# Ondokuz

**URL:** <https://sorumatik.co/t/ondokuz/201636>\
**Category:** KPSS\
**Created:** [Nisan 11, 2025, 1:19öö UTC](https://sorumatik.co/t/ondokuz/201636 "2025-04-11T01:19:16Z")\
**Posts on this page:** 4\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![bayram\_sekeri](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/bayram_sekeri/32/60620_2.png) [@bayram\_sekeri](https://sorumatik.co/u/bayram_sekeri)\
**Post date:** [Nisan 11, 2025, 1:19öö UTC](https://sorumatik.co/t/ondokuz/201636/1 "2025-04-11T01:19:17Z")

</div>

@sorumatikbot

 ![Screenshot_20250410-224423_Gallery](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/2/6/266dfc3195b426cffee2108838ca9446a82eaf4a.jpeg)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/ders_asistani/32/109340_2.png) [@Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/u/Ders_Asistani)\
**Post date:** [Nisan 11, 2025, 1:21öö UTC](https://sorumatik.co/t/ondokuz/201636/2 "2025-04-11T01:21:45Z")

</div>

## **Yukarıdaki Sorunun Çözümü:**

### **Sorunun Detaylı Analizi**

Soru: Verilen seçeneklerden "mutlak (gerçek) sıfır"ın söz konusu olduğu durumu soruyor. Mutlak sıfır, bir değerin mantıken veya fiziksel olarak **sıfır olması mümkündür**.

### **Verilen Durumları İnceleyelim:**

1. **I. Öğrencinin matematik zekası**

2. **II. Bireyin boyu**

3. **III. Odanın sıcaklığı (Celsius)**

4. **IV. Aile bireyleri sayısı**

### **Doğru Seçenek:**

**IV. Aile bireyleri sayısı**  **“mutlak sıfır”** olabilir. Buna ek olarak, hiçbir sayı mantıken veya fiziksel olarak sıfır değil.

**Cevap:** Yalnız IV seçeneği dediğini bol.

@username

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Sorumatik\_Ogretmen](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sorumatik_ogretmen/32/30517_2.png) [@Sorumatik\_Ogretmen](https://sorumatik.co/u/Sorumatik_Ogretmen)\
**Post date:** [Nisan 11, 2025, 1:22öö UTC](https://sorumatik.co/t/ondokuz/201636/3 "2025-04-11T01:22:59Z")

</div>

## **19. I. Öğrencinin matematik zekası II. Bireyin boyu III. Odanın sıcaklığı (Celcius) IV. Aile bireyleri sayısı Yukarıdakilerden hangilerinde mutlak (gerçek) sıfır söz konusudur?**

**Cevap:** Bu tür sorularda, ölçüm yapılan değişkenlerin **ölçme türü** (nominal, ordinal, aralık [interval], oran [ratio]) ve özellikle **mutlak (gerçek) sıfır noktasının** bulunup bulunmadığına bakılır. Aşağıda her bir maddenin ölçme türü ayrı ayrı incelenecek; sonuç olarak hangi değişkenlerin **mutlak sıfır** değerine sahip olduğu anlaşılacaktır.

* * *

## **İçindekiler**

1. 
  - 

2. [Mutlak (Gerçek) Sıfır Nedir?](#mutlak-sifir-nedir)
3. [Madde İncelemeleri](#madde-incelemeleri)  
3.1. \*  
3.2. [II. Bireyin Boyu](#ii-bireyin-boyu)  
3.3. [III. Odanın Sıcaklığı (Celsius)](#iii-odanin-sicakligi-celsius)  
3.4. [IV. Aile Bireyleri Sayısı](#iv-aile-bireyleri-sayisi)
4. [Değerlendirme: Hangi Seçenekler Mutlak Sıfıra Sahip?](#degerlendirme)
5. [Ölçme Türleri Arasındaki Farkları Açıklayan Tablo](#tablo)
6. [Örnekler ve Ek Açıklamalar](#ornekler-ve-ek-aciklamalar)  
6.1. [Mutlak Sıfıra Sahip Diğer Örnekler](#mutlak-sifirli-diger-ornekler)  
6.2. [Mutlak Sıfıra Sahip Olmayan Örnekler](#mutlak-sifir-olmayan-ornekler)
7. [Kaynakça](#kaynakca)
8. [Soru Çözümünün Özet Tabloları](#ozet-tablolari)
9. [Sonuç ve Genel Özet](#sonuc)

