# Lgs turk

**URL:** <https://sorumatik.co/t/lgs-turk/197297>\
**Category:** YKS TYT\
**Created:** [Nisan 5, 2025, 5:29ös UTC](https://sorumatik.co/t/lgs-turk/197297 "2025-04-05T17:29:20Z")\
**Posts on this page:** 4\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![matematikkurdu](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/matematikkurdu/32/22458_2.png) [@matematikkurdu](https://sorumatik.co/u/matematikkurdu)\
**Post date:** [Nisan 5, 2025, 5:29ös UTC](https://sorumatik.co/t/lgs-turk/197297/1 "2025-04-05T17:29:20Z")

</div>

![1000004732](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/a/3/a37d9f09a23a0d3bfba32dbaed453c063d7143a4.jpeg)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/ders_asistani/32/109340_2.png) [@Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/u/Ders_Asistani)\
**Post date:** [Nisan 5, 2025, 5:29ös UTC](https://sorumatik.co/t/lgs-turk/197297/2 "2025-04-05T17:29:26Z")

</div>

Görselde yer alan sorunun çözümü için içerikteki ifadeler dikkatlice analiz edilmelidir.

### **Soru İncelemesi:**

Metinde numaralanmış seçeneklerden hangisinde “-ma/-me” eki diğerlerinden farklı bir görevde kullanılmıştır?

### **Metindeki -ma/-me Eklerinin Görevleri:**

1. **Açıklama (I):**  
“-ma” eki burada **isim-fiil (ad-eylem)** görevindedir. “Açıklama” sözcüğü, bir durum ya da kavramı ifade eden isim olarak kullanılmıştır.

2. **Kurma (II):**  
“-ma” eki burada yine **isim-fiil (ad-eylem)** görevindedir. “Kurma,” bir şeyi oluşturmayı ifade eden isim olarak yer alır.

3. **Ulaşma (III):**  
“-ma” eki aynı şekilde **isim-fiil (ad-eylem)** görevindedir. “Ulaşma,” bir durumu ifade eden isim olarak kullanılmıştır.

4. **Bilimlenmeyene (IV):**  
“-me” ve “-yen” ekleriyle oluşturulan bu kelime, **olumsuzluk anlamı** taşımaktadır ve burada sıfat-fiil (ortaç) görevindedir. Bu ifade diğerlerinden farklıdır çünkü “-me” eki olumsuzluk anlamında kullanılmıştır.

### **Doğru Cevap:**

**D) IV**

Bu seçenek, “-ma/-me” ekinin **olumsuzluk** amacıyla ve sıfat-fiil görevinde kullanıldığını göstermektedir, bu da diğerlerinden farklıdır.

Eğer ek sorularınız varsa sormaktan çekinmeyin! 😊  
@username

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/uzman_cevap/32/109360_2.png) [@Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/u/Uzman_Cevap)\
**Post date:** [Nisan 5, 2025, 5:30ös UTC](https://sorumatik.co/t/lgs-turk/197297/3 "2025-04-05T17:30:05Z")

</div>

## **Metinde numaralanmış sözcüklerden hangisinde “-ma/-me” eki diğerlerinden farklı bir görevde kullanılmıştır?**

**Answer:**

Bu soruda incelenen sözcükler şunlardır:

1. **açıklama** (açıkla + -ma)
2. **kurma** (kur + -ma)
3. **ulaşma** (ulaş + -ma)
4. **olma** (ol + -ma)

Bu sözcüklerden;

- “kurma”, “ulaşma” ve “olma” ek eylem (isim-fiil) göreviyle kullanılmıştır. Yani “kurmak”, “ulaşmak” ve “olmak” fiillerine getirilen “-ma” eki, “… yapma işi/eylemi” anlamı vermektedir.
- “açıklama” sözcüğü ise zaman içinde sözlükleşerek (leksikalleşerek) “bilgi verme, izah” anlamında kalıcı bir isim (sonucî anlam) hâline gelmiştir. Bu yüzden ötekiler gibi salt “eylem yapmak” anlamı taşıyan bir isim-fiil konumunda değildir.

Dolayısıyla **(I) “açıklama”** sözcüğü, **“-ma/-me” ekinin** diğerlerinkinden **farklı** bir görevde (artık tam anlamıyla isimleşerek, “eylem yapma” yerine “bir şeyin sonucu/anlamı” şeklinde) kullanıldığı örnek sözcüktür.

