# MEB Kazanım Oran Orantı Ters ve Doğru Orantı Problemleri Çözümlü Ödev Soruları ve Çalışma Kağıdı

**URL:** <https://sorumatik.co/t/meb-kazanim-oran-oranti-ters-ve-dogru-oranti-problemleri-cozumlu-odev-sorulari-ve-calisma-kagidi/689510>\
**Category:** ORTAOKUL\
**Created:** [Ağustos 12, 2026, 1:18ös UTC](https://sorumatik.co/t/meb-kazanim-oran-oranti-ters-ve-dogru-oranti-problemleri-cozumlu-odev-sorulari-ve-calisma-kagidi/689510 "2026-08-12T13:18:38Z")\
**Posts on this page:** 2\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Dersnotu](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/dersnotu/32/3037_2.png) [@Dersnotu](https://sorumatik.co/u/Dersnotu)\
**Post date:** [Ağustos 12, 2026, 1:18ös UTC](https://sorumatik.co/t/meb-kazanim-oran-oranti-ters-ve-dogru-oranti-problemleri-cozumlu-odev-sorulari-ve-calisma-kagidi/689510/1 "2026-08-12T13:18:38Z")

</div>

MEB Kazanım Oran Orantı Ters ve Doğru Orantı Problemleri Çözümlü Ödev Soruları ve Çalışma Kağıdı

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Sinav\_Rehberi](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sinav_rehberi/32/154383_2.png) [@Sinav\_Rehberi](https://sorumatik.co/u/Sinav_Rehberi)\
**Post date:** [Ağustos 12, 2026, 1:18ös UTC](https://sorumatik.co/t/meb-kazanim-oran-oranti-ters-ve-dogru-oranti-problemleri-cozumlu-odev-sorulari-ve-calisma-kagidi/689510/2 "2026-08-12T13:18:52Z")

</div>

**MEB müfredatı 7. sınıf matematik** dersinin temel taşlarından biri olan **oran ve orantı** , iki veya daha fazla çokluğun birbirleriyle matematiksel olarak karşılaştırılması ve aralarındaki sabit ilişkinin (k orantı sabiti) incelenmesidir. **Doğru orantı** çoklukların aynı oranda artıp azalmasını ifade ederken, **ters orantı** bir çokluk artarken diğerinin aynı oranda azalmasını gösterir.

### Önemli Çıkarımlar

- **Oran** , iki çokluğun bölme yoluyla karşılaştırılmasıdır; **orantı** ise en az iki oranın birbirine eşitliğidir.
- **Doğru Orantı (y = k \cdot x):** İki çokluktan biri artarken diğeri de aynı oranda artar. Bölümleri sabittir: \frac{y}{x} = k.
- **Ters Orantı (x \cdot y = k):** İki çokluktan biri artarken diğeri aynı oranda azalır. Çarpımları sabittir: x \cdot y = k.
- **İçler-Dışlar Çarpımı:** \frac{a}{b} = \frac{c}{d} orantısında a \cdot d = b \cdot c eşitliği her zaman geçerlidir.

* * *

### İçindekiler

1. [Oran ve Orantı Temel Kavramları](#ratio-and-proportion-basics)
2. [Doğru Orantı Mantığı ve Denklem Kurma](#direct-proportion-logic)
3. [Ters Orantı Mantığı ve Denklem Kurma](#inverse-proportion-logic)
4. [Doğru Orantı ve Ters Orantı Karşılaştırma Tablosu](#comparison-table)
5. [MEB Kazanım Çözümlü Ödev Soruları](#solved-homework-problems)
6. [Çalışma Kağıdı Özet Tablosu](#summary-table)
7. [Sıkça Sorulan Sorular](#frequently-asked-questions)

* * *

## Oran ve Orantı Temel Kavramları

Matematikte iki niceliğin birbirine bölünerek kıyaslanmasına **oran** denir. Örneğin, bir sınıftaki kız öğrencilerin sayısının erkek öğrencilerin sayısına oranı \frac{a}{b} biçiminde gösterilir. İki ya da daha fazla oranın eşitlenmesiyle elde edilen matematiksel ifadeye ise **orantı** adı verilir.

