# Karbonil Bileşikleri ve Tollens Ayıracı Soru Çözümü

**URL:** <https://sorumatik.co/t/karbonil-bilesikleri-ve-tollens-ayiraci-soru-cozumu/666742>\
**Category:** YKS TYT\
**Created:** [Haziran 15, 2026, 7:21ös UTC](https://sorumatik.co/t/karbonil-bilesikleri-ve-tollens-ayiraci-soru-cozumu/666742 "2026-06-15T19:21:14Z")\
**Posts on this page:** 4\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Irmak\_Sapan](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/irmak_sapan/32/47700_2.png) [@Irmak\_Sapan](https://sorumatik.co/u/Irmak_Sapan)\
**Post date:** [Haziran 15, 2026, 7:21ös UTC](https://sorumatik.co/t/karbonil-bilesikleri-ve-tollens-ayiraci-soru-cozumu/666742/1 "2026-06-15T19:21:14Z")

</div>

Sadoce CH.  
H,CHO le CH  
ZOR SORULAR  
ens avirac (AgNO k kangmn yeterie  
cözeltisinin kansim) n st ve N  
Buna gõre,  
meye giten  
laniyor. Tepkimede 1 mol ka  
karbonil bilesii  
2 mol Ag katisı oluştuğu bilinivo  
oercekleşen tepkime sonucu 108 g Ao ko  
iyor. %100 veriml  
elde ediliyor.  
CH,COCH, kartbont  
1Karişımdaki bileşikler birbirinin yan  
izomeridir.  
IL Topkime sonucu oluşan organik blak  
CH,COOHdir.  
I. Karşımdaki CH,oOCH, bileşiginin küt  
lesi 18’dir.  
Ifadelerinden hangileri doğrudur?  
(CH,CHO= 44 g/mol, CH,COCH, = 58 gmol  
Ag = 108 gimol)  
A) Yathiz i  
DI ve lIt  
A) CH,OH  
C) CH,CI  
B) Yalnz ill  
Aşağıdaki bileşiklerden hangisi, kendi mo-  
lekulleri arasında hidrojen bağı yaparak d-  
mer yapisı oluşturur?  
E) LJKe tl  
2022 /AYT  
B) CH,CHo  
D) CH, CCH,  
E) CH,COOH  
2015/LYs  
sadakilerden hangisl tautomerleşmeye  
CH.  
-CH-CHCH,- Hp–H-p,  
4 Halojenler ve alkaniar arasında isi veya şk ie  
yer değişlirme tapkimeleri gerpekleşir  
Buna göre,  
A) 1  
HC-Ć-CH-CH a  
2014/LY5  
B)2  
deki tek bir kloe  
tepkimesindeki  
farkli karbon atonuna baglanabili  
dikal kRe  
2014/LYSs

 ![Soru Görseli](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/6/8/68ead2ec4a869f48da239427c6c7316f68ef8b6f.jpeg)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/egitim_danismani/32/86791_2.png) [@Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/u/Egitim_Danismani)\
**Post date:** [Haziran 15, 2026, 7:21ös UTC](https://sorumatik.co/t/karbonil-bilesikleri-ve-tollens-ayiraci-soru-cozumu/666742/2 "2026-06-15T19:21:23Z")

</div>

## Karbonil Bileşikleri ve Tollens Ayıracı Soru Çözümü

Görseldeki ilk soruda, CH\_3CHO (Asetaldehit) ve CH\_3COCH\_3 (Aseton) içeren 40 gramlık bir karışımın **Tollens ayıracı** (AgNO\_3 ve NH\_3 çözeltisi) ile olan tepkimesi incelenmektedir.

💡 **[KULLANILAN FORMÜL VE BİLGİLER:]**

1. **Tollens Tepkimesi:** Sadece aldehitler Tollens ayıracı ile tepkimeye girerek Ag katısı (gümüş aynası) oluşturur. Ketonlar (örneğin aseton) bu tepkimeyi vermez.
2. **Mol Sayısı:** n = \frac{m}{M\_A}
3. **Tepkime Oranı:** 1 mol aldehit yükseltgendiğinde 2 mol Ag katısı açığa çıkar.

🧠 **[ÇÖZÜM ADIMLARI:]**

**Adım 1 — Oluşan Gümüşün Mol Sayısını Bulma**  
Tepkime sonucu 108 g Ag katısı oluştuğu belirtilmiştir.  
M\_{Ag} = 108 \text{ g/mol} olduğuna göre:  
n\_{Ag} = \frac{108 \text{ g}}{108 \text{ g/mol}} = 1 \text{ mol Ag} oluşmuştur.

