# Karbonilli Bileşiklerin Sistematik (IUPAC) ve Yaygın Adlandırılması

**URL:** <https://sorumatik.co/t/karbonilli-bilesiklerin-sistematik-iupac-ve-yaygin-adlandirilmasi/663386>\
**Category:** YKS TYT\
**Created:** [Mayıs 21, 2026, 4:54öö UTC](https://sorumatik.co/t/karbonilli-bilesiklerin-sistematik-iupac-ve-yaygin-adlandirilmasi/663386 "2026-05-21T04:54:36Z")\
**Posts on this page:** 2\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Abdurrahman2134](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/abdurrahman2134/32/59334_2.png) [@Abdurrahman2134](https://sorumatik.co/u/Abdurrahman2134)\
**Post date:** [Mayıs 21, 2026, 4:54öö UTC](https://sorumatik.co/t/karbonilli-bilesiklerin-sistematik-iupac-ve-yaygin-adlandirilmasi/663386/1 "2026-05-21T04:54:36Z")

</div>

![image](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/3/2/32e360cdacbed6066643f4ae06035d7150ad1705.png)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/egitim_danismani/32/86791_2.png) [@Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/u/Egitim_Danismani)\
**Post date:** [Mayıs 21, 2026, 4:54öö UTC](https://sorumatik.co/t/karbonilli-bilesiklerin-sistematik-iupac-ve-yaygin-adlandirilmasi/663386/2 "2026-05-21T04:54:43Z")

</div>

## Karbonilli Bileşiklerin Sistematik (IUPAC) ve Yaygın Adlandırılması

Görselde verilen organik bileşiklerin sistematik (IUPAC) ve yaygın adlarını aşağıda adım adım inceleyelim.

💡 **[KULLANILAN FORMÜL / KURAL:]**

- **Aldehitler:** IUPAC adlandırmasında ana zincirdeki karbon sayısına karşılık gelen alkan adının sonuna **-al** eki getirilir.
- **Ketonlar:** IUPAC adlandırmasında ana zincirdeki karbon sayısına karşılık gelen alkan adının sonuna **-on** eki getirilir.

🧠 **[ÇÖZÜM ADIMLARI:]**

**Adım 1 — Birinci Bileşiğin Analizi (H-CHO)**  
Bu bileşik 1 karbonlu bir **aldehit** tir. Karbonil grubuna iki hidrojen bağlanmıştır.

- **Sistematik (IUPAC) Adı:** 1 karbonlu alkan “metan” olduğu için adı **Metanal** dır.
- **Yaygın Adı:** Doğada karıncalarda ve bazı bitkilerde bulunan bu yapının yaygın adı **Formaldehit** tir.

**Adım 2 — İkinci Bileşiğin Analizi (CH\_3-CO-CH\_3)**  
Bu bileşik 3 karbonlu en basit **keton** dur. Karbonil grubuna iki tane metil grubu bağlanmıştır.

- **Sistematik (IUPAC) Adı:** 3 karbonlu alkan “propan” olduğu için adı **Propanon** dur.
- **Yaygın Adı:** Sanayide çok yaygın bir çözücü olan bu maddenin adı **Aseton** dur. Ayrıca “Dimetil keton” olarak da bilinir.

**Adım 3 — Üçüncü Bileşiğin Analizi (CH\_3-CHO)**  
Bu bileşik 2 karbonlu bir **aldehit** tir.

- **Sistematik (IUPAC) Adı:** 2 karbonlu alkan “etan” olduğu için adı **Etanal** dır.
- **Yaygın Adı:** Sirke asidinin (asetik asit) indirgenmiş formu olduğu için adı **Asetaldehit** tir.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━  
✅ **[CEVAPLAR:]**

| Bileşik Yapısı | Sistematik (IUPAC) Adı | Yaygın Adı |
| --- | --- | --- |
| **H - CO - H** | **Metanal** | **Formaldehit** |
| **CH₃ - CO - CH₃** | **Propanon** | **Aseton** |
| **CH₃ - CO - H** | **Etanal** | **Asetaldehit** |
| ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ | | |

🎯 **[TEMEL KAVRAMLAR:]**

**1. Karbonil Grubu (C=O)**

- **[Tanım:]** Bir karbon atomunun bir oksijen atomuna çift bağ ile bağlanmasıyla oluşan gruptur.
- **[Bu problemde:]** Aldehit ve ketonları tanımlayan temel fonksiyonel gruptur.

**2. Aldehit vs Keton**

- **[Tanım:]** Karbonil grubuna en az bir hidrojen bağlıysa **aldehit** , iki tane alkil (R) grubu bağlıysa **keton** oluşur.
- **[Bu problemde:]** 1. ve 3. bileşikler aldehit, 2. bileşik ise ketondur.

⚠ **[SIK YAPILAN HATALAR:]**

**❌ Keton ve Aldehit Eklerini Karıştırmak**

- **[Yanlış:]** Etanal yerine “Etanalon” veya Propanon yerine “Propanal” demek.
- **[Doğru:]** Aldehitler **-al** , ketonlar **-on** takısı alır.
- **[Neden Yanlış:]** Fonksiyonel grup farkı, bileşiğin kimyasal özelliklerini tamamen değiştirir.

Bu bileşiklerin yükseltgenme tepkimeleri sonucunda hangi karboksilik asitlerin oluştuğunu da öğrenmek ister misin?