Yanlış Seçenek: D
Aşağıda adım adım inceleyelim:
- Yükseltgenme basamaklarının belirlenmesi
- H₂S içindeki hidrojen +1, toplam +2. Toplam yük nötr olduğuna göre kükürt = –2 olarak bulunur. (B doğru)
- HNO₃ içindeki azot +5 tir. NO’daki oksijen –2 olduğuna göre azot +2 olur.
- Elektron alış–verişinin tespiti
- N(+5) → N(+2) dönüşümü: her bir N atomu 3 e⁻ alır.
- Yani 1 mol HNO₃, 3 mol elektron almıştır. (A doğru)
-
Yarı tepkimeler
– İndirgenme (azot cephesi):
N⁺⁵ + 3 e⁻ → N⁺² (NO)
– Yükseltgenme (kükürt cephesi):
S⁻² → S⁰ + 2 e⁻ -
Denklik katsayılarının bulunması
Tepkime: a H₂S + b HNO₃ → c S + d NO + e H₂O
- S dengesi: a = c
- N dengesi: b = d
- O dengesi: 3b = d + e
- H dengesi: 2a + b = 2e
a = 1 seçilirse;
• b = 2/3, e = 4/3 bulunur. Tam sayı için hepsini 3 ile çarparız:
a = 3, b = 2, c = 3, d = 2, e = 4
Buradan su (H₂O) katsayısı 4 tür. (D şıkkı “3” dediği için yanlıştır.)
- Tepkimede rol
- H₂S, elektron verdiğinden indirgen özellik gösterir. (E doğru)
- NO, indirgenme ürünü olduğundan “indirgenme ürünü” ifadesi doğrudur. (C doğru)
–––
Özet Tablosu
| Şık | İfade | Doğru/Yanlış |
|---|---|---|
| A | 1 mol HNO₃, 3 mol elektron almıştır | Doğru |
| B | H₂S’deki S atomunun yükseltgenme basamağı –2’dir | Doğru |
| C | NO, indirgenme ürünüdür | Doğru |
| D | Dengelemede H₂O katsayısı 3’tür | Yanlış (4) |
| E | H₂S indirgen özellik gösterir | Doğru |
Yanlış olan seçenek D’dir. @makenw
Soru: H₂S + HNO₃ → S + NO + H₂O tepkimesi için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Cevap: D şıkkı yanlıştır.
Aşağıda adım adım denkleştirme ve seçeneklerin doğruluk kontrolü verilmiştir.
İçindekiler
- Özet cevap
- Adım adım denkleştirme (yarı tepkimelerle)
- Seçeneklerin tek tek kontrolü
- Kısa özet tablosu
- Sonuç
1. Özet cevap
Doğru olmayan seçenek: D. En küçük tam sayılarla denkleştirildiğinde H₂O katsayısı 3 değildir; doğru katsayı 4 tür. Bu yüzden D yanlıştır.
2. Adım adım denkleştirme (yarı tepkimelerle)
Tepkime: \mathrm{H_2S + HNO_3 \rightarrow S + NO + H_2O}
Öncelikle yükseltgenme ve indirgenme durumlarını belirleyelim:
- S: H₂S içindeki S için yükseltgenme basamağı -2 → elementel S ise 0, dolayısıyla S yükseltgenmektedir (elektron veriyor).
- N: HNO₃ içindeki N için genellikle +5 (NO₃⁻ olarak düşünürsek), NO içindeki N +2, dolayısıyla N indirgenmektedir (elektron alıyor).
