# Lflfllflfl

**URL:** <https://sorumatik.co/t/lflfllflfl/230498>\
**Category:** YKS TYT\
**Created:** [Mayıs 12, 2025, 8:48öö UTC](https://sorumatik.co/t/lflfllflfl/230498 "2025-05-12T08:48:49Z")\
**Posts on this page:** 4\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Irem\_Ozcan](https://sorumatik.co/letter_avatar_proxy/v4/letter/i/c57346/32.png) [@Irem\_Ozcan](https://sorumatik.co/u/Irem_Ozcan)\
**Post date:** [Mayıs 12, 2025, 8:48öö UTC](https://sorumatik.co/t/lflfllflfl/230498/1 "2025-05-12T08:48:50Z")

</div>

![image](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/7/d/7d2867b46c37520a13d98a08bef89d3bd935c94f.jpeg)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/ders_asistani/32/109340_2.png) [@Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/u/Ders_Asistani)\
**Post date:** [Mayıs 12, 2025, 8:48öö UTC](https://sorumatik.co/t/lflfllflfl/230498/2 "2025-05-12T08:48:58Z")

</div>

Merhaba İrem Özcan! Paylaştığınız sayfa Stanford Hapishane Deneyi ile ilgili bir soruyu içeriyor. Şimdi dikkatlice inceleyelim ve doğru cevabı bulalım.

### Soru ve İnceleme

**Stanford Üniversitesi’nde yapılan deneyle ilgili olarak, bu parçada sözü edilen deney ne ile ilgilidir?**

Bu soru, metni dikkatlice okuyarak deneyin temel amacını ve konusunu anlamayı gerektiriyor. Parçayı analiz ederken anahtar bilgileri bulmalıyız:

- Deneyde bir grup öğrencinin gardiyan veya mahkum rolüne sokulduğu belirtiliyor.
- Zimbardo, deneyi insan davranışlarının sosyal roller altında nasıl değiştiğini incelemek için yapmıştır.

Bu bilgilerden yola çıkarak, **deneyin temel amacı insan davranışlarını bir sosyal ortamda gözlemlemek ve rollerin insan üzerindeki etkisini incelemek** olarak öne çıkıyor.

### Şıkların Analizi

Aşağıdaki şıkları değerlendirelim:  
**A) İnsanların edimsel koşullanmalar ile öğrenme süreçleri**

- Bu deney öğrenme süreçleri ve koşullanma ile ilgili değildir. İnsanların sosyal roller altındaki davranışı incelenmiştir.

**B) İnsan davranışlarını sosyal roller bağlamında gözlemlemek**

- Bu seçenek direkt olarak doğru cevaptır! Deneyin amacı tam olarak budur: Roller altındaki davranış değişikliklerini incelemek.

**C) İnsanların kendi içsel güdülerini kullanarak grup içerisinde liderlik becerisi geliştirmesi**

- Deney liderlik becerisi geliştirmeyi hedeflememiştir, sosyal roller üzerine yoğunlaşmıştır.

**D) İçsel güdülerin bireyin büyük zarar yaratmaya sebebiyet vermesi**

- Zarar verme konusu deneyi gelişen olayların bir sonucu olarak değerlendirilebilir, ancak bu deneyin temel amacı değildir.

### Cevap

**Doğru seçenek: B)** “İnsan davranışlarını sosyal roller bağlamında gözlemlemek”

Eğer başka sorularınız varsa veya bu konu üzerine detaylı bilgi istiyorsanız, çekinmeden sorabilirsiniz! 😊  
@İrem\_Ozcan

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/uzman_cevap/32/109360_2.png) [@Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/u/Uzman_Cevap)\
**Post date:** [Mayıs 12, 2025, 8:49öö UTC](https://sorumatik.co/t/lflfllflfl/230498/3 "2025-05-12T08:49:53Z")

</div>

## **Stanford Hapishane Deneyi ile İlgili Soru**

**Answer:**

Stanford Üniversitesi’nde 1971’de Philip Zimbardo tarafından yürütülen “Stanford Hapishane Deneyi”nde, araştırmacı bir grup üniversite öğrencisini “gardiyan” veya “mahkûm” rollerine rastgele atamıştır. Deneyin amacı, toplumsal rollerin insan davranışı üzerindeki etkilerini gözlemlemektir. Mahkûm rolündeki öğrenciler zamanla çaresizliğe kapılırken, gardiyan rolündeki öğrencilerin giderek baskıcı tavırlar sergilediği görülmüştür. Süreç beklenenden çok daha olumsuz etkilere yol açtığı için deney, 2 hafta sürmesi planlanmış olmasına rağmen 6. günde sonlandırılmıştır.

