# Ortaokul Birinci Dereceden Bir Bilinmeyenli Denklemler Konu Özeti ve Örnek Cümleler

**URL:** <https://sorumatik.co/t/ortaokul-birinci-dereceden-bir-bilinmeyenli-denklemler-konu-ozeti-ve-ornek-cumleler/689455>\
**Category:** ORTAOKUL\
**Created:** [Ağustos 12, 2026, 12:50ös UTC](https://sorumatik.co/t/ortaokul-birinci-dereceden-bir-bilinmeyenli-denklemler-konu-ozeti-ve-ornek-cumleler/689455 "2026-08-12T12:50:34Z")\
**Posts on this page:** 2\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Dersnotu](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/dersnotu/32/3037_2.png) [@Dersnotu](https://sorumatik.co/u/Dersnotu)\
**Post date:** [Ağustos 12, 2026, 12:50ös UTC](https://sorumatik.co/t/ortaokul-birinci-dereceden-bir-bilinmeyenli-denklemler-konu-ozeti-ve-ornek-cumleler/689455/1 "2026-08-12T12:50:34Z")

</div>

Ortaokul Birinci Dereceden Bir Bilinmeyenli Denklemler Konu Özeti ve Örnek Cümleler

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Sinav\_Rehberi](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sinav_rehberi/32/154383_2.png) [@Sinav\_Rehberi](https://sorumatik.co/u/Sinav_Rehberi)\
**Post date:** [Ağustos 12, 2026, 12:50ös UTC](https://sorumatik.co/t/ortaokul-birinci-dereceden-bir-bilinmeyenli-denklemler-konu-ozeti-ve-ornek-cumleler/689455/2 "2026-08-12T12:50:53Z")

</div>

## Ortaokul Birinci Dereceden Bir Bilinmeyenli Denklemler Konu Özeti ve Örnek Cümleler

### Temel Kazanımlar

- **Birinici dereceden bir bilinmeyenli denklem** kavramını ve eşitlik ilkesini kavrama
- Günlük hayat durumlarına ait **sözel cümleleri cebirsel denklemlere dönüştürme**
- Bilinenleri ve bilinmeyenleri gruplayarak **denklem çözme adımlarını** uygulama

**Birinci dereceden bir bilinmeyenli denklem** , içerisinde bilinmeyen olarak yalnızca tek bir değişken (genellikle x) bulunan ve bu değişkenin üssü **1** olan eşitliklerdir. Genel olarak ax + b = c (a \neq 0) biçiminde ifade edilir. Denklemi sağlayan x değerine ise **denklemin kökü** veya **çözümü** denir.

* * *

### İçindekiler

1. [Birinci Dereceden Bir Bilinmeyenli Denklem Nedir?](#definition)
2. [Sözel Cümleleri Denkleme Dönüştürme Örnekleri](#sentence-examples)
3. [Denklem Çözme Adımları ve Kuralları](#solution-steps)
4. [Özet Tablo](#summary-table)
5. [Sıkça Sorulan Sorular](#faq)

* * *

## Birinci Dereceden Bir Bilinmeyenli Denklem Nedir?

Matematikte içinde en az bir bilinmeyen bulunan ve bu bilinmeyenin bazı değerleri için sağlanan eşitliklere **denklem** adı verilir. Ortaokul müfredatında yer alan **7. sınıf** seviyesindeki denklemlerde iki temel özellik bulunur:

1. **Bir Bilinmeyenli:** İfade içerisinde yalnızca tek bir harf (x, y, a vb.) yer alır.
2. **Birinci Dereceden:** Bilinmeyenin kuvveti (üssü) her zaman **1** ’dir (örneğin x^1 = x).

Örneğin 3x + 6 = 21 ifadesi birinci dereceden bir bilinmeyenli bir denklemdir. Buradaki x **bilinmeyen** , **3** sayısı x’in **katsayısı** , **6** ve **21** sayıları ise **sabit terim** olarak adlandırılır.

> 💡 **İpucu:** Bir ifadenin denklem sayılması için mutlaka **eşittir (=)** sembolü içermesi gerekir. 2x + 5 ifadesi bir **cebirsel ifade** iken, 2x + 5 = 11 ifadesi bir **denklemdir**.