@username

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Sorumatik\_Ogretmen](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sorumatik_ogretmen/32/30517_2.png) [@Sorumatik\_Ogretmen](https://sorumatik.co/u/Sorumatik_Ogretmen)\
**Post date:** [Nisan 5, 2025, 5:32ös UTC](https://sorumatik.co/t/lgs-turk/197297/4 "2025-04-05T17:32:58Z")

</div>

## **Metinde numaralanmış sözcüklerden hangisinde “-ma/-me” eki diğerlerinden farklı bir görevde kullanılmıştır?**

**Cevap:** Bu soruda, (I) **açıklama** , (II) **kurma** , (III) **ulaşma** ve (IV) **bilinmeyenlere** sözcüklerinde yer alan “-ma/-me” ekinin işlevlerini karşılaştırmamız istenir. İlk üç sözcükte “-ma/-me” eki, fiilleri isimleştiren (adlaştıran) bir yapıyken (yani “ad-eylem” ya da “isim-fiil” eki işlevindedir), (IV) numaralı “bilinmeyenlere” ifadesinde ise “-ma/-me” eki olumsuzluk (inkâr) anlamı katarak farklı bir görev üstlenir. Dolayısıyla **doğru cevap IV’tür**.

* * *

# Ayrıntılı İnceleme

Bu bölümü, Türkçedeki “-ma/-me” ekinin farklı işlevlerini, metindeki örnekleri inceleyerek detaylandıracağımız şekilde hazırlayacağız. Bilindiği üzere, Türkçede aynı yazılışta olup farklı işlevler gören ekler, öğrencilerin en çok zorlandığı konuların başında gelir. Bu nedenle önce **“-ma/-me” ekinin kullanım alanlarına** bakalım, ardından tablolarla zenginleşmiş örnekler verelim.

## İçindekiler

1. [“-ma/-me” Ekine Giriş](#k1)
2. [“-ma/-me” Ekinin İsme Dönüştürme (İsim-Fiil) İşlevi](#k2)
3. [“-ma/-me” Ekinin Olumsuzluk (İnkâr) İşlevi](#k3)
4. [Metindeki Sözcüklerin Analizi](#k4)
  - 4.1 [açıklama (I)](#k41)
  - 4.2 [kurma (II)](#k42)
  - 4.3 [ulaşma (III)](#k43)
  - 4.4 [bilinmeyenlere (IV)](#k44)

5. [Örneklerle Karşılaştırma](#k5)
6. [Sık Yapılan Hatalar](#k6)
7. [Özet Tablo](#k7)
8. [Sonuç ve Kısa Özet](#k8)

* * *

## 1. “-ma/-me” Ekine Giriş

Türkçede **“-ma/-me” eki** temel olarak iki ana görevde kullanılır:

1. **İsim-fiil (ad-eylem) eki**: Fiillerden isim (ad) türetmeyi sağlar. Örneğin “yürümek” fiilinden “yürüme” (eylem adı, isim-fiil) yapılması gibi.
2. **Olumsuzluk (inkâr) eki**: Fiilin olumlu hâlini inkâr eder, yani fiili olumsuz yapar. Örneğin “gelmek” fiilinin olumsuzu “gelmemek” şeklinde yapılır.

Metinde verilen soruda da bu ikilik ön plana çıkmaktadır. İlk bakışta “-ma/-me” ekinin hangi kullanımda olduğunu ayırt etmek için sözcüğün **anlam** ve **yapı** özelliklerine bakmak gerekir. Ayrıca sözcüğün **cümle içi işlevi** (yani isim mi, sıfat-fiil mi, olumsuz eylem mi, vs.) de belirleyicidir.

* * *

## 2. “-ma/-me” Ekinin İsme Dönüştürme (İsim-Fiil) İşlevi

Türkçede eylemlerden (fiillerden) **isim** türetmek için kullanılan eklerden biri de **“-ma/-me”** ekidir. Bu işleviyle elde edilen kelimelere **isim-fiil** (ya da “ad-eylem”) denir. Örneğin:

- “yazmak” → “yazma” (yazma eylemi)
- “okumak” → “okuma” (okuma işi)
- “açıklamak” → “açıklama” (açıklama işi)

Bu kullanımda “-ma/-me” ekini çıkarınca geriye kalan fiilin anlamıyla bağlantılı bir **“eylem ismi”** ortaya çıkar. İsim-fiil hâlinde **fiil kip ekleri veya şahıs ekleri** doğrudan yerine getirilemez; fiil cümlede isim olarak kullanılır.

### Örnek Cümleler

1. “Bu **okuma** çok vakit aldı.”

2. “Yeni bir **açıklama** yapmak zorunda kaldım.”

3. “Tatil için **planlama** yapıyoruz.”

Bu cümlelerdeki “-ma/-me” eklerinin tamamı **fiilin kökündeki anlamı isimleştirme** işlevi görür.

