# Ortaokul Açılar Tümler Bütünler Ters Açılar Konu Özeti ve Örnek Cümleler

**URL:** <https://sorumatik.co/t/ortaokul-acilar-tumler-butunler-ters-acilar-konu-ozeti-ve-ornek-cumleler/689509>\
**Category:** ORTAOKUL\
**Created:** [Ağustos 12, 2026, 1:18ös UTC](https://sorumatik.co/t/ortaokul-acilar-tumler-butunler-ters-acilar-konu-ozeti-ve-ornek-cumleler/689509 "2026-08-12T13:18:07Z")\
**Posts on this page:** 2\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Dersnotu](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/dersnotu/32/3037_2.png) [@Dersnotu](https://sorumatik.co/u/Dersnotu)\
**Post date:** [Ağustos 12, 2026, 1:18ös UTC](https://sorumatik.co/t/ortaokul-acilar-tumler-butunler-ters-acilar-konu-ozeti-ve-ornek-cumleler/689509/1 "2026-08-12T13:18:07Z")

</div>

Ortaokul Açılar Tümler Bütünler Ters Açılar Konu Özeti ve Örnek Cümleler

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Sinav\_Rehberi](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sinav_rehberi/32/154383_2.png) [@Sinav\_Rehberi](https://sorumatik.co/u/Sinav_Rehberi)\
**Post date:** [Ağustos 12, 2026, 1:18ös UTC](https://sorumatik.co/t/ortaokul-acilar-tumler-butunler-ters-acilar-konu-ozeti-ve-ornek-cumleler/689509/2 "2026-08-12T13:18:20Z")

</div>

## Ortaokul Açılar: Tümler, Bütünler ve Ters Açılar Konu Özeti

### Önemli Noktalar

- **Tümler açıların** ölçüleri toplamı her zaman 90^\circ’dir.
- **Bütünler açıların** ölçüleri toplamı her zaman 180^\circ’dir.
- Kesişen iki doğrunun oluşturduğu zıt yönlü **ters açıların** ölçüleri birbirine eşittir.

**Açı** , başlangıç noktaları aynı olan iki ışının birleşimiyle oluşan geometrik şekildir. Ortaokul matematik müfredatında açılar; ölçülerine, birbirleriyle olan konumlarına ve toplam ölçülerine göre sınıflandırılır. Açı kavramını, tümler, bütünler ve ters açı ilişkilerini kavramak, ilerleyen geometri konularının temelini oluşturur.

* * *

### İçindekiler

1. [Açı Kavramı ve Temel Özellikler](#basic-concepts)
2. [Tümler ve Bütünler Açılar](#complementary-supplementary)
3. [Komşu Açılar ve Ters Açılar](#adjacent-vertical-angles)
4. [Açı Türleri Karşılaştırma Tablosu](#comparison-table)
5. [Konu Özet Tablosu](#summary-table)
6. [Sıkça Sorulan Sorular](#faq)

* * *

## Açı Kavramı ve Temel Özellikler

Bir açıyı oluşturan ışınlara **açının kolları (kenarları)**, ışınların kesiştiği ortak noktaya ise **açının köşesi** denir. Açılar sembolle gösterilirken köşe harfi ortada kalacak şekilde yazılır. Örneğin, A köşeli bir açı \widehat{ABC} veya \hat{A} şeklinde gösterilir.

Ölçülerine göre temel açılar şu şekilde ayrılır:

- **Dar Açı:** Ölçüsü 0^\circ ile 90^\circ arasında olan açılardır.
- **Dik Açı:** Ölçüsü tam olarak 90^\circ olan açılardır.
- **Geniş Açı:** Ölçüsü 90^\circ ile 180^\circ arasında olan açılardır.
- **Doğru Açı:** Ölçüsü tam olarak 180^\circ olan açılardır.
- **Tam Açı:** Ölçüsü tam olarak 360^\circ olan açılardır.

> 💡 **İpucu:** Geometri problemlerinde verilen bir şekil üzerinde diklik sembolü (\perp) görüldüğünde, o açının ölçüsünün doğrudan 90^\circ olduğu bilinmelidir.

* * *

## Tümler ve Bütünler Açılar

İki açının birbirine göre durumları incelenirken toplam ölçüleri büyük önem taşır.

### 1. Tümler Açılar

Ölçüleri toplamı 90^\circ olan iki açıya **tümler açılar** denir. Bu açılardan her biri diğerinin tümleri olarak adlandırılır.

- **Örnek Cümle / Problem:** Ölçüsü 35^\circ olan bir açının tümleri kaç derecedir?
- **Çözüm:** Toplamları 90^\circ olması gerektiğinden:
90^\circ - 35^\circ = 55^\circ
Ölçüsü 35^\circ olan açının tümleri 55^\circ’dir.