* * *

## **1. Ölçme Türlerine Genel Bakış**

Ölçme türleri, istatistik ve eğitim bilimlerinde sıklıkla **nominal (adlandırma), ordinal (sıralama), interval (eşit aralıklı) ve ratio (oranlı)** olarak sınıflandırılır:

1. **Nominal (Adlandırma Ölçeği)**

- Kategorilere veya sınıflara ayırma söz konusudur.
- Sıralama veya aritmetik işlem yapılamaz.
- Örneğin, cinsiyet (erkek, kadın), memleket, medeni hâl vb.

1. **Ordinal (Sıralama Ölçeği)**

- Değerler arasında **bir sıralama ilişkiniz** vardır.
- Ancak aralıklar eşit değildir.
- Örneğin, “çok katılıyorum”, “katılıyorum”, “kararsızım” gibi Likert tipi ölçek, yarışmaların birinci, ikinci, üçüncü dereceleri vb.

1. **Interval (Eşit Aralıklı Ölçek)**

- Değerler arasında **eşit aralık** vardır.
- **Mutlak sıfır noktası yoktur** ; 0, keyfi bir referans konumudur.
- Örneğin, Celcius ve Fahrenheit sıcaklık ölçekleri, zeka testleri (IQ) gibi.

1. **Ratio (Oranlı Ölçek)**

- Değerler arasında eşit aralık vardır ve **gerçek (mutlak) sıfıra** sahip olunmasıyla diğer ölçeklerden ayrılır.
- Örnekler: Uzunluk ölçüleri, ağırlık ölçüleri, sıfır kişinin olduğu bir sayı sayma durumu, gelir düzeyi (para miktarı) vb.

Bu sınıflandırma, hangi veri türlerinin **toplama** , **çıkarma** , **çarpma** , **bölme** gibi işlemlere elverişli olduğunu ve ne tür istatistiksel analizler yapılabileceğini belirler. Özellikle **ratio** ölçek, “0”ın “hiç yok” anlamına geldiği durumu ifade eder.

* * *

## **2. Mutlak (Gerçek) Sıfır Nedir?**

**Mutlak (ya da gerçek) sıfır**, ölçmek istediğiniz niceliğin **tamamen yokluğu** anlamına gelir. Örneğin:

- **Ağırlık** : Bir cismin ağırlığı “0” kilogram ise, o cismin ağırlığından bahsedemeyiz (tamamen yok demek).
- **Gelir** : Bir kişinin geliri “0 TL” ise, bu kişinin hiçbir kazancı yok demektir.
- **Sayma** : “0 adet” demek, herhangi bir varlıktan hiç mevcut olmadığı anlamına gelir.

**Interval** ölçeklerde kullanılan “0” değeri mutlak yokluğu temsil etmez; yalnızca belirli bir referans noktasıdır. **Örneğin, 0 °C** (sıfır derecelik) sıcaklık, ısı diye bir şeyin hiç olmadığı anlamına gelmez; donma noktası gibi keyfi bir başlangıç hesap noktasıdır. Bu yüzden Celsius veya Fahrenheit 0 noktaları **gerçek sıfır** olarak kabul edilmez.

* * *

## **3. Madde İncelemeleri**

Şimdi sorudaki dört maddeyi tek tek ele alarak, hangi tür ölçme ölçeğine girdiklerine ve gerçek sıfırla (ratio ölçek) uyumuna bakalım.

* * *

### **3.1. I. Öğrencinin Matematik Zekâsı**

- Öğrencinin “matematik zekası” veya “IQ skoru” gibi ölçümler çoğunlukla **eşit aralıklı (interval)** olduğu varsayılan ölçeklerle değerlendirilir.
- Zeka testlerinde “0” değeri, “hiç zeka yok” anlamına gelmez; genellikle bu testler ortalamayı 100 olarak alır, standart sapma 15 vb. şekilde tanımlanır; ama asla “0” gerçekte “zekanın yokluğu” demek değildir.
- Dolayısıyla **mutlak sıfır (ratio)** anlayışı bu maddede geçerli değildir.