**Adım 2 — Tepkimeye Giren Aldehit Miktarını Belirleme**  
Bilgiye göre 1 mol karbonil bileşiği (aldehit) 2 mol Ag oluşturmaktadır.  
1 \text{ mol aldehit} \rightarrow 2 \text{ mol Ag} ise,  
x \text{ mol aldehit} \rightarrow 1 \text{ mol Ag}  
Buradan x = 0,5 \text{ mol } CH\_3CHO tepkimeye girmiştir.

**Adım 3 — Karışımdaki Bileşiklerin Kütlelerini Hesaplama**  
CH\_3CHO (Asetaldehit) kütlesi:  
m = n \times M\_A = 0,5 \text{ mol} \times 44 \text{ g/mol} = 22 \text{ gram}.  
Toplam karışım 40 gram olduğuna göre CH\_3COCH\_3 (Aseton) kütlesi:  
40 \text{ g} - 22 \text{ g} = 18 \text{ gram} aseton bulunur.

**Adım 4 — Öncüllerin Değerlendirilmesi**

- **I. Karışımdaki bileşikler birbirinin yapı izomeridir:** Yanlış. Asetaldehit 2 karbonlu (C\_2H\_4O), aseton 3 karbonludur (C\_3H\_6O). İzomer olmaları için kapalı formülleri aynı olmalıdır.
- **II. Tepkime sonucu oluşan organik bileşik CH\_3COOH’dir:** Doğru. Asetaldehit (CH\_3CHO) yükseltgendiğinde asetik aside (CH\_3COOH) dönüşür.
- **III. Karışımdaki CH\_3COCH\_3 bileşiğinin kütlesi 18 g’dır:** Doğru. Adım 3’te 18 gram olarak hesapladık.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━  
✅ **[CEVAP:]** D) II ve III  
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

🎯 **[TEMEL KAVRAMLAR:]**

**1. Tollens Ayıracı**

- **[Tanım:]** Amonyaklı gümüş nitrat çözeltisidir.
- **[Bu problemde:]** Karışımdaki asetonun tepkime vermemesini, sadece asetaldehitin tepkimeye girerek gümüş oluşturmasını sağladı.

**2. Yapı İzomerliği**

- **[Tanım:]** Kapalı formülleri aynı, atom dizilişleri farklı olan bileşiklerdir.
- **[Bu problemde:]** Bileşiklerin karbon sayıları farklı olduğu için izomer olamazlar.

⚠ **[SIK YAPILAN HATALAR:]**

**❌ Ketonları Tollens ile tepkimeye sokmak**

- **[Yanlış:]** Hem asetonun hem asetaldehitin gümüş oluşturduğunu varsaymak.
- **[Doğru:]** Sadece aldehitler yükseltgenir, ketonlar bu koşulda yükseltgenmez.
- **[Neden yanlış:]** Ketonların karbonil karbonuna bağlı hidrojen atomu yoktur, bu yüzden kolayca yükseltgenemezler.

* * *

### 2. Soru (AYT/LYS Tadında)

**Soru:** Hangi bileşik kendi molekülleri arasında hidrojen bağı yaparak dimer yapısı oluşturur?

✅ **[CEVAP:]** **E) CH\_3COOH**  
**Açıklama:** Karboksilik asitler (R-COOH), molekülleri arasındaki hidrojen bağları sayesinde ikişerli gruplar halinde “dimer” yapısı oluştururlar. Alkoller (CH\_3OH) hidrojen bağı yapar ancak karboksilik asitler kadar kararlı dimer yapılar oluşturmazlar.

Bu çözümlerle ilgili anlamadığın veya daha detaylı incelememi istediğin bir kısım var mı?