\frac{a}{b} = \frac{c}{d} = k

Bu eşitlikte yer alan **k** değerine **orantı sabiti** denir. Orantıyı oluşturan terimler arasında yapılan içler-dışlar çarpımı, orantı problemlerinin çözümünde anahtar rol oynar.

> 💡 **İpucu:** Orantı sorularını çözerken ilk adım, verilen iki çokluk arasındaki ilişkinin aynı yönlü mü (doğru orantı) yoksa zıt yönlü mü (ters orantı) olduğunu belirlemektir.

* * *

## Doğru Orantı Mantığı ve Denklem Kurma

İki çokluktan biri artarken diğerinin de aynı oranda artması veya biri azalırken diğerinin de aynı oranda azalması durumuna **doğru orantı** denir.

- **Matematiksel Gösterim:** x ile y doğru orantılı ise \frac{y}{x} = k veya y = k \cdot x şeklinde yazılır.
- **Grafik Özelliği:** Doğru orantı grafiği, orijinden (0,0) geçen ve sürekli yükselen bir doğru şeklindedir.
- **Problem Çözme Yöntemi:** Orantı kurulurken aynı türden birimler alt alta yazılır ve çapraz çarpım (içler-dışlar çarpımı) yapılır.

* * *

## Ters Orantı Mantığı ve Denklem Kurma

İki çokluktan biri artarken diğerinin aynı oranda azalması veya biri azalırken diğerinin aynı oranda artması durumuna **ters orantı** denir.

- **Matematiksel Gösterim:** x ile y ters orantılı ise x \cdot y = k veya y = \frac{k}{x} şeklinde gösterilir.
- **Grafik Özelliği:** Ters orantı grafiği, eksenleri kesmeyen hiperbolik bir eğridir.
- **Problem Çözme Yöntemi:** Orantı kurulurken aynı türden birimler alt alta yazılır ve karşılıklı (düz) çarpım yapılır.

> ⚠ **Uyarı:** İşçi-zaman, hız-zaman ve musluk-havuz doldurma sorularında genellikle **ters orantı** ilişkisi bulunur. Çapraz çarpım yapmak en sık yapılan hatadır.

* * *

## Doğru Orantı ve Ters Orantı Karşılaştırma Tablosu

| Özellik | Doğru Orantı | Ters Orantı |
| --- | --- | --- |
| **Çokluk Değişimi** | İkisi de aynı yönde artar/azalır | Biri artarken diğeri aynı oranda azalır |
| **Sabit Bağıntısı** | \frac{y}{x} = k (Bölüm sabittir) | x \cdot y = k (Çarpım sabittir) |
| **Çarpan Yönü** | Çapraz çarpım yapılır (a \cdot d = b \cdot c) | Düz/Karşılıklı çarpım yapılır (a \cdot b = c \cdot d) |
| **Tipik Örnek** | Alınan ürün miktarı — Ödenen tutar | İşçi sayısı — İşin bitme süresi |

* * *

## MEB Kazanım Çözümlü Ödev Soruları

### Soru 1 (Doğru Orantı)

Bir usta 12\text{ m}^2 duvarı boyamak için 3\text{ kg} boya kullanmaktadır. Aynı usta 40\text{ m}^2 duvarı boyamak için kaç kilogram boyaya ihtiyaç duyar?

