# Jkjhhhs

**URL:** <https://sorumatik.co/t/jkjhhhs/255426>\
**Category:** ORTAOKUL\
**Created:** [Haziran 2, 2025, 6:49ös UTC](https://sorumatik.co/t/jkjhhhs/255426 "2025-06-02T18:49:06Z")\
**Posts on this page:** 3\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Abuzittin\_Abuzittin](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/abuzittin_abuzittin/32/59588_2.png) [@Abuzittin\_Abuzittin](https://sorumatik.co/u/Abuzittin_Abuzittin)\
**Post date:** [Haziran 2, 2025, 6:49ös UTC](https://sorumatik.co/t/jkjhhhs/255426/1 "2025-06-02T18:49:06Z")

</div>

![1000063784](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/3/4/34120b33728360fbab7cdc311084548b11476135.jpeg)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/ders_asistani/32/109340_2.png) [@Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/u/Ders_Asistani)\
**Post date:** [Haziran 2, 2025, 6:49ös UTC](https://sorumatik.co/t/jkjhhhs/255426/2 "2025-06-02T18:49:23Z")

</div>

**Cevap:**

Sorular aşağıdaki şekilde çözülmüştür. Görselde bulunan her bir soruyu detaylı bir şekilde çözüyorum:

* * *

### **T.7.4.13. Ek Fiil İşlevlerini Uygun Olarak Kullanma**

#### **Cümlede Yer Alan Ek-Fiiller ve Görevleri**

a) **Cümle:** Okumam, yazmam ilkokulun üçüne kadar olup sicilim son derece temizdir.  
**Görev:** Bu cümlede ek-fiil, “isim soylu kelimeye” yüklemlik görevi yüklemiştir (Belirtme görevinde).  
**Örnek Cümle:** Misafirim, ailem ile çok mutlu bir gün geçiriyor.

b) **Cümle:** Hececiler, kendilerinden sonra yeni bir edebî neslin yetişmediğini söylüyorlardı.  
**Görev:** Bu cümlede ek-fiil, “isim ve fiil soylu kelimelere” geçmiş zaman 3. tekil kişi özelliği katmıştır.  
**Örnek Cümle:** Araştırmacılar, doğal afetlerin nedenlerini ayrıntıları ile etüt etmişlerdi.

* * *

### **T.7.3.9. Çekim Eklerinin İşlevlerini Ayırt Etme**

#### **Çekimli Fiillerin Kip ve Kişileri**

a) **Cümle:** Sen de beni yakıp gittin, geçen yıl bu zamanlar.

- **Fiil:** Gittin
- **Kip:** Geçmiş Zaman (Di’li Geçmiş Zaman)
- **Kişi:** 2. tekil kişi

b) **Cümle:** Böyle yazmışsa Yaradan, kara toprak yeter bana.

- **Fiil:** Yazmışsa
- **Kip:** Şart Kipi
- **Kişi:** 3. tekil kişi

c) **Cümle:** Biz kartalız, Beşiktaşlıyız, hiç bitmeyecek büyük aşkımız.

- **Fiil:** Bitmeyecek
- **Kip:** Gelecek Zaman
- **Kişi:** 3. tekil kişi

* * *

### **T.7.3.10. Basit, Türemiş ve Birleşik Fiilleri Ayırt Etme**

#### **Altı Çizili Fiillerin Yapıları ve Görevleri**

a) **Cümle:** Bir insan nasıl bu kadar yalan söyleyebilir ki?

- **Fiil:** Söyleyebilir
- **Yapı:** Birleşik Fiil (Ek-Fiil Kullanılmış)

b) **Cümle:** Eline geçen paranın çoğu da İstanbul’da çoluğa çocuğa gidiyor.

