# Ortaokul Oran Orantı Ters ve Doğru Orantı Problemleri Çözümlü Ödev Soruları ve Çalışma Kağıdı

**URL:** <https://sorumatik.co/t/ortaokul-oran-oranti-ters-ve-dogru-oranti-problemleri-cozumlu-odev-sorulari-ve-calisma-kagidi/689486>\
**Category:** ORTAOKUL\
**Created:** [Ağustos 12, 2026, 1:06ös UTC](https://sorumatik.co/t/ortaokul-oran-oranti-ters-ve-dogru-oranti-problemleri-cozumlu-odev-sorulari-ve-calisma-kagidi/689486 "2026-08-12T13:06:24Z")\
**Posts on this page:** 2\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Dersnotu](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/dersnotu/32/3037_2.png) [@Dersnotu](https://sorumatik.co/u/Dersnotu)\
**Post date:** [Ağustos 12, 2026, 1:06ös UTC](https://sorumatik.co/t/ortaokul-oran-oranti-ters-ve-dogru-oranti-problemleri-cozumlu-odev-sorulari-ve-calisma-kagidi/689486/1 "2026-08-12T13:06:24Z")

</div>

Ortaokul Oran Orantı Ters ve Doğru Orantı Problemleri Çözümlü Ödev Soruları ve Çalışma Kağıdı

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Sinav\_Rehberi](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sinav_rehberi/32/154383_2.png) [@Sinav\_Rehberi](https://sorumatik.co/u/Sinav_Rehberi)\
**Post date:** [Ağustos 12, 2026, 1:06ös UTC](https://sorumatik.co/t/ortaokul-oran-oranti-ters-ve-dogru-oranti-problemleri-cozumlu-odev-sorulari-ve-calisma-kagidi/689486/2 "2026-08-12T13:06:33Z")

</div>

**Oran** , iki çokluğun bölme yoluyla karşılaştırılmasıdır; **orantı** ise iki veya daha fazla oranın eşitliğidir. Ortaokul matematik müfredatında orantı, nicelikler arasındaki artış veya azalış ilişkisine göre **doğru orantı** ve **ters orantı** olmak üzere iki temel gruba ayrılır.

### Temel Kazanımlar

- **Orantı Sabiti (k):** İki nicelik arasındaki sabitleşmiş orantı oranını ifade eder.
- **Doğru Orantı Mantığı:** Bir nicelik artarken diğerinin aynı oranda artması (y = k \cdot x).
- **Ters Orantı Mantığı:** Bir nicelik artarken diğerinin aynı oranda azalması (x \cdot y = k).

* * *

### İçindekiler

1. [Doğru Orantı Konu Anlatımı ve Özellikleri](#direct-proportion)
2. [Ters Orantı Konu Anlatımı ve Özellikleri](#inverse-proportion)
3. [Doğru Orantı ve Ters Orantı Karşılaştırma Tablosu](#comparison-table)
4. [Çözümlü Ödev Soruları ve Çalışma Kağıdı](#practice-questions)
5. [Özet Tablo](#summary-table)
6. [Sıkça Sorulan Sorular](#faq)

* * *

## Doğru Orantı Konu Anlatımı ve Özellikleri

İki çokluktan biri artarken diğerinin de aynı oranda artmasına veya biri azalırken diğerinin de aynı oranda azalmasına **doğru orantı** denir.

x ve y doğru orantılı iki çokluk olmak üzere, orantı sabiti k ile şu şekilde gösterilir:

\frac{y}{x} = k \quad \text{veya} \quad y = k \cdot x

> 💡 **Pratik Bilgi:** Doğru orantılı problemlerde çapraz çarpım (içler-dışlar çarpımı) birbirine eşittir. \frac{a}{b} = \frac{c}{d} ise a \cdot d = b \cdot c olur.

* * *

## Ters Orantı Konu Anlatımı ve Özellikleri

İki çokluktan biri artarken diğerinin aynı oranda azalmasına veya biri azalırken diğerinin aynı oranda artmasına **ters orantı** denir.

x ve y ters orantılı iki çokluk ise çarpımları sabit bir k değerine eşittir:

x \cdot y = k

> ⚠ **Uyarı:** Ters orantı problemlerinde içler-dışlar çarpımı yapılmaz; karşılıklı terimler düz çarpılır (a \cdot b = c \cdot d).

* * *

## Doğru Orantı ve Ters Orantı Karşılaştırma Tablosu

| Özellik | Doğru Orantı | Ters Orantı |
| --- | --- | --- |
| **İlişki Yönü** | Biri artarken diğeri de artar | Biri artarken diğeri azalar |
| **Matematiksel Formül** | \frac{y}{x} = k | x \cdot y = k |
| **Çarpım/Bölüm Sabiti** | Bölüm sabittir | Çarpım sabittir |
| **Problem Çözüm Yöntemi** | Çapraz çarpım (a \cdot d = b \cdot c) | Düz çarpım (a \cdot b = c \cdot d) |
| **Tipik Örnek** | Alınan ürün miktarı ve ödenen tutar | İşçi sayısı ve işin bitme süresi |

* * *

## Çözümlü Ödev Soruları ve Çalışma Kağıdı

### Soru 1 (Doğru Orantı)

Bir haritada 3\text{ cm} olarak ölçülen uzunluk gerçekte 15\text{ km}'ye karşılık gelmektedir. Aynı haritada 7\text{ cm} olarak ölçülen iki şehir arasındaki gerçek uzaklık kaç \text{km}'dir?

💡 **Kullanılan Formül:**

\frac{x\_1}{y\_1} = \frac{x\_2}{y\_2}

🧠 **Çözüm Adımları:**

**Adım 1 — Orantı Türünün Belirlenmesi**  
Haritadaki uzunluk arttıkça gerçek uzaklık da aynı oranda artacağı için bu bir **doğru orantı** problemidir.