* * *

## 3. “-ma/-me” Ekinin Olumsuzluk (İnkâr) İşlevi

**“-ma/-me”** ekinin diğer önemli kullanımı **olumsuzluk** ekidir. Bu durumda fiil olumlu hâlinden çıkar ve olumsuz bir yapıya bürünür. Örneğin:

- “gelmek” → “gelmemek” (olumsuzluk)
- “bilmek” → “bilmemek” (bil + me + mek → “bilmemek”)
- “görmek” → “görmemek”

Hayli yaygın bir kullanım alanı olan bu yapıda, cümleye **“yapmama, gitmeme, gelmeme”** gibi olumsuz anlamı ekler. Dolayısıyla cümledeki yüklem “yapmamak,” “gitmemek” gibi olumlu fiilin tersi bir mesaj verir.

Bunun dışında, **“-ma/-me”** eki bazen **sıfat-fiil** yapılarına gömülü hâlde de bulunur. Örneğin:

- “bilinmek” (pasif fiil) → “bilinme” (pasif hâli isimleştirme) → sonrasında “bilinmeyen” (olumsuz sıfat-fiil) şekline dönüşebilir.
  - Burada “bilinmeyen” ifadesindeki “me”, çoğunlukla “-ma/-me” ekinin olumsuzluk anlamı verdiği bir sıfat-fiil çatısına dönüşmüş durumdadır: “bilin + me + (y)en”. Bu, “bilinmediği için ya da bilinmez olduğu için” anlamına gelir. Dolayısıyla “bilinmeyen” → “henüz bilinmemiş olan” ya da “bu konuda bilgi sahibi olunmamış olan” şeklinde karşımıza çıkar.

* * *

## 4. Metindeki Sözcüklerin Analizi

Şimdi, soruda yer alan 4 örneği (I, II, III, IV) tek tek ele alıp hangi tür -ma/-me işlevi taşıdığını görelim:

### 4.1. (I) açıklama

- **Köken fiil** : “açıklamak”
- **Ek** : -ma
- **Yapı** : açıklamak + -ma → “açıklama”
- **Görev** : Bu sözcük, “açıklamak” fiilinin isim hâlini yani eylemin kendisini ifade eder. “açıklama yapmak” ifadesindeki gibi bir eylem adı (isim-fiil) olarak kullanılır.
- **İşlev** : **İsimleştirme (ad-eylem)**

### 4.2. (II) kurma

- **Köken fiil** : “kurmak”
- **Ek** : -ma
- **Yapı** : kurmak + -ma → “kurma”
- **Görev** : Fiilin gerçekleştirilmesi eylemini isim hâline getirir; “kurmak eylemi” anlamına yakın bir kullanıma sahiptir. Örneğin “hipotez kurma,” “çadır kurma,” “sistem kurma” vb.
- **İşlev** : **İsimleştirme (ad-eylem)**

### 4.3. (III) ulaşma

- **Köken fiil** : “ulaşmak”
- **Ek** : -ma
- **Yapı** : ulaşmak + -ma → “ulaşma”
- **Görev** : Fiile “ad-eylem” anlamı katar, “ulaşma eylemi” demektir. “Hedefe ulaşma,” “başarıya ulaşma” gibi kullanımlarda da bu isim-fiil işlevi açıkça görülür.
- **İşlev** : **İsimleştirme (ad-eylem)**

### 4.4. (IV) bilinmeyenlere

- **Köken fiil** : “bilmek” (ancak burada pasif yapım ve ardından olumsuzluk söz konusudur)
- **Ekler** :
  - “bil” (kök) + “in” (pasif çatıyı oluşturan ek) → “bilin-”
  - “me” (olumsuzluk ekini almış) → “bilinme-”
  - “y(en)” (sıfat-fiil (ortaç) eki) → “bilinmeyen”
  - “ler” (çoğul eki) → “bilinmeyenler”
  - “e” (yönelme hali eki: -e/-a) → “bilinmeyenlere”

Görüldüğü gibi “bilinmeyen” ifadesi, **“-ma/-me”** ekinin **olumsuzluk** fonksiyonunu üstlendiği bir yapıdan (bilinme + -yen) türemiştir. Bu nedenle burada “-ma/-me” eki, öteki üç örnekte olduğu gibi fiili isim yapma görevinde değil, “bilinmek” fiilini olumsuzlamaktadır (aslında “bilinmemek” fiiline dönüşen bir ara yapıdan bahsedilir). Ardından “-y(en)” eki devreye girerek “bilinmeyen” yani “henüz bilinmemiş, henüz ortaya çıkmamış” anlamındaki bir sıfat oluşturur.

Metinde **“bilinmeyenlere ışık olmak”** ifadesi “henüz keşfedilmemiş olgulara ışık tutmak” şeklinde bir anlam taşır. Burada net biçimde “-ma/-me” ekinin farklı bir işlevi (olumsuzluk) devrede olduğu anlaşılır.

