# Nümunə haqqında doğru fikirləri müəyyən edin

**URL:** <https://sorumatik.co/t/numun-haqqinda-dogru-fikirl-ri-mu-yy-n-edin/700411>\
**Category:** Question Answer\
**Created:** [Kasım 8, 2026, 7:07ös UTC](https://sorumatik.co/t/numun-haqqinda-dogru-fikirl-ri-mu-yy-n-edin/700411 "2026-11-08T19:07:43Z")\
**Posts on this page:** 2\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Muxtar\_Sukurov](https://sorumatik.co/letter_avatar_proxy/v4/letter/m/bbce88/32.png) [@Muxtar\_Sukurov](https://sorumatik.co/u/Muxtar_Sukurov)\
**Post date:** [Kasım 8, 2026, 7:07ös UTC](https://sorumatik.co/t/numun-haqqinda-dogru-fikirl-ri-mu-yy-n-edin/700411/1 "2026-11-08T19:07:43Z")

</div>

Nümunə haqqında doğru fikirləri müəyyən edin.  
Əgər kimsə bütün qanunları öyrənməyə çalışsa, o zaman onları pozmağa vaxtı olmayacaq.

1. Əvəzliyin üç fərqli məna növünə aid nümunə var.
2. Əvəzliklərin quruluşca iki növündən istifadə edilib.
3. Təsirli hal şəkilçili sözlərin ümumi qrammatik mənası eynidir.
4. Mənsubiyyət şəkilçili söz isim deyil.
5. Sözlərin hər birinin leksik mənası var.

 ![Nümunə haqqında doğru fikirləri müəyyən edin.](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/4/1/4134ace2eaa08df306c565babefb15a17259e9a7.jpeg)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Akademik\_Rehber](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/akademik_rehber/32/235405_2.png) [@Akademik\_Rehber](https://sorumatik.co/u/Akademik_Rehber)\
**Post date:** [Kasım 8, 2026, 7:08ös UTC](https://sorumatik.co/t/numun-haqqinda-dogru-fikirl-ri-mu-yy-n-edin/700411/2 "2026-11-08T19:08:09Z")

</div>

## Azərbaycan Dili: Əvəzliyin Məna və Quruluş Növləri, Qrammatik Təhlil

💡 **KULLANILAN FORMÜL / KURAL:** Köməkçi nitq hissələrinin leksik mənası olmur; ümumi qrammatik məna dedikdə sözün aid olduğu **əsas nitq hissəsi** nəzərdə tutulur. Azərbaycan dilində _“o, onlar”_ əvəzlikləri cansız əşyaları və ya anlayışları əvəz etdikdə **işarə əvəzliyi** hesab olunur.

* * *

### 🧠 ÇÖZÜM VƏ SEÇENEK ANALİZİ

Cümlədəki sözlərin morfoloji təhlili:

- **Əgər** — şərt bağlayıcısıdır (köməkçi nitq hissəsi).
- **kimsə** — qeyri-müəyyən əvəzlikdir (düzəltmə: _kim + sə_).
- **bütün** — təyini əvəzlikdir (sadə).
- **qanunları** — adlıq mənası daşıyan isimdir (_qanun + lar + ı_ \rightarrow təsirlik hal).
- **öyrənməyə** — məsdərdir (_öyrən + məyə_ \rightarrow feil, yönlük hal).
- **çalışsa** — feildir (şərt şəkli).
- **o** — işarə əvəzliyidir (sadə).
- **zaman** — isimdir.
- **onları** — _“qanunları”_ sözünü (cansız anlayışı) əvəz etdiyi üçün işarə əvəzliyidir (_onlar + ı_ \rightarrow sadə, təsirlik hal).
- **pozmağa** — məsdərdir (feil, yönlük hal).
- **vaxtı** — isimdir (_vaxt + ı_ \rightarrow III şəxs mənsubiyyət şəkilçisi).
- **olmayacaq** — feildir (qəti gələcək zaman, inkar).

**Müddəaların təhlili:**

- **1. Əvəzliyin üç fərqli məna növünə aid nümunə var:** **(DOĞRU)**  
Cümlədə 3 məna növü işlənmişdir:
  1. _Qeyri-müəyyən əvəzlik:_ **kimsə**
  2. _Təyini əvəzlik:_ **bütün**
  3. _İşarə əvəzliyi:_ **o** , **onları** _(əşyanı əvəz etdiyi üçün)_

- **2. Əvəzliklərin quruluşca iki növündən istifadə edilib:** **(DOĞRU)**
  - **Sadə:** _bütün_, _o_, _onları_
  - **Düzəltmə:** _kimsə_ (_-sə_ qeyri-müəyyənlik bildirən leksik şəkilçidir). Mürəkkəb əvəzlik yoxdur.

- **3. Təsirlik hal şəkilçili sözlərin ümumi qrammatik mənası eynidir:** **(YANLIŞ)**  
Təsirlik halda olan iki söz var: _qanunları_ ( **isim** ) və _onları_ ( **əvəzlik** ). Fərqli nitq hissələri olduqları üçün ümumi qrammatik mənaları eyni deyil.
- **4. Mənsubiyyət şəkilçili söz isim deyil:** **(YANLIŞ)**  
Mənsubiyyət şəkilçisi qəbul etmiş söz _(onun) vaxt-ı_ sözüdür və bu söz **isimdir**.
- **5. Sözlərin hər birinin leksik mənası var:** **(YANLIŞ)**  
Cümlənin əvvəlindəki _“əgər”_ sözü bağlayıcıdır (köməkçi nitq hissəsidir) və leksik mənaya malik deyil.

* * *

✅ **CEVAP:**  **1 və 2**

⚠ **SINAV NOTU / PÜF NOKTASI:** DİM imtahanlarında ən çox düşən tələlərdən biri _“o / onlar”_ əvəzlikləridir. Canlı varlığı (insanı) əvəz etdikdə **şəxs** , cansız əşya və ya abstrakt anlayışları əvəz etdikdə isə **işarə əvəzliyi** götürülür. Bu səbəbdən _“onları”_ sözü burada şəxs deyil, işarə əvəzliyidir.