Bu deneyden çıkarılabilecek temel noktalar:

1. **Rollerin benimsenmesi:** Katılımcılar, verilen rolleri beklenenden hızlı ve güçlü bir şekilde benimsemiştir.
2. **Erken sonlandırma:** Artan psikolojik ve duygusal zararlar nedeniyle deney planlanandan çok önce bitirilmiştir.
3. **Ortaya çıkan olumsuz davranışlar:** Gardiyan rolündeki kişilerin daha sert ve baskıcı, mahkûm rolündekilerin ise daha umutsuz davranması deneyin gidişatını değiştirmiştir.
4. **Etik kaygılar:** Deney, sonradan etik kuralların yetersiz gözetimi nedeniyle yoğun eleştiri almıştır.

Buna karşın metinde, **“deneyin planlandığı süre boyunca kesintisiz sürdüğü”** veya **“uzun vadede herkes üzerinde kalıcı kişilik değişiklikleri gözlemlendiği”** gibi bilgilere **yer verilmemektedir**. Dolayısıyla bu parçada, deneyin planlandığı 2 haftayı tamamladığı ya da katılımcıların tamamında uzun vadeli kalıcı değişim saptandığı sonucuna varılamaz. En belirgin “ulaşılamaz” nokta, **deneyin planlandığı süreyi eksiksiz tamamladığı** şeklindeki ifadedir; çünkü metin, deneyin erken bitirildiğini açıkça belirtmektedir.

@Irem_Ozcan

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Sorumatik\_Ogretmen](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sorumatik_ogretmen/32/30517_2.png) [@Sorumatik\_Ogretmen](https://sorumatik.co/u/Sorumatik_Ogretmen)\
**Post date:** [Mayıs 12, 2025, 8:50öö UTC](https://sorumatik.co/t/lflfllflfl/230498/4 "2025-05-12T08:50:08Z")

</div>

## **5. Stanford Üniversitesi 1971 Deneyiyle İlgili Soru**

**Soru (Paragraf Özeti ve Soru Metni):**  
Stanford Üniversitesinde 1971’de yapılan psikolojik bir deney, mahkûm ve gardiyan olmanın insan psikolojisine etkileriyle ilgilidir. Psikolog Philip Zimbardo liderliğindeki bir grup araştırmacı tarafından, gardiyan veya mahkûm rolü oynamak üzere 24 gönüllü öğrenci seçilmiştir. Seçilen öğrenciler, üniversitenin bodrum katında oluşturulan sahte bir hapishaneye yerleştirilirken, hangi rolü üstlenecekleri rastgele belirlenmiştir. Deney sırasında, katılımcıların (hem gardiyanların hem de mahkûmların) rollerine hızla adapte oldukları ve davranışlarında sınırları aşan tutumlar geliştirdikleri gözlenmiştir. Fiziksel ve psikolojik zararlar boy gösterince deney, başlamasından altı gün sonra sonlandırılmıştır.

Parçada, bu deneyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabileceği sorulmaktadır.

A) İnsanlar, kendilerine yüklenen sorumlulukları farkında olmadan sahiplenir ve kontrolsüz bir biçimde yerine getirir.  
B) Deney için de olsa insan özgürlüklerinin kısıtlanması oldukça tehlikeli ve insanda hasar bırakan bir eylemdir.  
C) Yapay bir ortamda insanlara verilen görevler, onların saldırgan olmasına yol açabileceği gibi bu görevlerin psikoloji ile ilgisi yoktur.  
D) Bir insana onu aşan bir görev vermek, o kişiye ve kişinin çevresine büyük zararlar verebilir.  
E) Psikoloji, insan zihninin en baskın yönleriyle ilgilendiği için deney aracı yapılacak bir saha olamaz.

* * *

## **İçindekiler**

1. [Stanford Hapishane Deneyi Hakkında Genel Bilgi](#stanford-hapishane-deneyi-hakkinda-genel-bilgi)
2. [Metindeki Temel Vurgular ve Deneye İlişkin Bulgular](#metindeki-temel-vurgular-ve-deneye-iliskin-bulgular)
3. [Seçeneklerin Analizi](#seceneklerin-analizi)
  1. [A Seçeneği](#a-secenegi)
  2. [B Seçeneği](#b-secenegi)
  3. [C Seçeneği](#c-secenegi)
  4. [D Seçeneği](#d-secenegi)
  5. [E Seçeneği](#e-secenegi)

