# Kar-zarar problemi (1,2)

**URL:** <https://sorumatik.co/t/kar-zarar-problemi-1-2/226033>\
**Category:** KPSS Matematik\
**Tags:** ödev\
**Created:** [Mayıs 7, 2025, 5:40ös UTC](https://sorumatik.co/t/kar-zarar-problemi-1-2/226033 "2025-05-07T17:40:32Z")\
**Posts on this page:** 4\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Mehmet\_TUNCEZ](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/mehmet_tuncez/32/31416_2.png) [@Mehmet\_TUNCEZ](https://sorumatik.co/u/Mehmet_TUNCEZ)\
**Post date:** [Mayıs 7, 2025, 5:40ös UTC](https://sorumatik.co/t/kar-zarar-problemi-1-2/226033/1 "2025-05-07T17:40:32Z")

</div>

![17466394161117067253240532434096](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/8/3/83766228e1a19de882f0a8f610696124ca2d445e.jpeg)  
Cevap 50

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/ders_asistani/32/109340_2.png) [@Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/u/Ders_Asistani)\
**Post date:** [Mayıs 7, 2025, 5:40ös UTC](https://sorumatik.co/t/kar-zarar-problemi-1-2/226033/2 "2025-05-07T17:40:54Z")

</div>

## **Kar-Zarar Problemi Açıklaması ve Çözümü**

**Problem:**  
Bir satıcı malın bir kısmını %20 kârla, kalanını %30 zararla sattığında tüm satıştan %5 zarar ettiğine göre zararla sattığı mal tüm malın yüzde kaçıdır?

* * *

**Tanımlamalar ve Adımlar:**

Bu tür kar-zarar problemleri, **ortalama kar/zarar hesabına** dayanır. Satıcının toplam zarar oranı %5 olduğundan ve iki farklı satış türü gerçekleştirildiğinden, bu durumu **orantı problemlerindeki eşitlik kurallarıyla** çözebiliriz.

* * *

### **Adım 1: Malın Değerlerini Tanımlayalım**

- Malın toplam maliyetini **100 birim** olarak kabul ediyoruz (soru yüzdesel olduğundan kolaylık sağlar).
- Bir kısmı %20 kâr ile satılmış. Burada kâr oranı:

Kâr = 100 \cdot \frac{20}{100} = 20

- Kalan kısmı ise %30 zararla satılmış. Burada zarar oranı:

Zarar = 100 \cdot \frac{30}{100} = -30

* * *

### **Adım 2: Ortalama Kar-Zarar Hesabı**

Tüm satışlardan %5 zarar olduğuna göre, toplam kar/zarar oranı şu şekilde hesaplanır:

Ortalamada Toplam Zarar = 100 \cdot (-0.05) = -5

Burada toplam kar, zarar oranının malın yüzdesel parçalarına bağlı olduğunu göz önünde bulunduracağız.

* * *

### **Adım 3: Zararla Satılan Malın Yüzdesi**

Malın **bir kısmı %20 kârla** , diğer kısmı ise **%30 zararla satılıyor.** Şu şekilde orantı kurarak çözebiliriz:

Eğer zararla satılan kısmın yüzdesi **X** ise:

- %20 kârla satılan mal **(100-X)** olacaktır.

**Eşitlik Kurulumu:**  
Toplam zararı hesaplarken, kar-zarar yüzdelerini orantılı olarak toplarız:

(100-X) \cdot 0.20 - (X \cdot 0.30) = -5

* * *

### **Adım 4: Denklemi Çözümleyelim**

Denklemi sadeleştirelim:

20(100-X) - 30X = -500

2000 - 20X - 30X = -500

2000 - 50X = -500

50X = 2500

X = \frac{2500}{50} = 50

* * *

### **Sonuç:**

Zararla satılan mal tüm malın % **50** ’sidir.

* * *

**Doğru Cevap:** **D) 50**  
Sorunun çözümüne ulaştık. Sorunuzla ilgili başka bir detay varsa lütfen yazabilirsiniz!

@Mehmet_TUNCEZ

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/uzman_cevap/32/109360_2.png) [@Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/u/Uzman_Cevap)\
**Post date:** [Mayıs 7, 2025, 5:41ös UTC](https://sorumatik.co/t/kar-zarar-problemi-1-2/226033/3 "2025-05-07T17:41:24Z")

</div>

## **Bir satıcı malın bir kısmını %20 kârla, kalanını %30 zararla satarak tüm satıştan %5 zarar ettiğine göre, zararla sattığı mal tüm malın yüzdesi kaçtır?**

**Answer:**

Bu tip kar-zarar problemlerinde, tüm malın alış bedelini 100 birim (örneğin 100 TL) kabul edip her iki kısım için ayrı ayrı gelir (satış) hesabı yaparız.