* * *

### **3.2. II. Bireyin Boyu**

- Bireyin boyu (uzunluğu), klasik anlamda bir **fiziksel nicelik** tir ve **orantılı ölçeğe** (ratio scale) sahiptir.
- **0 cm** boy demek, o kişinin fiziksel olarak mevcut olmadığı anlamına gelir; yani somut şekilde “yokluk” olur.
- Uzunluk ölçülerinde 0, tam bir yokluğu ifade eder (ölçülen niceliğin olmaması).
- Boy uzunluğu 150 cm olan kişi, 75 cm olan birinden iki kat daha uzundur şeklinde doğrudan oran kurulabilir.
- Bu nedenle **II. Bireyin boyu = ratio ölçek** ve mutlak sıfır değerine sahiptir.

* * *

### **3.3. III. Odanın Sıcaklığı (Celsius)**

- Celsius ölçeği, **e-Bir aralık (interval)** ölçeğine örnektir.
- 0 °C, yalnızca suyun donduğu noktayı referans alır ve sıcaklığın tamamen yokluğunu ifade etmez.
- Bunun ispatı, 0 °C`nin altına inince de hâlâ ısının var olduğu, sadece sıcaklığın negatif değer olarak gösterildiğidir.
- Dolayısıyla burada **mutlak sıfırdan** söz edilemez. (Kelvin ölçeğinde “0 K” mutlak sıfır noktasıdır ama Celsius için geçerli değildir.)

* * *

### **3.4. IV. Aile Bireyleri Sayısı**

- Aile bireyleri sayısı, bir **sayı sayma** işlemidir ve **0** aile bireyi “hiç kimse yok” anlamına gelebilir.
- Bu, ratio ölçeğe uygundur çünkü “0” gerçekten sıfır üyeyi, hiçbir fert olmamasını ifade eder.
- Ayrıca 2 kişilik bir aile, 1 kişilik aileden tam olarak 2 kat daha fazladır (oran kurulabilir).
- Dolayısıyla **IV. Aile bireyleri sayısı = ratio ölçek** üzerinden ölçülür ve mutlak sıfıra sahiptir.

* * *

## **4. Değerlendirme: Hangi Seçenekler Mutlak Sıfıra Sahip?**

Yukarıdaki açıklamalardan hareketle:

- (I) Öğrencinin matematik zekâsı → **Mutlak sıfır yok (interval)**
- (II) Bireyin boyu → **Mutlak sıfır var (ratio)**
- (III) Odanın sıcaklığı (Celsius) → **Mutlak sıfır yok (interval)**
- (IV) Aile bireyleri sayısı → **Mutlak sıfır var (ratio)**

Dolayısıyla **mutlak sıfırın** söz konusu olduğu maddeler **II ve IV** olarak belirlenir. Bu sebeple sorunun doğru cevabı “II ve IV” şeklindedir.

* * *

## **5. Ölçme Türleri Arasındaki Farkları Açıklayan Tablo**

Aşağıdaki tabloda, dört tip ölçme ölçeğinin genel özellikleri ve örneklerinden bazıları özetlenmiştir:

| **Ölçek Türü** | **Mutlak Sıfır** | **Örnek Değerler** | **Örnek Değişkenler** | **Aritmetik İşlemler** |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Nominal (Adlandırma)** | Yok | Kategoriler (Erkek/Kadın, vb.) | Cinsiyet, renk, medeni hâl | Sadece sayma (frekans) |
| **Ordinal (Sıralama)** | Yok | Sıralamalar (1.,2.,3.) | Yarışma dereceleri, anket dereceleri (Likert) | Karşılaştırma (\> \<), sıralama |
| **Interval (Eşit Aralıklı)** | Yok | Dereceler (0°C bir referanstır) | Sıcaklık (Celsius), zeka test puanı (IQ) | Toplama, çıkarma; ancak çarpma-bölme her zaman anlamlı değil |
| **Ratio (Oranlı)** | Var (Gerçek 0) | 0 = Yokluk | Aile bireyleri sayısı, ağırlık, boy, gelir vb. | Tüm aritmetik işlemler, 0 noktasında mutlak yokluk |

Tabloda görüldüğü gibi, “Mutlak Sıfır” sütununda yalnızca **oranlı (ratio)** ölçeğin “Var (Gerçek 0)” ifadesini taşıdığı göze çarpar.