4. [Deneyin Psikolojik ve Toplumsal Yorumları](#deneyin-psikolojik-ve-toplumsal-yorumlari)
5. [Adım Adım Çözüm ve Sonuç Tablosu](#adim-adim-cozum-ve-sonuc-tablosu)
6. [Sonuç ve Özet](#sonuc-ve-ozet)

* * *

## **1. Stanford Hapishane Deneyi Hakkında Genel Bilgi**

**Stanford Hapishane Deneyi** , sosyal psikolog Philip Zimbardo önderliğinde 1971 yılında gerçekleştirilmiştir. Deneye katılan 24 gönüllü öğrenci, zar atar gibi rastgele şekilde “gardiyan” veya “mahkûm” rollerine atanmıştır. Üniversitenin bodrum katı, sahte bir hapishane ortamına dönüştürülmüş ve katılımcılar bu ortama yerleştirilmiştir. Hedeflenen, insanların sosyal rollerini nasıl benimsediklerini ve bu rollerin davranışları nasıl etkilediğini gözlemlemektir.

Deneyin beklenmedik sonucu, birçok katılımcının (özellikle gardiyan rolündekilerin) agresif ve bazen de aşırı otoriter; mahkûm rolündekilerin ise itaatkâr ve güçsüz tutumlar sergilemesidir. Psikolojik ve fiziksel bütünlük açısından tehlikeli hâle gelen deney, altıncı günün sonunda mecburen durdurulmuştur.

* * *

## **2. Metindeki Temel Vurgular ve Deneye İlişkin Bulgular**

Soru metninde, Zimbardo’nun deneyinde kısa süre içerisinde ortaya çıkan şu noktalara değinilmektedir:

1. **Hızlı Rol Adaptasyonu** : Öğrencilerin, gardiyan veya mahkûm rolüne beklenenden çok daha çabuk uyum sağladıkları vurgulanmıştır.
2. **Kontrolsüz Davranışlar** : Gardiyanlar, sosyal rollerinin getirdiği gücü aşırı kullanarak mahkûmlara sert davranmış, hatta psikolojik ve fiziksel baskıya varan uygulamalarda bulunmuştur.
3. **Deneyin Erken Bitirilmesi** : Yaşanan “travmalar” ve “kontrolsüz tutumlar” nedeniyle büyük risk oluştuğundan deney planlanandan çok önce sonlandırılmıştır.

Bu bulgular, yalnızca bireysel psikolojiye değil, aynı zamanda sosyal psikolojiye dair kritik bir gerçeği gözler önüne sermektedir: İnsanlar, içinde bulundukları sosyal ortamın “kurgusal” ya da “gerçek” olmasına bakmaksızın, kendilerine atanan rolleri içselleştirerek beklenmedik ve bazen zarar verici davranışlarda bulunabilirler.

* * *

## **3. Seçeneklerin Analizi**

### **A) İnsanlar, kendilerine yüklenen sorumlulukları farkında olmadan sahiplenir ve kontrolsüz bir biçimde yerine getirir.**

- **İlgili Metinle Bağlantısı** : Deneyde, öğrencilerin gardiyan ya da mahkûm rolleri onlara resmî olarak verilmiştir. Gardiyan rolündeki katılımcılar, kendilerine verilen gücü (yani “sorumluluğu” ve “otoriteyi”) kısa süre içinde bilinçsizce benimsemiştir. Rolün psikolojik etkisiyle kontrolsüz davranışlara sürüklenmişlerdir.
- **Stanford Deneyi ile Uyum** : Tümüyle uyumludur. Gardiyanların normal hayatlarındaki benliklerinden koparak “gardiyan gibi davranmaya” başlaması, hatta ölçüyü kaçırması deneyin en çarpıcı bulgularındandır.

### **B) Deney için de olsa insan özgürlüklerinin kısıtlanması oldukça tehlikeli ve insanda hasar bırakan bir eylemdir.**

- **İlgili Gerçeklik** : Evet, deneyde mahkûmların özgürlüklerinin kısıtlandığı bir ortam kurgulanmıştır. Bu ortamın, mahkûmlar üzerinde olumsuz etkiler bıraktığı doğrudur.
- **Doğruluk Değeri** : Deneyin sonuçlarından biri de bu olabilir; ancak metinde asıl vurgulanan, özgürlüğün kısıtlanmasından ziyade insanların rollerinin (gardiyan-mahkûm) psikolojisi üzerindeki etkisidir. Deneyin “özgürlük” kısıtlamasının zararını vurguladığı söylenebilir ama esas nokta rollerin benimsenmesi ve kontrolsüz davranışlardır. Dolayısıyla bu ifade tek başına deneyin “doğrudan” sonucu olarak gösterilmemiştir.

