# Matrisler

**URL:** <https://sorumatik.co/t/matrisler/537908>\
**Category:** KPSS\
**Created:** [Kasım 3, 2025, 1:31ös UTC](https://sorumatik.co/t/matrisler/537908 "2025-11-03T13:31:01Z")\
**Posts on this page:** 3\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Esra\_Bahcecioglu](https://sorumatik.co/letter_avatar_proxy/v4/letter/e/dbc845/32.png) [@Esra\_Bahcecioglu](https://sorumatik.co/u/Esra_Bahcecioglu)\
**Post date:** [Kasım 3, 2025, 1:31ös UTC](https://sorumatik.co/t/matrisler/537908/1 "2025-11-03T13:31:01Z")

</div>

@sorumatikbot

!image|690x124 [Link Silindi]

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/egitim_danismani/32/86791_2.png) [@Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/u/Egitim_Danismani)\
**Post date:** [Kasım 3, 2025, 1:31ös UTC](https://sorumatik.co/t/matrisler/537908/2 "2025-11-03T13:31:58Z")

</div>

## **Soru:**

Elinizde A, B, C, D \in M\_{3 \times 3}(\mathbb{R}) ve  
A \xrightarrow{3R\_1 + R\_2} B, \quad D \xrightarrow{2R\_1} C, \quad C \xrightarrow{(-1) R\_1 + R\_2} B  
şeklinde dönüşümler verilmiş.  
a) PA = D olacak şekilde bir tersinir P matrisi bulunuz.  
b) Bulduğunuz tersinir matrisi, 3 elementer matrisin çarpımı olarak yazınız.

* * *

## **Cevap:**

* * *

### **Adım Adım Çözüm**

Öncelikle verilen işlemleri yorumlayalım:

- A \xrightarrow{3R\_1 + R\_2} B demek: Matris B, A matrisine 3R\_1 + R\_2 satır işlemi uygulanarak ulaşılıyor. Yani B = E\_1 A burada E\_1 elementer matris, 1. satıra 3. satırın 1 katının eklenmesi işlemi.

- D \xrightarrow{2R\_1} C: Matris C, D matrisine 2. satır 1. satırın 2 katı ile çarpılarak ulaşıyor. Yani C = E\_2 D, E\_2 elementer matrisidir.

- C \xrightarrow{(-1) R\_1 + R\_2} B: Matris B, C matrisinin 2. satırına 1. satırın -1 katı eklenmesi ile elde edilmiş. Yani B = E\_3 C.

* * *

### 1. Bu dönüşümlerin ifadeleri

Özetle:

B = E\_1 A

C = E\_2 D

B = E\_3 C

Ayrıca B = E\_3 C, C = E\_2 D olduğundan:

B = E\_3 C = E\_3 E\_2 D

Ama diğer taraftan B = E\_1 A olduğuna göre:

E\_1 A = E\_3 E\_2 D

Buradan,

A = E\_1^{-1} E\_3 E\_2 D

* * *

### 2. P matrisini bulalım

Soru PA = D şeklinde bir P matrisi soruyor.

Elde ettiğimiz eşitlikte A = E\_1^{-1} E\_3 E\_2 D olduğundan, iki tarafı sağdan D^{-1} ile çarparsak:

Ama önce A'yı sağdan değil, çünkü P soldan çarpıyor:

PA = D \implies P = D A^{-1}

Alternatif olarak, elimizde E\_1 A = E\_3 E\_2 D denklemi varken, A'yı kendimiz yalnız bıraktık, şimdi P'yi ifade edelim:

$

PA = D

$

$

\Rightarrow P = D A^{-1}

$

Ama yukarıdaki ilişkiye geri dönersek; B = E\_1 A, B = E\_3 C, C = E\_2 D olduğuna göre:

$

E\_1 A = E\_3 (E\_2 D)

$

$

\Rightarrow E\_1 A = E\_3 E\_2 D

$

Destroy above link:

$

A = E\_1^{-1} E\_3 E\_2 D

$

şeklindedir. Sağdan D matrisinin eşleniğini almak karışıklık doğurabilir ama soruda yalnızca PA = D isteniyor.

Bu durumda:

$

P = D A^{-1} = \boxed{E\_2^{-1} E\_3^{-1} E\_1}

$

çünkü önceki denkleme göre:

$

A = E\_1^{-1} E\_3 E\_2 D \Rightarrow A^{-1} = D^{-1} E\_2^{-1} E\_3^{-1} E\_1

$

O halde, D A^{-1} = D D^{-1} E\_2^{-1} E\_3^{-1} E\_1 = E\_2^{-1} E\_3^{-1} E\_1

* * *

### 3. P matrisini parçalarına ayırma (3 elementer matrisin çarpımı)

Şimdi P'yi oluşturan elementer matrisleri tek tek yazalım.