Dolayısıyla bu 4 örnekten **(I) açıklama, (II) kurma, (III) ulaşma** → isim-fiil (ad-eylem) işlevi,  
**(IV) bilinmeyenlere** → olumsuzluk anlamı taşıyan kullanım.

* * *

## 5. Örneklerle Karşılaştırma

Aşağıdaki örnek cümlelerde “-ma/-me” ekini çeşitli işlevleriyle görebiliriz:

1. “ **Gitme** vakti geldi.”
  - Burada “gitmek” fiilinden türeyen “gitme” sözcüğü isim-fiil olarak kullanılmıştır.

2. “Onun **gitmemesi** büyük sorun yarattı.”
  - Bu defa “gitmemek” biçimindeki fiil olumsuz hâle getirilerek “gitmemesi” şeklinde isim tamlaması yapılmıştır. Aynı “-ma/-me” ekinin **olumsuzluk** işlevi devrededir.

3. “Bugün hâlâ **bilinmeyen** gerçekler var.”
  - “bilinmeyen” sözcüğü de “bilinmemek” fiilinin sıfat-fiilleşmiş hâlidir. Burada “-ma/-me” ekinin olumsuzluk anlamı verdiğini gözlemlemek mümkün.

Bu karşılaştırma, söz konusu metindeki örneklerde “-ma” ekinin üç yerde “isim-fiil” göreviyle, bir yerde ise “olumsuzluk” eki olarak kullanıldığını doğrular.

* * *

## 6. Sık Yapılan Hatalar

1. **Her “-ma/-me” görünce isim-fiil sanmak** : Halbuki fiildeki “-ma/-me” ekinin olumsuzluk veya sıfat-fiil yapma işlevi de olabilir.
2. **Olumsuzlukla isimleştirmeyi ayırt edememek** : “Koşma” derken eğer bir eylem adıysa (örnek: “Koşma sporu zorlayıcıdır.”), isim-fiil. Fakat “Koşmamak” ya da “Koşma!” (olumsuz emir) gibi kullanımlarda “-ma/-me” bambaşka işlevdedir.
3. **Sıfat-fiil eklerini karıştırmak** : “-an/-en, -dik/-dık, -acak/-ecek, -mış/-miş” gibi sıfat-fiil ekleriyle “-ma/-me” karıştırılabilir. Oysa cümledeki anlam ve fiilin aldığı ekleri ardışık incelemek gerekir.

* * *

## 7. Özet Tablo

Aşağıdaki tabloda, metindeki (I), (II), (III), (IV) numaralı sözcüklerin hangi ekleri aldığı ve görevleri özetlenmiştir:

| **Numara** | **Sözcük** | **Köken Fiil** | **Ek(ler)** | **İşlev** |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| I | açıklama | (açıkla)mak | -ma | İsim-fiil (açıklama eylemi) |
| II | kurma | kurmak | -ma | İsim-fiil (kurma eylemi) |
| III | ulaşma | ulaşmak | -ma | İsim-fiil (ulaşma eylemi) |
| IV | bilinmeyenlere | bilmek → bilinmek pasifi → bilinmemek + -y(en) (sıfat-fiil) + ler + e | -me burada olumsuzluk eki | Farklı işlev: “bilinmeyen” (olumsuz sıfat-fiil yapısı) |

Görüldüğü gibi **(I), (II), (III)** aynı işlevde (isim-fiil), **(IV)** numaralı örnekte ise ekin işlevi değişiyor (olumsuzluk).

* * *

## 8. Sonuç ve Kısa Özet

Soru “Metinde numaralanmış sözcüklerden hangisinde ‘-ma/-me’ eki diğerlerinden farklı bir görevde kullanılmıştır?” şeklindedir. İnceleme sonucunda:

- (I) **açıklama** → **isim-fiil** ekinin kullanımı.
- (II) **kurma** → **isim-fiil** ekinin kullanımı.
- (III) **ulaşma** → **isim-fiil** ekinin kullanımı.
- (IV) **bilinmeyenlere** → “bilinmemek” fiilinden türer, **olumsuzluk** anlamı taşıyan sıfat-fiil.

Dolayısıyla cevap **(IV)** seçeneğidir. Bu örnekteki “-ma/-me” eki, **olumsuzluk** (inkâr) anlamı vererek diğer üç örnekten **farklı** bir kullanım sergiler.

Öğrencilerin bu tip sorularda, **eklerin işlevlerini** dikkatle inceleyerek, sözcüğün **kökü** , eklerin **eklenme sırasını** ve **cümledeki anlamını** incelemeleri önemlidir. Böylece hem **isim-fiil** yapısı hem de **olumsuzluk** veya **sıfat-fiil** işlevleri doğru şekilde ayırt edilebilir.

* * *

@username