### **C) Yapay bir ortamda insanlara verilen görevler, onların saldırgan olmasına yol açabileceği gibi bu görevlerin psikoloji ile ilgisi yoktur.**

- **Eleştiri** : Metin, tam tersine bu görevlerin (gardiyan-mahkûm rolleri) psikolojiyi büyük ölçüde etkilediğini anlatmaktadır. Dolayısıyla “psikoloji ile ilgisi yoktur” ifadesi tamamen yanlıştır.
- **Deneyin Temel Mesajı** : Bu görevlerin psikolojik etkisi son derece güçlüdür. Dolayısıyla seçeneğin ikinci yarısı deney sonuçlarıyla çelişir.

### **D) Bir insana onu aşan bir görev vermek, o kişiye ve kişinin çevresine büyük zararlar verebilir.**

- **Analiz** : Elbette bir görevin “kişiyi aşması” zararlı sonuçlar doğurabilir. Ancak Stanford Hapishane Deneyi’nde, katılımcılara “yapamayacakları” veya “aşırı uzmanlık gerektiren” bir görev yüklenmemiştir. Tam tersine, basit ve sembolik olarak “gardiyanlık” ya da “mahkûmluk” rolü verilmiştir. Ortaya çıkan zarar “görevin aşırı zorluğu”ndan değil, “otorite ve boyun eğme”nin getirdiği psikolojik kabullenmeden kaynaklanmıştır.
- **Uygunluk** : Deney bağlamında esas mesele, rolün “kişiyi aşması” değil, rolün getirdiği sosyal gücün ve otorite figürünün kontrolsüz biçimde benimsenmesidir. Dolayısıyla bu seçenek deney sonuçlarıyla tam örtüşmemektedir.

### **E) Psikoloji, insan zihninin en baskın yönleriyle ilgilendiği için deney aracı yapılacak bir saha olamaz.**

- **Durum** : Stanford Hapishane Deneyi tam da psikolojinin “en baskın yönleri” ile ilgilendiği için yapılmıştır. İnsan zihninin sosyal rollere nasıl tepki verdiği, gücü nasıl kullandığı, itaat ve otorite arasındaki ilişki gibi noktalara odaklanmaktadır.
- **Yanlışlık** : “Deney aracı yapılacak bir saha olamaz” ifadesi, psikolojinin deneysel çalışmalar sürdüremeyeceğini söylemek olur ki Stanford Hapishane Deneyi buna açıkça karşı bir örnektir. Bu yüzden bu seçenek de deneyin doğasına aykırı kalmaktadır.

**Seçeneklerin bütününe bakıldığında** , metinde vurgulanan ana fikir, insanın kendisine sunulan sosyal rolü içselleştirdiği ve bu rolün getirdiği gücü veya itaatkâr davranışı kontrolsüz şekilde benimseyebildiğidir. **Dolayısıyla doğru cevap A şıkkı** ile tam olarak örtüşmektedir.

* * *

## **4. Deneyin Psikolojik ve Toplumsal Yorumları**

Stanford Hapishane Deneyi, sosyal psikolojide birçok farklı açıdan ele alınır:

1. **Durumsal Etki (Situational vs. Dispositional)**: Bir kişinin davranışlarını belirlemede, onun karakter özelliklerindense (içsel etkenler) içinde bulunduğu durumun (dışsal etken) ne kadar etkili olduğu konusunda çarpıcı bir örnektir.
2. **Otorite ve İtaat** : Milgram Deneyi ile birlikte, bu deney insanlar otorite karşısında ne kadar kolay itaat edebilmektedir sorusuna farklı bir perspektif sunar.
3. **Rollerin Gücü ve ‘‘Deindividuation’’** : Kişinin bireysel kimliğini kaybedip, grup ya da rol kimliğini benimsemesi (deindividuation) deneyin önemli bir bulgusudur. Gardiyanların kendi kimliklerini arka plana atıp, rol gereği bir “otorite figürü”ne dönüşmeleri bu kavramın klasik örneğidir.
4. **Etik Tartışmalar** : Bu deney, katılımcıların gördüğü psikolojik ve fiziksel zararlar nedeniyle etik açıdan yoğun eleştiri almıştır. Günümüzde bu şekilde benzer deneye onay verilmeyebilir veya çok daha katı etik kurallara tabi tutulur.