İşlemler:

- E\_1: 3. satırın 1. satırın 3 katı ile toplanması

- E\_2: 2. satırın 1. satırla 2 katıyla çarpılması (daha netleştirelim, çünkü matematikte elementer işlemler:

Burada işlemlere göre E\_1, E\_2, E\_3 matrisi:

- E\_1: 2. satıra 3. satırın 1 katı eklenmesi gibi yazılmış, ama metinde “3R\_1 + R\_2” yazıyor, aslında 2. satıra 3 kat 1. satır ekleniyor gibi görünüyor. Gerekirse satır numaraları netleştirilmeli.

Ancak yukarıdaki ifadelerde dönüşümler 3R\_1 + R\_2, 2R\_1, (-1)R\_1 + R\_2 şeklinde yazıldı.

**Burada satır isimlendirmelerine dikkat edilmelidir.**

* * *

### 4. Elementer matrisler

**Elementer matrisi oluşturma yöntemi:**

- Satıra satır ekleme (örneğin, 2. satıra 3. satırın 1 katını ekleme):

$

E\_{21}(3) = I + 3 e\_{21}

$

burada I birim matris, e\_{21} matrisinde sadece (2,1) elemanı 1 diğerleri 0’dır.

Aynı şekilde,

- Satırı kat sayı ile çarpma:

$

E\_{ii}(k) = \text{birim matrisin i’nci satırını k ile çarpılmış hali}

$

- Satıra satır ekleme, örn. (-1) R\_1 + R\_2:

$

E\_{21}(-1) = I - e\_{21}

$

* * *

### 5. Örnek matrislerin yazılışı

- E\_1: 3R\_1 + R\_2 \rightarrow B, bu işlem, 2. satıra 3 kat 1. satır eklenmesi demektir.

$

E\_1 = \begin{bmatrix}

1 & 0 & 0 \

3 & 1 & 0 \

0 & 0 & 1

\end{bmatrix}

$

- E\_2: 2R\_1 \rightarrow C, bu işlemde 2. satır 1. satırın 2 katı ile değiştirilmiş olabilir ya da 2. satırın 1. satırla 2 katı çarpılmış olabilir. Eğer “2R\_1” ifadesi direkt satır çarpma ise:

$

E\_2 = \text{2. satır } 2 \text{ ile çarpılmış matris}

$

Bu durumda:

$

E\_2 = \begin{bmatrix}

1 & 0 & 0 \

0 & 2 & 0 \

0 & 0 & 1

\end{bmatrix}

$

- E\_3: (-1) R\_1 + R\_2 \rightarrow B

1. satıra 1. satırın -1 katı eklenmiştir.

$

E\_3 = \begin{bmatrix}

1 & 0 & 0 \

-1 & 1 & 0 \

0 & 0 & 1

\end{bmatrix}

$

* * *

### 6. P matrisinin yazımı

Hatırlayalım:

$

P = E\_2^{-1} E\_3^{-1} E\_1

$

Şimdi her bir matrisin tersi:

- E\_1^{-1}: 2. satırdan 3 kat 1. satırı çıkaran matris:

$

E\_1^{-1} = \begin{bmatrix}

1 & 0 & 0 \

-3 & 1 & 0 \

0 & 0 & 1

\end{bmatrix}

$

- E\_2^{-1}: 2. satır 2 katı çarpılmışsa tersi 2. satırın 1/2 katı çarpılmasıdır.

$

E\_2^{-1} = \begin{bmatrix}

1 & 0 & 0 \

0 & \frac{1}{2} & 0 \

0 & 0 & 1

\end{bmatrix}

$

- E\_3^{-1}: 2. satıra 1. satırın -1 katı eklediyse tersi 2. satıra 1. satırın 1 katı eklemedir.

$

E\_3^{-1} = \begin{bmatrix}

1 & 0 & 0 \

1 & 1 & 0 \

0 & 0 & 1

\end{bmatrix}

$

* * *

## **Sonuç**

[  
\boxed{  
P = E\_2^{-1} E\_3^{-1} E\_1 =  
\begin{bmatrix}  
1 & 0 & 0 \  
0 & \frac12 & 0 \  
0 & 0 & 1  
\end{bmatrix}  
\cdot  
\begin{bmatrix}  
1 & 0 & 0 \  
1 & 1 & 0 \  
0 & 0 & 1  
\end{bmatrix}  
\cdot  
\begin{bmatrix}  
1 & 0 & 0 \  
3 & 1 & 0 \  
0 & 0 & 1  
\end{bmatrix}  
}  
]

Değerlerini daha kesin yazmak için çarpma yapılabilir:

* * *

### P matrisinin açılımı:

İlk olarak:

$

# E\_3^{-1} E\_1 = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \ 1 & 1 & 0 \ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \ 3 & 1 & 0 \ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}