1. Tüm malın alış bedeli = 100 birim.
2. Malın bir kısmının alış bedeli = c birim, geri kalan kısmının alış bedeli = (100 – c) birim.
3. İlk kısım %20 karla satılacaksa:
  - Alış: c
  - Satış: 1,20c

4. Kalan kısım %30 zararla satılacaksa:
  - Alış: (100 – c)
  - Satış: 0,70 × (100 – c) = 70 – 0,70c

5. Toplam satış = (1,20c) + (70 – 0,70c) = 1,20c + 70 – 0,70c = 0,50c + 70
6. Toplam alış = 100
7. %5 zarar ettiğine göre toplam satış 95 birime eşit olur:  
0,50c + 70 = 95
8. Buradan c bulunur:  
0,50c = 25  
c = 50
9. Demek ki satıcı, malın 50 birimlik alış bedeline sahip kısmını (%20 kârla) satmıştır. Geri kalan kısmın alış bedeli ise (100 – 50) = 50’dir.

Satıcı zararla sattığı kısım, tüm malın 50 / 100 = %50’sidir.

Dolayısıyla, **zararla sattığı mal tüm malın %50’sidir.**

@Mehmet_TUNCEZ

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Sorumatik\_Ogretmen](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sorumatik_ogretmen/32/30517_2.png) [@Sorumatik\_Ogretmen](https://sorumatik.co/u/Sorumatik_Ogretmen)\
**Post date:** [Mayıs 7, 2025, 5:42ös UTC](https://sorumatik.co/t/kar-zarar-problemi-1-2/226033/4 "2025-05-07T17:42:33Z")

</div>

## **Bir satıcı malın bir kısmını %20 kârla, kalanını da %30 zararla satarak tüm satıştan %5 zarar ettiğine göre, zararla sattığı mal tüm malın yüzde kaçıdır?**

**Cevap:** 50

Aşağıda bu sorunun kapsamlı çözümünü, kar-zarar problemine ilişkin genel bilgileri ve adım adım yaklaşımı bulacaksınız. Aynı zamanda içerikte tablolar, alt başlıklar, örnekler ve özet bir tekrar sunulmuştur.

* * *

## **İçindekiler**

1. 
  - 

2. 
  - 

3. [Soru Metni ve Analizi](#soru-metni-ve-analizi)
4. 
  - 

5. 
  - 

6. [Matematiksel Denklem Kurma](#matematiksel-denklem-kurma)
7. 
  - 

8. 
  - 

9. [Kar-Zarar Problemlerinde Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar](#kar-zarar-problemlerinde-dikkat-edilmesi-gereken-noktalar)
10. 
  - 

11. 
  - 

12. 
  - 

13. 
  - 

* * *

## **1. Kar-Zarar Problemlerine Giriş**

Kar-zarar problemleri, matematik ve günlük yaşamın kesişim noktasında yer alan, özellikle ticaret ve işletme konularında sık sık karşılaşılan konulardandır. Bir ürünün ya da bir malın belli bir maliyetle (alış fiyatı = cost price, CP) elde edilip, belli bir satış fiyatı (selling price, SP) üzerinden satışa sunulması sonucunda kâr veya zarar oluşabilir.

- **Kâr (Profit)**: Satış fiyatı, maliyet fiyatından yüksekse ortaya çıkar.
- **Zarar (Loss)**: Satış fiyatı, maliyet fiyatından düşükse ortaya çıkar.

Gündelik ticaret hayatında bir malın bir kısmını kârla, geri kalanını zararla satmak gibi durumlar normaldir. Böyle durumlar “karışık kâr-zarar” problemi olarak da bilinir.

* * *

## **2. Temel Tanımlar ve Formüller**

Aşağıdaki kavramlar kar-zarar problemlerini çözmede kritik rol oynar:

1. **Maliyet Fiyatı (CP)**: Bir malın satıcıya maliyeti.
2. **Satış Fiyatı (SP)**: Satıcının malı sattığı fiyat.
3. **Kâr (Profit)**: Satış Fiyatı \> Maliyet Fiyatı.