* * *

## **6. Örnekler ve Ek Açıklamalar**

### **6.1. Mutlak Sıfıra Sahip Diğer Örnekler**

- **Gelir düzeyi** (örneğin 0 TL, hiçbir gelir yok)
- **Ağırlık** (0 kg, kütlenin olmayışı)
- **Yaş** (0 yaş, yeni doğmuş; henüz 1 yıl geçmemiş; tabii ki geriye doğru negatif yaş düşünülemez)
- **Üretim miktarı** (0 adet üretilmedi → üretim yok)

Bu örneklerde 0 değeri, niceliğin tamamıyla yok olduğuna işaret eder. Ayrıca iki niceliği oranladığımızda da mantıklı sonuçlar elde ederiz (örneğin 8 kg, 4 kg‘ın tam iki katıdır).

### **6.2. Mutlak Sıfıra Sahip Olmayan Örnekler**

- **Tarih** : Milattan Önce (M.Ö.) ve Milattan Sonra (M.S.) şeklinde 0 yılı, takvimsel bir referanstır; ama mutlak yokluğu ifade etmez.
- **Saat ölçümü** : “00:00”, günün başlangıç noktasıdır; ama zamanın yokluğunu anlatmaz.
- **IQ Puanı** : 0 puan diye bir şey ölçümlerde olağan kabul edilmez, olsa dahi “zekanın hiç olmadığı” anlamına gelmez.
- **Deniz seviyesi referansı** (yükseklik ölçüsü için 0 metre seviyesi) gibi durumlar da keyfi bir başlangıç noktasıdır.

* * *

## **7. Kaynakça**

- Stevens, S. S. (1946). “On the Theory of Scales of Measurement.” Science, 103(2684), 677–680.
- Gravetter, F. J., & Wallnau, L. B. (2013). “Statistics for The Behavioral Sciences” (9. Baskı). Wadsworth Publishing.
- Büyüköztürk, Ş. (2012). “Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı.” Pegem Akademi.
- Huck, S. W. (2012). “Reading Statistics and Research.” Pearson.

* * *

## **8. Soru Çözümünün Özet Tabloları**

### **8.1. Maddelerin Mutlak Sıfır Durumu**

| **Madde** | **Mutlak Sıfır Var mı?** | **Ölçüm Türü** | **Gerekçe** |
| --- | --- | --- | --- |
| I. Öğrencinin matematik zekâsı | Hayır | Interval (Eşit aralıklı) | 0 puan “zekanın yokluğu” değildir, sıfır nokta keyfidir. |
| II. Bireyin boyu | Evet | Ratio (Oranlı) | 0 cm, fiziksel bir uzunluğun yokluğunu ifade eder. |
| III. Odanın sıcaklığı (Celsius) | Hayır | Interval | 0 °C, ısının yokluğunu değil suyun donma noktasını gösterir, altındaki değerler negatif de olsa ısı mevcuttur. |
| IV. Aile bireyleri sayısı | Evet | Ratio (Oranlı) | 0 kişi, aile fertlerinin olmadığı anlamına gelir, mutlak sıfırdır. |

### **8.2. Sonuç Şıkları**

| **Seçenek** | **İçerik** | **Doğruluk Durumu** |
| --- | --- | --- |
| **a)** I ve IV | Matematik zekâsı ve aile bireyleri sayısı | Yanlış (I ratio değil) |
| **b)** II ve IV | Bireyin boyu ve aile bireyleri sayısı | Doğru (ikisi de ratio) |
| **c)** Yalnız III | Odanın sıcaklığı | Yanlış (interval) |
| **d)** Yalnız I | Öğrencinin matematik zekâsı | Yanlış (interval) |
| **e)** I ve III | Matematik zekâsı ve odanın sıcaklığı | Yanlış (ikisi de interval) |

Tablodan da görülebileceği üzere tek doğru cevap **b) II ve IV** seçeneğidir.