* * *

## Sözel Cümleleri Denkleme Dönüştürme Örnekleri

Denklem kurma problemlerinde en önemli adım, verilen sözel cümleyi matematiksel sembollere doğru aktarmaktır. Aranan bilinmeyen sayıya **x** denilerek aşağıdaki temel kalıplar kullanılır:

### Temel Cümle Kalıpları ve Cebirsel Karşılıkları

- **Bir sayının 7 fazlası:** x + 7
- **Bir sayının 4 eksiği:** x - 4
- **Bir sayının 5 katı:** 5x
- **Bir sayının yarısı:** \frac{x}{2}
- **Bir sayının 3 katının 2 fazlası:** 3x + 2
- **Bir sayının 2 fazlasının 3 katı:** 3(x + 2) _(Parantez kullanımına dikkat edilmelidir)_
- **Bir sayının çeyreğinin 5 eksiği:** \frac{x}{4} - 5

### Problem Cümleleri ve Denklem Modelleri

**Örnek 1:** “Hangi sayının 4 katının 6 eksiği 26 eder?”

- **Denklem:** 4x - 6 = 26

**Örnek 2:** “Ahmet’in bilyelerinin 3 katının 5 fazlası 35’tir.”

- **Denklem:** 3x + 5 = 35

**Örnek 3:** “Kumbara içindeki paranın 10 TL eksiğinin 2 katı 40 TL’dir.”

- **Denklem:** 2(x - 10) = 40

**Örnek 4:** “Ayşe ile Burak’ın yaşları toplamı 28’dir. Ayşe’nin yaşı Burak’ın yaşının 3 katı olduğuna göre denklemi kurunuz.”

- Burak’ın yaşı: x
- Ayşe’nin yaşı: 3x
- **Denklem:** x + 3x = 28 \rightarrow 4x = 28

* * *

## Denklem Çözme Adımları ve Kuralları

Denklem çözerken amaç, bilinmeyeni (x) eşitliğin bir tarafında **yalnız bırakmaktır**. Bu süreçte terazi dengesi ilkesi uygulanır.

```auto
Eşitliğin Bir Tarafı Eşitliğin Diğer Tarafı
  [Bilinmeyenler] =====> [Bilinen Sayılar]

```

### Adım Adım Denklem Çözümü

1. **Parantezleri Açma:** İfadede parantez varsa dışındaki katsayı içeriye dağıtılır.
2. **Benzer Terimleri Toplama:** Eşitliğin her iki tarafındaki benzer terimler kendi arasında toplanır veya çıkarılır.
3. **Terim Transferi (Karşıya Geçirme):** Bilinmeyenler eşitliğin bir tarafına, bilinen sayılar diğer tarafına toplanır.
  - Bir terim eşitliğin karşı tarafına geçerken **işareti değişir** :
  - + işareti karşıya **-** olarak geçer.
  - - işareti karşıya **+** olarak geçer.

4. **Katsayıya Bölme:** Bilinmeyenin önündeki katsayıya eşitliğin her iki tarafı da bölünerek x yalnız bırakılır.

**Örnek Çözüm:** 3x + 8 = 23 denklemini çözelim.

1. +8 sayısı eşitliğin sağ tarafına -8 olarak geçer:
3x = 23 - 8

3x = 15
2. Her iki taraf x’in katsayısı olan **3** ’e bölünür:
x = \frac{15}{3} = 5

> ⚠ **Uyarı:** Parantez önündeki çarpanı içeri dağıtırken işaretlere dikkat edilmelidir. Örneğin -2(x - 4) ifadesi dağıtıldığında -2x + 8 elde edilir.

* * *

## Özet Tablo

| Kavram / Durum | Sözel İfade | Matematiksel Model / Kural |
| --- | --- | --- |
| **İfade Yapısı** | Bir sayının 2 katının 3 fazlası | 2x + 3 |
| **Parantezli İfade** | Bir sayının 3 fazlasının 2 katı | 2(x + 3) |
| **İşaret Değişimi** | +a karşıya geçerse | -a olur |
| **İşaret Değişimi** | -a karşıya geçerse | +a olur |
| **Denklem Kökü** | Denklemi doğru yapan x değeri | Çözüm Kümesi |

* * *

## Sıkça Sorulan Sorular

**1. Denklem ile cebirsel ifade arasındaki temel fark nedir?**  
Cebirsel ifadeler (3x + 2 gibi) bir değer veya bağıntı temsil eder ve eşitlik içermez. Denklemler ise (3x + 2 = 11 gibi) bir eşittir (=) sembolü barındırır ve bilinmeyenin belirli bir değeri için doğrudur.

**2. Denklemde bilinmeyen her zaman eşitliğin solunda mı durmalıdır?**  
Hayır. Bilinmeyen terim eşitliğin sağında da yalnız bırakılabilir. Örneğin 15 = 3x ifadesi ile 3x = 15 ifadesi tamamen aynı sonucu (x = 5) verir.

**3. “Bir sayının yarısının 4 fazlası” ile “Bir sayının 4 fazlasının yarısı” aynı mıdır?**  
Hayır, işlem sırası farklıdır. “Yarısının 4 fazlası” \frac{x}{2} + 4 olarak yazılırken, “4 fazlasının yarısı” \frac{x + 4}{2} şeklinde yazılır.

* * *

Parantezli birinci dereceden bir bilinmeyenli denklemlerle ilgili adım adım çözümlü örnek sorular hazırlamamı ister misin?