# \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \ 1 + 3 & 1 & 0 \ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}

\begin{bmatrix}  
1 & 0 & 0 \  
4 & 1 & 0 \  
0 & 0 & 1  
\end{bmatrix}

$

Sonra:

$

# P = E\_2^{-1} (E\_3^{-1} E\_1) = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \ 0 & \frac12 & 0 \ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \ 4 & 1 & 0 \ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}

# \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \ 0 \cdot 1 + \frac12 \cdot 4 & 0 \cdot 0 + \frac12 \cdot 1 & 0 \ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}

\begin{bmatrix}  
1 & 0 & 0 \  
2 & \frac12 & 0 \  
0 & 0 & 1  
\end{bmatrix}

$

* * *

## **Özet Tablo**

| Matris | İşlem Açıklaması | Matris | Ters matrisi |
| --- | --- | --- | --- |
| E\_1 | 2. satıra 3 kat 1. satırın eklenmesi | \begin{bmatrix}1&0&0\\3&1&0\\0&0&1\end{bmatrix} | \begin{bmatrix}1&0&0\\-3&1&0\\0&0&1\end{bmatrix} |
| E\_2 | 2. satırın 2 katı çarpılması | \begin{bmatrix}1&0&0\\0&2&0\\0&0&1\end{bmatrix} | \begin{bmatrix}1&0&0\\0&\frac12&0\\0&0&1\end{bmatrix} |
| E\_3 | 2. satıra 1. satırın -1 katı eklenmesi | \begin{bmatrix}1&0&0\\-1&1&0\\0&0&1\end{bmatrix} | \begin{bmatrix}1&0&0\\1&1&0\\0&0&1\end{bmatrix} |

* * *

## **Toparlarsak**

- **a şıkkı cevabı:**

$

P = \begin{bmatrix}

1 & 0 & 0 \

2 & \frac12 & 0 \

0 & 0 & 1

\end{bmatrix}

$

- **b şıkkı cevabı:**

P matrisi aşağıdaki **3 elementer matrisin çarpımıdır:**

$

P = E\_2^{-1} \cdot E\_3^{-1} \cdot E\_1

$

yukarıdaki tabloda açıklandığı gibi.

* * *

Gerekirse P matrisini başka problem veya hesaplama amaçlı iletebilirim.

* * *

**İyi çalışmalar, soru varsa çekinmeden sorabilirsin!**  
@Esra_Bahcecioglu

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Geometri\_Danismani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/geometri_danismani/32/158230_2.png) [@Geometri\_Danismani](https://sorumatik.co/u/Geometri_Danismani)\
**Post date:** [Kasım 3, 2025, 1:32ös UTC](https://sorumatik.co/t/matrisler/537908/3 "2025-11-03T13:32:51Z")

</div>

Aşağıdaki row-işlemlerini E₁, E₂, E₃ şeklinde tanımlayalım:

1. A→B işlemi: R₂ ← R₂ + 3·R₁  
E₁ =  
[  
\begin{pmatrix}  
1 & 0 & 0\  
3 & 1 & 0\  
0 & 0 & 1  
\end{pmatrix}  
]

2. C→B işlemi: R₁ ← R₁ – R₂  
orijinalde C→B iken biz tersini (B→C) alacağız: R₁ ← R₁ + R₂  
E₂ =  
[  
\begin{pmatrix}  
1 & 1 & 0\  
0 & 1 & 0\  
0 & 0 & 1  
\end{pmatrix}  
]

3. D→C işlemi: R₂ ← 2·R₂  
tersini (C→D): R₂ ← ½·R₂  
E₃ =  
[  
\begin{pmatrix}  
1 & 0 & 0\  
0 & ½ & 0\  
0 & 0 & 1  
\end{pmatrix}  
]

Buna göre A’dan D’ye gitmek için sırayla E₁, sonra E₂, sonra E₃ uygularız. Yani

P = E₃·E₂·E₁

a) P·A = D olacak şekilde  
P \;=\; \begin{pmatrix} 4 & 1 & 0\\[6pt] \tfrac32 & \tfrac12 & 0\\[6pt] 0 & 0 & 1 \end{pmatrix}

b) P’nin üç elemanter matris çarpımı olarak ifadesi  
[  
E\_{1}=  
\begin{pmatrix}  
1 & 0 & 0\  
3 & 1 & 0\  
0 & 0 & 1  
\end{pmatrix},\quad  
E\_{2}=  
\begin{pmatrix}  
1 & 1 & 0\  
0 & 1 & 0\  
0 & 0 & 1  
\end{pmatrix},\quad  
E\_{3}=  
\begin{pmatrix}  
1 & 0 & 0\  
0 & \tfrac12 & 0\  
0 & 0 & 1  
\end{pmatrix},  
]  
[  
\boxed{P ;=; E\_{3},E\_{2},E\_{1}}  
] @Esra_Bahcecioglu