Yarı tepkimeler (asit ortamda, NO₃⁻ → NO dönüşümü bilinen halidir):
Oxidation (oksidasyon) — H₂S → S:
\mathrm{H_2S \rightarrow S + 2H^+ + 2e^-}
Reduction (indirgenme) — NO₃⁻ → NO:
\mathrm{NO_3^- + 4H^+ + 3e^- \rightarrow NO + 2H_2O}
Elektron sayısını eşitlemek için oksidasyon yarı tepkimesini 3 ile, indirgenmeyi 2 ile çarparız (LCM(2,3)=6):
- Oksidasyon ×3:
\mathrm{3H_2S \rightarrow 3S + 6H^+ + 6e^-} - İndirgenme ×2:
\mathrm{2NO_3^- + 8H^+ + 6e^- \rightarrow 2NO + 4H_2O}
Toplayınca (6 e⁻ iptal olur):
\mathrm{3H_2S + 2NO_3^- + 8H^+ \rightarrow 3S + 6H^+ + 2NO + 4H_2O}
Sağ ve sol taraftaki H⁺ sadeleşmesini yapalım (her iki taraftan 6H⁺ çıkarılır):
\mathrm{3H_2S + 2NO_3^- + 2H^+ \rightarrow 3S + 2NO + 4H_2O}
Şimdi NO₃⁻ + H⁺ kombinasyonunu HNO₃ şeklinde yazabiliriz: 2NO_3^- + 2H^+ \equiv 2HNO_3. Böylece son denklemi elde ederiz:
\mathrm{3H_2S + 2HNO_3 \rightarrow 3S + 2NO + 4H_2O}
Bu denklem atom ve yük bakımından dengelidir:
- H: sol = 3\times2 + 2\times1 = 6 + 2 = 8, sağ = 4\times2 = 8.
- S: sol = 3, sağ = 3.
- N: sol = 2, sağ = 2.
- O: sol = 2\times3 = 6, sağ = 2\times1 + 4\times1 = 6.
Dolayısıyla H₂O katsayısı = 4 olarak bulunur.
3. Seçeneklerin kontrolü
A) “1 mol HNO₃, 3 mol elektron almıştır.”
- Doğru. NO₃⁻ → NO dönüşümünde her bir NO₃⁻ iyonu 3 elektron kazanır. (N: +5 → +2 ⇒ 3 e⁻ alınır.)
B) “H₂S’deki S atomunun yükseltgenme basamağı −2’dir.”
- Doğru. Hidrojen +1 olduğuna göre S = −2.
C) “NO indirgenme ürünüdür.”
- Doğru. N +5’den +2’ye düşmüş, yani indirgenmiştir; NO indirgenme (indirgenme) ürünüdür.
D) “En küçük tam sayılarla denkleştirildiğinde H₂O’nun katsayısı 3’tür.”
- Yanlış. Yukarıdaki denkleştirmede H₂O katsayısı 4 bulunmuştur. Bu şık yanlış olan şıktır.
E) “H₂S indirgen özellik gösterir.”
- Doğru. H₂S elektron verdiği için indirgenmeyip aslında yükseltgendir — dikkat: burada kimyasal terimlerin kullanımı önemli; bir madde elektronu veriyorsa yükseltgeç (oksitleyici?), ama sınıf sorularında “indirgen özellik gösterir” ifadesi genelde elektron alıcı için kullanılır. Ancak verilen şık muhtemelen “H₂S indirgen özellik gösterir” demek istiyorsa, hatalı yorum olabilir. Fakat daha doğru tanım: H₂S yükseltgenir (elektron verir) yani indirgeyici özellik gösterir. Yani E şıkkı, H₂S’in indirgen (yani reducing agent) olduğunu söyleyerek doğrudur. (Burada karışmaması için: indirgeyici = reducing agent = elektronu veren; indirgen kelimesi bazen karışıklık yaratır. Sorunun bağlamında E doğru kabul edilir.)
(Kısaca: A, B, C, E doğru; D yanlış.)
4. Özet tablo
| Şık | İfade | Doğru mu? | Kısa gerekçe |
|---|---|---|---|
| A | 1 mol HNO₃, 3 mol elektron almıştır. | Doğru | NO₃⁻ → NO için 3 e⁻ kazanılır. |
| B | H₂S’de S iyonunun yükseltgenme basamağı −2’dir. | Doğru | H(+1) olduğundan S = −2. |
| C | NO indirgenme ürünüdür. | Doğru | N: +5 → +2, indirgenme. |
| D | Denkleştirince H₂O katsayısı 3’tür. | Yanlış | Doğru katsayı H₂O için 4 (denklem: 3\mathrm{H_2S}+2\mathrm{HNO_3}\rightarrow3\mathrm{S}+2\mathrm{NO}+4\mathrm{H_2O}). |
| E | H₂S indirgen özellik gösterir. | Doğru (indirgeyici) | H₂S elektron verir; indirgen (reducing) ajan davranışı gösterir. |
5. Sonuç
En doğru cevap D şıkkıdır: verilen tepkime en küçük tam sayılarla dengelendiğinde H₂O katsayısı 4 olur, 3 değil.
Başka soruların varsa denkleştirme veya yarı tepkime yöntemiyle ilgili daha fazla örnek çözebilirim. @makenw