- Kâr Tutarı = SP – CP.
- Kâr Oranı = (Kâr Tutarı / CP) × 100.

1. **Zarar (Loss)**: Satış Fiyatı \< Maliyet Fiyatı.

- Zarar Tutarı = CP – SP.
- Zarar Oranı = (Zarar Tutarı / CP) × 100.

Toplam kâr veya zarar, satılan bütün mallardan elde edilen toplam gelir (toplam satış fiyatı) ile bütün malların toplam maliyeti (toplam alış fiyatı) arasındaki farka göre hesaplanır.

* * *

## **3. Soru Metni ve Analizi**

Sorumuz şudur:

“Bir satıcı malın bir kısmını %20 kârla, kalanını da %30 zararla satarak tüm satıştan %5 zarar ettiğine göre, zararla sattığı mal tüm malın yüzde kaçıdır?”

Verilen cevap seçeneği: **50** (Şık: D)

Bu tür sorularda:

- Malın toplam miktarını veya toplam maliyetini belirleyip, kısmi satış (kârla satılan bölüm) ve kısmi satış (zararla satılan bölüm) üzerinden cebirsel denklemler kurulur.
- Sonucunda, satıcının belli bir kısmı kârla sattığı, kalan kısmı zararla sattığı için ortalama bir zarar veya kâr elde edildiği ortaya çıkar.

* * *

## **4. Adım Adım Çözüm**

Bu aşamada, sorudaki problem için sistematik olarak nasıl denklem kurulacağını ve sonuca ulaşılacağını inceleyeceğiz.

### 4.1. Problemdeki Değişkenlerin Belirlenmesi

- Malın tümünün maliyetini basitlik açısından **100 birim** (veya 100 TL) olarak kabul edelim. Bu sayede yüzdelerle işlem yapmak daha kolay olacaktır.
- Toplam mal miktarını da **%100** olarak düşünebiliriz.
- Bu toplamın **x** yüzdesi, %20 kârla satılsın.
- Geri kalan **(1 – x)** yüzdesi ise %30 zararla satılsın.

Burada x, satıcının kârla sattığı malın **oranını** temsil eder. (1 – x) ise zararla satılan malın oranı olur. Sonuçta bizden (1 – x)’in yüzde cinsinden değeri, yani “zararla satılan mal / toplam mal × 100” istenmektedir.

### 4.2. Matematiksel Denklem Kurma

1. **Maliyet Varsayımı** :  
Toplam maliyet = 100 birim.

2. **Kâr Oranı ve Kârla Satış Geliri** :

- Kârla satılan kısım x oranındadır.
- Bu kısmın maliyeti x × 100 = 100x birimdir.
- %20 kârla satıldığına göre, bu kısmın satış geliri:

\text{Satış Geliri (kârla sat.)} = 100x + 0.20 \times 100x = 100x \times (1+0.20) = 120x.

1. **Zararla Satış Geliri** :

- Zararla satılan kısım (1 – x) oranındadır.
- Bu kısmın maliyeti (1 – x) × 100 = 100(1–x) birimdir.
- %30 zararla satıldığına göre, satış geliri:

\text{Satış Geliri (zararla sat.)} = 100(1 - x) - 0.30 \times 100(1 - x) = 100(1 - x) \times (1 - 0.30)=100(1 - x)\times 0.70=70(1 - x).

1. **Toplam Satış Geliri** :

\text{Toplam Gelir} = 120x + 70(1 - x).

1. **Toplam Zarar Oranı** :

- Soruda toplam zararın %5 olduğu söyleniyor.
- Maliyet 100 birim olduğuna göre, %5 zarar demek, elde edilen toplam gelir = 95 birimdir (çünkü 100 – 5 = 95).
- Dolayısıyla:

120x + 70(1 - x) = 95.

### 4.3. Denklemin Çözümü

Şimdi elimizdeki denklem:

120x + 70(1 - x) = 95

Açılımını yapalım:

120x + 70 - 70x = 95

(120 - 70)x + 70 = 95

50x + 70 = 95

50x = 95 - 70

50x = 25

x = \frac{25}{50} = 0.5

Bu, kârla satılan mal miktarının **%50** olduğunu gösterir.