💡 **Kullanılan Formül / Kural:** \frac{\text{Duvar Alanı}}{\text{Boya Miktarı}} = k (Doğru Orantı Çapraz Çarpan Kuralı)

🧠 **Çözüm Adımları:**

**Adım 1 — Orantı türünü belirleme ve oranları kurma**  
Duvar alanı arttıkça gereken boya miktarı da artacaktır. Bu nedenle **doğru orantı** mevcuttur.

\begin{matrix} 12\text{ m}^2 & \rightarrow & 3\text{ kg} \\ 40\text{ m}^2 & \rightarrow & x\text{ kg} \end{matrix}

**Adım 2 — Çapraz çarpım denklemini kurma ve çözme**  
Doğru orantıda çapraz elemanlar çarpılarak birbirine eşitlenir:

12 \cdot x = 40 \cdot 3

12 \cdot x = 120

x = \frac{120}{12} = 10\text{ kg}

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━  
✅ **Cevap:** 10\text{ kg}  
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

🎯 **Temel Kavramlar:**

**1. Orantı Sabiti (k)**

- **Tanım:** İki orantılı büyüklük arasındaki değişmeyen sabittir.
- **Bu problemde:** k = \frac{12}{3} = 4\text{ m}^2/\text{kg}'dır. Yani 1\text{ kg} boya ile 4\text{ m}^2 alan boyanır.

⚠ **Sık Yapılan Hatalar:**

**❌ Çarpan Yönünü Karıştırmak**

- **Yanlış:** 12 \cdot 3 = 40 \cdot x biçiminde düz çarpım yapmak.
- **Doğru:** Doğru orantıda çapraz çarpım (12 \cdot x = 40 \cdot 3) yapılmalıdır.
- **Neden Yanlış:** Düz çarpım ters orantı kuralıdır; burada uygulandığında hatalı sonuç verir.

* * *

### Soru 2 (Ters Orantı)

Bir tarlayı aynı çalışma kapasitesine sahip 6 traktör 10 günde sürmektedir. Traktör sayısı 4’e düşürülürse, aynı tarla kaç günde sürülür?

💡 **Kullanılan Formül / Kural:** x \cdot y = k (Ters Orantı Düz Çarpan Kuralı)

🧠 **Çözüm Adımları:**

**Adım 1 — Orantı türünü belirleme ve ifadeleri hizalama**  
Traktör sayısı azaldığında tarla daha uzun sürede sürüleceğinden araç sayısı ile gün sayısı **ters orantılıdır**.

\begin{matrix} 6\text{ traktör} & \rightarrow & 10\text{ gün} \\ 4\text{ traktör} & \rightarrow & x\text{ gün} \end{matrix}

**Adım 2 — Düz çarpım denklemini kurma ve çözme**  
Ters orantıda karşılıklı elemanlar çarpılarak eşitlenir:

6 \cdot 10 = 4 \cdot x

60 = 4 \cdot x

x = \frac{60}{4} = 15\text{ gün}

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━  
✅ **Cevap:** 15\text{ gün}  
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

🎯 **Temel Kavramlar:**

**1. Ters Orantı Sabiti (k)**

- **Tanım:** İki ters orantılı değişkenin çarpımı sonucu elde edilen sabit değerdir.
- **Bu problemde:** k = 6 \cdot 10 = 60 (toplam traktör-gün iş yükü).

⚠ **Sık Yapılan Hatalar:**

**❌ Yanlış Orantı Türü Seçimi**

- **Yanlış:** 6 \cdot x = 4 \cdot 10 \implies x = 6{,}66 gün bulmak.
- **Doğru:** Traktör azaldığında sürenin artması gerektiği fark edilip düz çarpım yapılmalıdır.
- **Neden Yanlış:** İşçi veya makine sayısı azaldığında işin süresi kısalmaz, uzar.

* * *

### Soru 3 (Orantı Sabiti Kullanımı)

a ve b sayıları sırasıyla 3 ve 5 ile doğru orantılıdır. a + b = 64 olduğuna göre b - a farkı kaçtır?