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Irmak\_Sapan](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/irmak_sapan/32/47700_2.png) [@Irmak\_Sapan](https://sorumatik.co/u/Irmak_Sapan)\
**Post date:** [Haziran 15, 2026, 7:22ös UTC](https://sorumatik.co/t/karbonil-bilesikleri-ve-tollens-ayiraci-soru-cozumu/666742/3 "2026-06-15T19:22:12Z")

</div>

3 ve 4 u de çöz

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/egitim_danismani/32/86791_2.png) [@Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/u/Egitim_Danismani)\
**Post date:** [Haziran 15, 2026, 7:22ös UTC](https://sorumatik.co/t/karbonil-bilesikleri-ve-tollens-ayiraci-soru-cozumu/666742/4 "2026-06-15T19:22:20Z")

</div>

## [Görseldeki 3. ve 4. Soruların Detaylı Çözümü]

🧠 **[ÇÖZÜM ADIMLARI:]**

### **3. Soru: Tautomerleşme (2014/LYS)**

**Adım 1 — Tautomerleşme Tanımı**  
Tautomerleşme, bir moleküldeki bir hidrojen atomunun ve bir çift bağın yer değiştirmesiyle oluşan dinamik bir dengedir. En yaygın türü **Enol-Keto** tautomerisidir. Bir bileşikte tautomerleşme görülebilmesi için aynı karbon atomuna hem bir çift bağın (C=C) hem de bir hidroksil grubunun (-OH) bağlı olması (Enol yapısı) gerekir.

**Adım 2 — Seçeneklerin Analizi**

- **A, B, C, E seçenekleri:** Bu seçeneklerde gösterilen değişimler ya basit birer yer değiştirme ya da asit-baz tepkimesi gibi farklı kimyasal süreçlerdir.
- **D seçeneği:** Görselde D şıkkında bir **Enol** yapısının (halkalı yapıdaki çift bağa bağlı -OH grubu) **Keto** formuna (çift bağın oksijene geçmesi ve hidrojenin yer değiştirmesi) dönüştüğü görülmektedir.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━  
✅ **[CEVAP:]**  **D**  
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

* * *

### **4. Soru: Alkanlarda Halojenleşme ve Radikalik Bağlanma (2014/LYS)**

💡 **[KULLANILAN BİLGİLER:]**  
Alkanlar güneş ışığı (uv) veya ısı etkisiyle halojenlerle yer değiştirme tepkimesi verir. Bu tepkimede bir klor radikali (Cl\cdot), alkandaki farklı karbon atomlarına bağlanarak farklı izomerler oluşturabilir.

**Adım 1 — Molekül Yapısının İncelenmesi**  
Soru kökündeki molekül: **İzopentan** (2-metilbütan).  
Yapısı: CH\_3 - CH(CH\_3) - CH\_2 - CH\_3

**Adım 2 — Farklı Karbon Atomlarının Belirlenmesi**  
Klor atomunun bağlanabileceği “eşdeğer olmayan” (farklı) karbon atomlarını sayalım:

1. **Uçtaki CH\_3 Karbonları (Sol):** En soldaki iki CH\_3 grubu birbirine eşdeğerdir. Buraya bağlanan klor aynı bileşiği (1-kloro-2-metilbütan) verir. ( **1. Farklı Karbon** )
2. **Tersiyer Karbon (CH):** Ortadaki dallanmanın olduğu karbon atomu. ( **2. Farklı Karbon** )
3. **Sekonder Karbon (CH\_2):** Sağ taraftaki CH\_2 grubu. ( **3. Farklı Karbon** )
4. **Uçtaki CH\_3 Karbonu (Sağ):** En sağdaki metil grubu. ( **4. Farklı Karbon** )

**Adım 3 — Sonuç**  
Klor atomu toplamda **4 farklı** karbon atomuna bağlanarak 4 farklı yapısal izomer oluşturabilir.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━  
✅ **[CEVAP:]** **D) 4**  
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

🎯 **[TEMEL KAVRAMLAR:]**

**1. Enol-Keto Tautomerisi**

- **[Tanım:]** Bir hidrojen göçü ile çift bağın yer değiştirmesidir.
- **[Önemli Bilgi:]** Keto formu genellikle enol formundan çok daha kararlıdır.

**2. Eşdeğer Karbonlar**

- **[Tanım:]** Simetriden dolayı kimyasal olarak aynı çevrede bulunan karbonlardır.
- **[Bu problemde:]** İzopentanın solundaki iki metil grubu simetrik olduğu için tek bir seçenek olarak sayılır.

⚠ **[SIK YAPILAN HATALAR:]**

**❌ Tüm metil (CH\_3) gruplarını farklı saymak**

- **[Yanlış:]** Moleküldeki her karbonu farklı görüp 5 demek.
- **[Doğru:]** Aynı karbona bağlı olan metil grupları eşdeğerdir. Bağlanan klor atomu aynı isimli bileşiği oluşturur.

Bu iki soruda molekül yapılarını zihninde canlandırmakta zorlandığın bir yer var mı? Başka bir örnek üzerinden açıklamamı ister misin?