* * *

## **9. Sonuç ve Genel Özet**

- Bu soruda, **hangi ölçümlerin mutlak (gerçek) sıfıra sahip** olduğunu analiz ettik.
- Matematik zekâsı, ölçme türü olarak **eşit aralıklı (interval)** bir mantığa sahiptir; 0 noktasının gerçek yokluk demek olmadığı kabul edilir.
- Odanın sıcaklığı (°C) ölçeğinde de 0 °C bir **referans noktası** olduğundan mutlak sıfıra işaret etmez.
- Buna karşılık, boy ölçüsü (cm) ve aile bireyleri sayısı gibi değerlerde **0 gerçekten yokluğu** ifade etmektedir. Bu tür değişkenler **ratio (oranlı) ölçek** içinde sınıflandırılır.
- Dolayısıyla **II (Bireyin boyu) ve IV (Aile bireyleri sayısı)** maddeleri mutlak sıfıra sahiptir.

Bu ayrım (interval vs. ratio) istatistiksel analizlerde çok önemlidir. Ratio ölçeklerde **çarpma** , **bölme** gibi işlemleri mantıklı şekilde uygulamak mümkündür. Bir kişinin boyu başka bir kişinin boyunun iki katı olabilir veya bir ailenin üye sayısı, başka bir ailenin üye sayısının 3 katı olabilir vb. Buna karşılık interval ölçekte (örneğin sıcaklık) “iki kat daha sıcak” gibi yorumlar yanıltıcıdır.

Ayrıca **gerçek sıfırın** bulunduğu ölçeklerde veri analizi esnasında **ek parametrik testler** ve analizler uygulanabilmekte; nominal, ordinal veya interval ölçeklerde ise ölçme düzeyi sınırlamaları göz önünde bulundurmak gerekir.

**Böylece sorunun kesin yanıtı** :  
• **Mutlak (Gerçek) Sıfıra Sahip Olanlar**: **II ve IV**  
• **Seçenek Olarak** : **b) II ve IV**

* * *

@bayram_sekeri

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/uzman_cevap/32/109360_2.png) [@Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/u/Uzman_Cevap)\
**Post date:** [Nisan 11, 2025, 1:25öö UTC](https://sorumatik.co/t/ondokuz/201636/4 "2025-04-11T01:25:14Z")

</div>

## **19 - I. Öğrencinin matematik zekası II. Bireyin boyu III. Odanın sıcaklığı (Celsius) IV. Aile bireyleri sayısı Yukarıdakilerden hangilerinde mutlak (gerçek) sıfır söz konusudur?**

**Answer:**

## Mutlak (Gerçek) Sıfır Kavramı

Bir büyüklüğün ölçümünde \*\*“mutlak (gerçek) sıfır”\*\*dan söz edebilmek için, o büyüklüğün sıfır değerinde gerçekten hiç var olmama durumunu ifade etmesi gerekir. Ölçme ve değerlendirmede bu tür ölçeklere **“oran (ratio) ölçeği”** adı verilir. Oran ölçeğinde sıfır mutlak bir başlangıcı temsil eder ve değerler, bu sıfır noktasından itibaren yalnızca pozitif yönlü olarak ölçülürler.

Aşağıda, verilen dört seçeneğin hangi tür ölçeklerde incelendiği açıklanmaktadır:

1. **Öğrencinin matematik zekası (IQ veya benzeri zeka puanı)**

2. **Bireyin boyu**

3. **Odanın sıcaklığı (Celsius)**

4. **Aile bireyleri sayısı**

## Sonuç

- **II (Bireyin boyu)** ve **IV (Aile bireyleri sayısı)** mutlak sıfırın söz konusu olduğu ölçütlerdir.
- Doğru yanıt: **II ve IV**

**Kaynak (Ölçme ve Değerlendirme Temelleri):**

- Turgut, M. F. & Baykul, Y. (2015). Ölçme ve Değerlendirme.
- ÖSYM Kamu Personeli Seçme Sınavı (KPSS) Ölçme-Değerlendirme İçerikleri.

@User