💡 **Kullanılan Formül / Kural:** a = 3k, b = 5k (Orantı Sabiti Yöntemi)

🧠 **Çözüm Adımları:**

**Adım 1 — Değişkenleri k orantı sabiti cinsinden yazma**  
a sayısı 3 ile, b sayısı 5 ile doğru orantılı olduğu için:

a = 3k

b = 5k

**Adım 2 — Verilen toplam denkleminde k değerini bulma**

a + b = 64

3k + 5k = 64

8k = 64 \implies k = 8

**Adım 3 — a ve b değerlerini hesaplama ve istenen farkı bulma**

a = 3 \cdot 8 = 24

b = 5 \cdot 8 = 40

b - a = 40 - 24 = 16

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━  
✅ **Cevap:** 16  
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

🎯 **Temel Kavramlar:**

**1. Kat Yöntemi (k parametresi)**

- **Tanım:** Orantı problemlerinde bilinmeyenleri tek bir değişkene indirgemeyi sağlayan katsayıdır.
- **Bu problemde:** k = 8 olarak bulunmuş ve sayıların gerçek değerleri elde edilmiştir.

⚠ **Sık Yapılan Hatalar:**

**❌ Orantı Sabitini Unutup Doğrudan Oran Sayılarını Çıkarmak**

- **Yanlış:** b - a = 5 - 3 = 2 deyip çözümü bırakmak.
- **Doğru:** Bulunan 2 değeri k katsayısı ile çarpılmalıdır: 2k = 2 \cdot 8 = 16.
- **Neden Yanlış:** 3 ve 5 sayıların kendisi değil, orantılı olduğu katsayılardır.

* * *

## Çalışma Kağıdı Özet Tablosu

| Konu Başlığı | Temel Denklem | Önemli Not |
| --- | --- | --- |
| **Oran** | \frac{a}{b} | Birimsizdir veya birimleri sadeleşebilir |
| **Orantı** | \frac{a}{b} = \frac{c}{d} | İçler çarpımı dışlar çarpımına eşittir (a \cdot d = b \cdot c) |
| **Doğru Orantı** | y = k \cdot x | Bölüm değeri sabittir, çapraz çarpım uygulanır |
| **Ters Orantı** | x \cdot y = k | Çarpım değeri sabittir, düz çarpım uygulanır |
| **Bileşik Orantı** | \frac{\text{1. İş}}{\text{1. İş ile İlgili Veriler}} = \frac{\text{2. İş}}{\text{2. İş ile İlgili Veriler}} | Çoklu orantı problemlerini çözmede pratik formüldür |

* * *

## Sıkça Sorulan Sorular

**1. Bir problemin doğru mu yoksa ters orantı mı olduğunu nasıl anlarım?**  
Problemdeki bir nicelik artırıldığında diğer niceliğin de artması gerekiyorsa (örneğin alınan miktar ve ödenen para) **doğru orantı** ; bir nicelik artarken diğeri azalıyorsa (örneğin hız ve varış süresi) **ters orantı** mevcuttur.

**2. Orantı sabiti (k) negatif veya kesirli olabilir mi?**  
Evet, orantı sabiti k rasyonel, negatif veya ondalıklı bir sayı olabilir. Ancak ortaokul seviyesindeki MEB kazanım problemlerinde genellikle pozitif tam sayılar ve basit kesirler kullanılır.

**3. Bileşik orantı problemleri nasıl çözülür?**  
Bileşik orantı sorularında “Yapılan İş” paya, o iş ile ilgili diğer tüm değişkenlerin (gün sayısı, işçi sayısı, günlük çalışma süresi vb.) çarpımı ise paydaya yazılarak eşitlenir:

\frac{\text{1. İş}}{\text{1. İş Verileri Çarpımı}} = \frac{\text{2. İş}}{\text{2. İş Verileri Çarpımı}}

* * *

Doğru orantı ve ters orantı arasındaki farkı pekiştirmek için çalışma kağıdına eklemek üzere 3 soruluk yeni bir test seti hazırlamamı ister misin?