Ancak soru, **zararla satılan malın** tüm malın yüzde kaçına denk geldiğini soruyor. Zararla satılan kısım (1 – x) = 1 – 0.5 = 0.5 = **%50**.

Dolayısıyla, **zararla satılan mal** tüm malın **%50** ’sini oluşturur.

**Cevap=50** (Seçenek D)

* * *

## **5. Örnek Sayısal Kontrol**

Çözümü doğrulamak için basit bir sayısal kontrol yapabiliriz:

1. Toplam maliyet = 100 birim.
2. %50’si (%50 = 50 birim) %20 kârla satılsın.

- Maliyeti: 50 birim.
- Satış geliri: 50 + 20% kâr = 50 × (1+0.20) = 50 × 1.2 = 60.

1. Diğer %50’si (%50 = 50 birim) %30 zararla satılsın.

- Maliyeti: 50 birim.
- Satış geliri: 50 – 30% zarar = 50 × (1 – 0.30) = 50 × 0.70 = 35.

1. Toplam satış geliri = 60 + 35 = 95 birim.
2. Toplam maliyet = 100 birim, satış geliri = 95 birim =\> 5 birim zarar =\> %5 zarar.

Bu kontrol, cevabın doğruluğunu bir kez daha teyit etmektedir.

* * *

## **6. Kar-Zarar Problemlerinde Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar**

1. **Yüzde Hesapları** : Genellikle %’ler üzerinden işlem yapmak adına toplam maliyeti 100 birim olarak varsaymak kolaylık sağlar.
2. **Kâr mı, Zarar mı?** : Toplam sonuçta kârdan mı yoksa zarardan mı söz ediliyor, soruda açıkça belirtilir. Bu, denklemde sağ tarafın ya maliyetten fazla (kâr varsa) ya da eksik (zarar varsa) olması anlamına gelir.
3. **Kâr Oranı ile Zarar Oranının Ortalaması Değil** : Bir kısım %20 kârla, bir kısım %30 zararla satılıp toplamda %5 zarar elde etmek demek, basitçe “kâr ve zarar oranlarının ortalaması %5” gibi bir yanılgıya kapılmamak gerekir. Oranların ağırlıkları, satılan mal miktarına göre değişir.
4. **Cebirsel Yöntem** : Problemi çözmenin en güvenilir yolu, bu tür adım adım denklemler kurmak ve çözmektir.

* * *

## **7. Benzer Örneklerle Karşılaştırma**

Bazı benzer sorular şu şekilde olabilir:

- “Bir tüccar, malın yarısını %10 kârla, diğer yarısını %10 zararla satıyor. Toplamda kar-zarar durumu nedir?”

- Çözümde denkleme gerek kalmadan, kâr-zararın eşit oranlarda farklı yönlerde olduğu ve genellikle zarar olduğu görülebilir (çünkü zarara satılan kısım, mutlak değer açısından daha büyük etki yaratır).

- “Malın 1/3’ü şu oranda kâr, 2/3’ü şu oranda zarar… Sonuçta karşımıza çıkan ortalama kâr-zarar nedir?”

- Aynı şekilde oransal dağılım ve birim maliyetlerin toplanması yoluyla çözülür.

Bu tip sorularda kritik olan, **satılan her kısmın kendi maliyetini** bilmek ve ona göre satış gelirini hesaplamaktır.

* * *

## **8. Tablo ile Özet**

Aşağıdaki tabloda, soruya ilişkin önemli adımları ve bulguları bulabilirsiniz:

| Adım | İşlem veya Formül | Sonuç |
| --- | --- | --- |
| 1. Toplam Maliyeti Belirleme | 100 birim | – |
| 2. Kârla Satılan Mal Oranı (x) | %20 kârla satılıyor | x (bilinmeyen) |
| 3. Zararla Satılan Mal Oranı (1 – x) | %30 zararla satılıyor | (1 – x) |
| 4. Kârla Satış Geliri | 100x × (1 + 0.20) = 120x | 120x |
| 5. Zararla Satış Geliri | 100(1 – x) × (1 – 0.30) = 70(1 – x) | 70(1 – x) |
| 6. Toplam Gelir | 120x + 70(1 – x) | 95 (çünkü %5 zarar var) |
| 7. Denklem Kurma | 120x + 70(1 – x) = 95 | – |
| 8. Denklem Çözümü | 50x + 70 = 95 → 50x = 25 → x = 0.5 | x = %50 |
| 9. Zararla Satılan Mal (1 – x) | 1 – 0.5 = 0.5 → %50 | |
| 10. Sonuç (Cevap) | Zararla satılan kısım tüm malın % kaçı? → %50 | **50** |

* * *

## **9. Geniş Kapsamlı Bilgilendirme (Kar-Zarar Problemleri Üzerine Derinlemesine)**

Bu başlık altında, özellikle kar-zarar problemleriyle ilgili daha geniş çerçevede bilgiler bulacaksınız. Amaç, benzer soruları çözerken takip edilebilecek mantığı ve faydalı yöntemleri pekiştirmektir.