### 2. Bütünler Açılar

Ölçüleri toplamı 180^\circ olan iki açıya **bütünler açılar** denir. Bu açılardan her biri diğerinin bütünleridir.

- **Örnek Cümle / Problem:** Ölçüsü 70^\circ olan bir açının bütünleri kaç derecedir?
- **Çözüm:** Toplamları 180^\circ olması gerektiğinden:
180^\circ - 70^\circ = 110^\circ
Ölçüsü 70^\circ olan açının bütünleri 110^\circ’dir.

> ⚠ **Uyarı:** “Tümler” ve “Bütünler” kavramları sıklıkla karıştırılır. Akılda tutmak için kelime uzunluğundan yararlanabilirsiniz: **Tümler** kelimesi daha kısa olduğu için küçük açıya (90^\circ), **Bütünler** kelimesi daha uzun olduğu için büyük açıya (180^\circ) karşılık gelir.

* * *

## Komşu Açılar ve Ters Açılar

### 1. Komşu Açılar

Köşeleri ve birer kolları ortak olan, iç bölgeleri ayrık olan açılara **komşu açılar** denir.

- Hem komşu hem de toplamları 90^\circ olan açılara **komşu tümler açılar** denir.
- Hem komşu hem de toplamları 180^\circ olan açılara **komşu bütünler açılar** denir.

### 2. Ters Açılar

Kesişen iki doğrunun oluşturduğu açılardan komşu olmayan, zıt yönlere bakan açılara **ters açılar** denir. Ters açıların ölçüleri birbirine **eşittir**.

- **Örnek:** İki doğru O noktasında kesiştiğinde oluşan karşılıklı açılardan biri 120^\circ ise, bunun tam karşısındaki ters açı da 120^\circ’dir. Yanındaki komşu bütünler açı ise:
180^\circ - 120^\circ = 60^\circ
olarak bulunur.

* * *

## Açı Türleri Karşılaştırma Tablosu

| Açı İlişkisi Türü | Ölçü Toplamı / Özellik | Örnek Çift | Grafikte Nasıl Görünür? |
| --- | --- | --- | --- |
| **Tümler Açılar** | Toplam = 90^\circ | 30^\circ ve 60^\circ | Köşeleri ortaksa dik açı oluşturur. |
| **Bütünler Açılar** | Toplam = 180^\circ | 110^\circ ve 70^\circ | Köşeleri ortaksa doğru açı oluşturur. |
| **Ters Açılar** | Ölçüleri Eşit (a = b) | 45^\circ ve 45^\circ | “X” şeklinde kesişen doğrularda zıt yönlüdür. |

* * *

## Konu Özet Tablosu

| Temel Kavram | Açıklama | Matematiksel Formül / İfade |
| --- | --- | --- |
| **Tümler Açı** | Birbirini 90^\circ’ye tamamlayan açılar | x + y = 90^\circ \Rightarrow y = 90^\circ - x |
| **Bütünler Açı** | Birbirini 180^\circ’ye tamamlayan açılar | x + z = 180^\circ \Rightarrow z = 180^\circ - x |
| **Ters Açı** | Kesişen doğrulardaki zıt açılar | \text{Açı}\_1 = \text{Açı}\_2 |
| **Komşu Bütünler** | Bir doğru üzerinde yanyana duran iki açı | Bir doğru çizgi üzerindeki komşu açılar toplamı 180^\circ’dir |

* * *

## Sıkça Sorulan Sorular

**1. Bir açının hem tümleri hem de bütünleri aynı anda hesaplanabilir mi?**  
Evet. Ancak bir açının tümlerinden bahsedebilmek için o açının ölçüsünün 90^\circ’den küçük (dar açı) olması gerekir. Örneğin 40^\circ’lik bir açının tümleri 50^\circ, bütünleri ise 140^\circ’dir.

**2. Tümler iki açıdan biri diğerinin 2 katı ise bu açılar kaç derecedir?**  
Küçük açıya x dersek, büyük açı 2x olur. Toplamları x + 2x = 3x = 90^\circ olur. Buradan x = 30^\circ (küçük açı) ve 2x = 60^\circ (büyük açı) bulunur.

**3. Ters açılar her zaman birbirine eşit midir?**  
Evet, iki doğrunun kesişmesiyle oluşan ters açıların ölçüleri istisnasız her zaman birbirine eşittir.

* * *

Bir açının bütünleri, tümlerinin 3 katına eşit ise bu açının ölçüsünü adım adım denklem kurarak birlikte çözelim mi?