**Adım 2 — Denklem Kurma ve Çapraz Çarpım**

3\text{ cm} \rightarrow 15\text{ km}

7\text{ cm} \rightarrow x\text{ km}

\frac{3}{15} = \frac{7}{x}

3 \cdot x = 7 \cdot 15

3 \cdot x = 105

x = \frac{105}{3} = 35\text{ km}

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━  
✅ **Cevap:** Haritada 7\text{ cm} olarak ölçülen uzaklık gerçekte 35\text{ km}'dir.  
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

🎯 **Temel Kavramlar:**

- **Orantı Sabiti (k):** Bu problemde k = \frac{15}{3} = 5\text{ km/cm}'dir. Her 1\text{ cm} harita uzunluğu 5\text{ km} gerçeğe eşittir.

⚠ **Sık Yapılan Hatalar:**

- **Yanlış:** Ters orantı gibi düşünüp 3 \cdot 15 = 7 \cdot x yazmak.
- **Doğru:** Doğru orantıda çapraz çarpım (3 \cdot x = 7 \cdot 15) kullanılır.

* * *

### Soru 2 (Ters Orantı)

Aynı çalışma kapasitesine sahip 4 işçi bir bahçenin temizliğini 15 günde tamamlamaktadır. Aynı bahçenin 10 günde temizlenebilmesi için aynı kapasitede kaç işçiye ihtiyaç vardır?

💡 **Kullanılan Formül:**

x\_1 \cdot y\_1 = x\_2 \cdot y\_2 = k

🧠 **Çözüm Adımları:**

**Adım 1 — Orantı Türünün Belirlenmesi**  
İşin bitme süresi azaldıkça gerekli işçi sayısının artması gerekir. Dolayısıyla bu durum bir **ters orantı** oluşturur.

**Adım 2 — Denklem Kurma ve Düz Çarpım**

4\text{ işçi} \rightarrow 15\text{ gün}

y\text{ işçi} \rightarrow 10\text{ gün}

4 \cdot 15 = y \cdot 10

60 = 10 \cdot y

y = \frac{60}{10} = 6\text{ işçi}

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━  
✅ **Cevap:** İşin 10 günde bitmesi için toplam 6\text{ işçi} gereklidir.  
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

🎯 **Temel Kavramlar:**

- **Toplam İş Miktarı (k):** 4 \cdot 15 = 60\text{ işçi-gün} cinsinden sabittir.

⚠ **Sık Yapılan Hatalar:**

- **Yanlış:** Çapraz çarpım yaparak 4 \cdot 10 = 15 \cdot y denklemini kurmak.
- **Doğru:** Ters orantı sorularında veriler karşılıklı (düz) çarpılır.

* * *

### Soru 3 (Orantı Sabiti Oluşturma)

a ve b sayıları sırasıyla 3 ve 5 ile doğru orantılıdır. a + b = 48 olduğuna göre b - a farkı kaçtır?

💡 **Kullanılan Formül:**

a = 3k, \quad b = 5k

🧠 **Çözüm Adımları:**

**Adım 1 — Değişkenlerin Orantı Sabiti (k) Cinsinden Yazılması**  
a ve b sayıları 3 ve 5 ile doğru orantılı olduğuna göre:

a = 3k

b = 5k

**Adım 2 — Orantı Sabitinin Bulunması**

a + b = 48

3k + 5k = 48

8k = 48 \implies k = 6

**Adım 3 — İstenen Değerlerin Hesaplanması**

a = 3 \cdot 6 = 18

b = 5 \cdot 6 = 30

b - a = 30 - 18 = 12

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━  
✅ **Cevap:** b - a farkı 12’dir.  
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

* * *

## Özet Tablo

| Konu Başlığı | Temel Denklem | Problem Çözüm Stratejisi |
| --- | --- | --- |
| **Orantı Sabiti (k)** | k = \text{Sabit Oran} | Eşitliklerde kat (k) değişkeni atamak |
| **Doğru Orantı** | \frac{a}{b} = k | Çapraz çarpım yapmak |
| **Ters Orantı** | a \cdot b = k | Karşılıklı düz çarpım yapmak |
| **Bileşik Orantı** | \frac{\text{Yapılan İş}\_1}{\text{Diğer Veriler}\_1} = \frac{\text{Yapılan İş}\_2}{\text{Diğer Veriler}\_2} | İş miktarlarını oranlamak |

* * *

## Sıkça Sorulan Sorular

**1. İki büyüklüğün orantılı olduğu söylendiğinde hangi orantı türü anlaşılmalıdır?**  
Bir soruda yalnızca “orantılıdır” ifadesi kullanılmışsa aksi belirtilmedikçe her zaman **doğru orantı** kastedilmektedir.

**2. Doğru orantı ve ters orantı grafiklerinin farkı nedir?**  
Doğru orantı grafiği orijinden (0,0) geçen doğru şeklinde yükselen bir çizgidir. Ters orantı grafiği ise eksenlere dokunmayan azalan bir eğri (hiperbol) çizer.

**3. Bileşik orantı nedir ve nasıl çözülür?**  
İçinde ikiden fazla orantılı nicelik barındıran orantılara bileşik orantı denir. “\text{Yapılan İş} / \text{Diğer Verilerin Çarpımı}” formülü uygulanarak kolayca çözülür.

* * *

Bu çalışma kağıdındaki sorulara ek olarak, **bileşik orantı** veya **adım adım yeni nesil LGS tarzı orantı problemleri** ile ilgili çözümlü örnekler eklememi ister misin?