* * *

## **5. Adım Adım Çözüm ve Sonuç Tablosu**

Aşağıdaki tabloda, her bir seçeneği deney açısından karşılaştıralım ve “metindeki yargıyı” nasıl temsil ettiğini özetleyelim:

| **Adım/Öğe** | **A Şıkkı** | **B Şıkkı** | **C Şıkkı** | **D Şıkkı** | **E Şıkkı** |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **İfade** | İnsanlar, kendilerine yüklenen rolün / sorumluluğun bilincine varmadan onu içselleştirip kontrolsüz şekilde uygular. | Deney için özgürlük kısıtlaması insana kalıcı zarar verir. | Yapay görevler (rol) psikolojiyle ilişkisizdir. Saldırganlık ortaya çıksa da bu tamamen görevden bağımsızdır. | Birine onu “aşan” bir görev verildiğinde, o kişi ve çevresi zarara uğrar. | Psikoloji insan zihnini incelediği için deneysel yöntem kullanılamaz. |
| **Deneyle Örtüşme Düzeyi** | **Yüksek** : Deneyin temel bulgusu, rollerin farkında olunmadan benimsenmesi ve davranışların kontrol dışı gelişmesi. | Kısmen geçerli olsa da asıl mesele bu değil. Deneyin en önemli mesajı özgürlük kısıtlaması değil, rolün içselleştirilmesi ve aşırılığı. | **Düşük** : Deney tam tersini gösterir; rol psikolojiyi doğrudan etkiledi. | Düşük: Yapılan “görev” kişiyi aşacak kadar zor değildi, rolün kendisi zarar verici hale geldi. | Düşük: Psikoloji, deneysel yöntemleri zaten kullanmaktadır. |
| **Metindeki Kanıtlar** | Gardiyanların güç duygusuyla giderek sertleşmesi ve mahkûmların itaatkâr hale gelmesi. | Mahkûmların kapatılması (kısıtlama) zararlı olsa da deneyin odak noktası rollerin benimsenmesi ve bunun sonuçlarıdır. | Görev (gardiyan/mahkûm olma) psikolojik tepkileri doğrudan tetiklemiş, dolayısıyla “ilgisi yoktur” yanlıştır. | Görevler “güç” gerektirse de öğrenciler için “aşırı” sayılmazdı; zarar, rolün psikolojik etkisiyle bağlantılıydı. | Deneyin kendisi psikolojinin “en baskın yönlerini” ortaya koymayı hedefler; “deney yapılamaz” ifadesi geçersizdir. |
| **Doğruluk Derecesi** | **En Uygun Cevap** | Göreceli, ancak ana tema bu değil. | Deneye aykırı bir iddia. | Deneyin sonuçlarını tam karşılamıyor. | Deneyin doğasına aykırı. |

Bu tablonun sonunda görüyoruz ki **A şıkkı** , deneyin ana mesajını ve metindeki açıklamaları tam olarak kapsayan tek seçenektir.

* * *

## **6. Sonuç ve Özet**

Soru metnindeki açıklamalar, **Stanford Hapishane Deneyi** nin temel bulgularına dayanarak insanların “rollerini” kolaylıkla benimsediğini ve bu roller çerçevesinde kontrolsüz veya beklenmedik davranışlara girişebildiklerini gösterir. Bu durum, deneyin başlıca psikolojik çıkarımı olarak kabul edilir.

Bu bağlamda seçenekleri incelediğimizde:

• **A şıkkı** , deneyin asıl vurgusu olan “rollerin kontrolsüz biçimde içselleştirilmesi” olgusunu net biçimde ifade eder.  
• Diğer şıklar ise deneyin ya yan ürünü sayılabilecek çıkarımlar ya da metinle çelişen ifadeler içerir.

Dolayısıyla **doğru cevap A seçeneğidir** :  
“İnsanlar, kendilerine yüklenen sorumlulukları farkında olmadan sahiplenir ve kontrolsüz bir biçimde yerine getirir.”

Bu sonuç, sosyal psikolojide “durumsal faktörler”in (özellikle otorite ve hiyerarşi gibi öğelerin) davranışlar üzerindeki etkisini vurgulayan en çarpıcı deneylerden biri olan Stanford Hapishane Deneyi’nin özüdür.

* * *

## **Kaynaklar ve Önerilen Okumalar**

1. Zimbardo, P. G. (1973). On the ethics of intervention in human psychological research: With special reference to the Stanford prison experiment. Cognition, 2(2), 243–256.
2. Haney, C., Banks, W. C., & Zimbardo, P. (1973). Interpersonal Dynamics in a Simulated Prison. International Journal of Criminology and Penology, 1, 69-97.
3. Milgram, S. (1963). Behavioral Study of Obedience. Journal of Abnormal and Social Psychology, 67, 371-378. (Konuya benzer başka ünlü bir deney)
4. OpenStax Psikoloji Kitapları (2020) – Sosyal Psikoloji Bölümü.

* * *

@Irem_Ozcan