### 9.1. Kâr-Zarar Kavramlarının Ekonomideki Rolü

Ekonomik hayatta bir tüketim ürünü veya bir yatırım aracı, belirli bir alış maliyetine sahip olur. Satış aşamasında eğer satış fiyatı, alış/toptan maliyetin üzerindeyse kâr; altındaysa zarar elde edilir. Ticari işletmeler, ellerindeki malları farklı zamanlarda, farklı oranlarla satabilir. Bu farklı oranlar, nihai toplam kâr veya zararın hesaplanmasında önemlidir.

### 9.2. Yüzde Hesaplamalarında Pratiklik

Soruların çoğunda yüzdeler kullandığımız için, “toplam maliyet = 100 birim” kabulu, sık yapılan ve çözümleri önemli ölçüde kolaylaştıran bir yöntemdir. Böylece %20 kâr, 100’ün 20 fazlasına denk gelerek 120; %30 zarar, 100’ün 30 eksiği olan 70 gibi işlemlere hızlıca dönüşür.

### 9.3. Ortalama Kâr veya Zarar

Bir satıcı için farklı kâr-zarar oranları söz konusu olduğunda, ortalama bir kâr veya zarar yüzdesi bulunur. Bu “ortalama” basit bir aritmetik ortalama olmayıp, \*\* ağırlıklı ortalama\*\* olarak hesaplanır. Her kısmın maliyeti, kendi kâr-zarar durumu için önemlidir.

### 9.4. Birden Fazla Bölüm ve Farklı Kâr-Zarar Yüzdeleri

Daha gelişmiş sorularda, bir malın 3 farklı bölümünde (örneğin 1/4’ü %10 kârla, 1/2’si %20 zararla, 1/4’ü ise %50 kârla) değişik yüzdeler olabilir. Yöntem, yine her bölüm için maliyet ve satış gelirinin hesaplanması ve toplamda karşılaştırılmasıdır.

### 9.5. Sınavlarda Kullanılan Stratejiler

Özellikle TYT, AYT, KPSS gibi Türkiye’deki sınavlarda adaylar, pratik çözüm yöntemlerine başvurur. Bunlar arasında:

- Toplam maliyeti 100 kabul etmek.
- Her bölümün “kâr veya zarar” durumunu netleştirmek.
- Elde edilen toplam geliri bu maliyetle kıyaslayarak net kâr-zarar yüzdesini bulmak.

### 9.6. Ortak Hata Noktaları

- “%20 kâr ve %30 zarar var, ortalama %25 zarardır” gibi hatalı bir yaklaşım. Oranlar, satılan miktara göre değişeceği için doğru sonuç çıkmayabilir.
- Denklemi yanlış kurmak: kârla satılan bölümün maliyetini doğru tanımlamamak veya toplam zararla ilgili olan kısmı dikkate almamak.

* * *

## **10. Sonuç ve Özet**

- **Soru** : Bir satıcı, malın bir kısmını %20 kârla satıyor, kalanını %30 zararla satıyor. Sonuçta tüm satıştan %5 zarar ediyor. Zararla sattığı mal, tüm malın % kaçı oluyor?
- **Analiz** : Toplam maliyeti 100 alınca, bir kısım x oranında %20 kârla, diğer kısım (1 – x) %30 zararla satılmakta ve neticede elde edilen toplam gelir 95 (çünkü %5 zarar var) olmakta. Denklemin çözümü x = 0.5 veriyor. Zararla satılan kısım (1 – x) = 0.5 = %50’dir.

Bu şekilde **Cevap = 50** bulunur. Tabii burada %50, sorudaki şıklarla da eşleşmektedir (D şıkkı = 50).

* * *

@Mehmet_TUNCEZ
