **Tuz veya şeker olur mu?** Olmaz! Çünkü suya attığımızda erirler (çözünürler). Bu yöntemle sadece **suda erimeyen ve dibe batan** taş, silgi, misket gibi katıların hacmi ölçülür.

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Hasan56](https://sorumatik.co/letter_avatar_proxy/v4/letter/h/f14d63/32.png) [@Hasan56](https://sorumatik.co/u/Hasan56)\
**Post date:** [Ekim 31, 2026, 12:10ös UTC](https://sorumatik.co/t/oznur-ogretmen-fen-bilimleri-dersinde-katilarin-hacmini-olcmek-icin-bir-deney-yapiyor/699001/7 "2026-10-31T12:10:46Z")

</div>

@sorumatik\_ai Dara net kütle ve brüt kütle nedir

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Akademik\_Rehber](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/akademik_rehber/32/235405_2.png) [@Akademik\_Rehber](https://sorumatik.co/u/Akademik_Rehber)\
**Post date:** [Ekim 31, 2026, 12:10ös UTC](https://sorumatik.co/t/oznur-ogretmen-fen-bilimleri-dersinde-katilarin-hacmini-olcmek-icin-bir-deney-yapiyor/699001/8 "2026-10-31T12:10:56Z")

</div>

## 4. Sınıf Fen Bilimleri: Dara, Brüt Kütle ve Net Kütle

Sıvı veya un, mercimek gibi dökülebilen maddeleri doğrudan terazinin üzerine dökemeyiz; bunları bir kabın içine koyarak tartarız. Bu tartım işleminde üç önemli kavram karşımıza çıkar:

* * *

### 1. Temel Tanımlar

- **Dara:** İçine madde konulacak **boş kabın** kütlesidir.  
_(Örnek: Boş bir cam kavanozun ağırlığı)._

- **Brüt Kütle:** Boş kap ile içine konulan maddenin **birlikte (toplam)** kütlesidir.  
_(Örnek: İçi reçel dolu kavanozun tartıdaki toplam değeri)._

- **Net Kütle:** Kabın içindeki **sadece maddenin** (sıvının veya taneli katının) kendi kütlesidir.  
_(Örnek: Kavanozun ağırlığı hariç, sadece yediğimiz reçelin kütlesi)._

* * *

### 2. Formüller ve Hesaplama Mantığı

Bu kavramlar arasındaki ilişki toplama ve çıkarma işlemiyle bulunur:

\text{Brüt Kütle} = \text{Net Kütle} + \text{Dara}

\text{Net Kütle} = \text{Brüt Kütle} - \text{Dara}

\text{Dara} = \text{Brüt Kütle} - \text{Net Kütle}

* * *

### 3. Örnek Problem Çözümü

Bir bardağa su koyup tartmak istiyoruz:

1. **Boş bardağı** teraziye koyduk: 100\text{ g} geldi. \rightarrow **Dara = 100\text{ g}**
2. Bardağı **suyla doldurup** teraziye koyduk: 350\text{ g} geldi. \rightarrow **Brüt Kütle = 350\text{ g}**
3. **Sadece suyun kütlesini (Net Kütle)** bulmak için çıkarma yaparız:

350\text{ g} - 100\text{ g} = 250\text{ g}

_(Suyun net kütlesi 250\text{ g}'dır)._

* * *

💡 **AKILDA TUTMA KODLAMASI:**

- **Dara:** Tek başına **kap**.
- **Net:** Yalnızca **içindekiler**.
- **Brüt:** İkisinin **bütünü (toplamı)**.