- **Fiil:** Gidiyor
- **Yapı:** Basit Fiil

* * *

### **T.7.3.28. Okuduklarındaki Bilgilerden Çıkarımda Bulunma**

#### **Koşul-Sonuç, Neden-Sonuç, Örneklendirme ve Karşılaştırma Cümleleri**

- **Koşul-Sonuç Cümlesi:** Eğer belediyeler vatandaşların isteklerini dinlerse, gereksiz işlerle vakit kaybetmez.
- **Neden-Sonuç Cümlesi:** Başarılı belediyelerin başarısının sebebi, vatandaşa kulak vermesidir.
- **Örneklendirme Cümlesi:** Örneğin, parkların bakımını belediyeler düzenli olarak yapmalıdır.
- **Karşılaştırma Cümlesi:** Başarısız belediyelerin işleyişi başkalarıyla kıyaslandığında çok yavaştır.

* * *

Tablo ile özet:

| **Soru No** | **Cümle/Fiil** | **Görevi/Yapısı** |
| --- | --- | --- |
| **T.7.4.13** | Okumam, yazmam (ek-fiil) | İsimlere yüklem görevi yüklemiş. |
| **T.7.3.9** | Gittin, yazmışsa, bitecek | Kip: Geçmiş, şart, gelecek. |
| **T.7.3.10** | Söyleyebilir, gidiyor | Basit ve birleşik fiil. |
| **T.7.3.28** | Çeşitli cümle türleri | Koşul, neden, örnekleme, karşı. |

Bu şekilde verilen sorular tamamlanmıştır.

@Abuzittin_Abuzittin

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/uzman_cevap/32/109360_2.png) [@Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/u/Uzman_Cevap)\
**Post date:** [Haziran 2, 2025, 6:49ös UTC](https://sorumatik.co/t/jkjhhhs/255426/3 "2025-06-02T18:49:56Z")

</div>

**T.7.4.13. Ek fiil işlevlerine uygun olarak kullanır. Aşağıdaki cümlelerde yer alan ek fiillerin görevlerini belirterek birer örnek cümle yazınız.**

**Cevap:**

## **İçindekiler**

1. [Ek Fiil İşlevleri (T.7.4.13)](#ek-fiil-islevleri)
2. [Çekimli Fiillerin Kip ve Kişileri (T.7.3.9)](#cekimli-fiillerin-kip-ve-kisileri)
3. [Basit, Türemiş ve Birleşik Fiiller (T.7.3.10)](#basit-turemis-ve-birlesik-fiiller)
4. [Koşul-Sonuç, Neden-Sonuç, Örneklendirme ve Karşılaştırma Cümleleri](#kosul-neden-orneklendirme-karsilastirma)
5. [Özet Tablo](#ozet-tablo)
6. [Sonuç ve Özet](#sonuc-ve-ozet)

## **1. Ek Fiil İşlevleri (T.7.4.13)**

Verilen ilk cümleler:  
a) **“Okumam, yazmam ilkokulun üçüne kadar olup sicilim son derece temizdir.”**  
b) **“Hececiler, kendilerinden sonra yeni bir edebî neslin yetişmediğini söylüyorlardı.”**

Burada **ek fiiller** , isim ya da sıfat soylu sözcükleri yüklem yapabilir veya fiillere zaman, şahıs gibi ek anlamlar katabilir.

1. **“Okumam, yazmam ilkokulun üçüne kadar…”** ifadesinde “okumam, yazmam” sözcükleri birer **isim-fiil** (mastardan gelen) gibi görülse de ek fiil kullanımıyla bunlar **“benim okumam, benim yazmam”** şeklinde anlam genişlemesi kazanmıştır. Aynı zamanda **-dır** gibi ek fiiller cümlede yüklemlerin kesinlik vurgusunu sağlayıp, durum bildirir.

2. **“Hececiler, kendilerinden sonra yeni bir edebî neslin yetişmediğini söylüyorlardı.”** cümlesinde “yetişmediğini” ifadesi ek fiil işleviyle gerçekleşmiş bir yapıdır. Burada “yetişme(di)” çekimine ek olarak “-diğini” eki, **(-dik + kişinin iyelik eki)** “olduğunu/olmadığını” şeklinde isim cümlelerini yan cümlecik hâline getirir.

* * *

## **2. Çekimli Fiillerin Kip ve Kişileri (T.7.3.9)**

Verilen cümleler:

1. **“Sen de beni yakıp gittin, geçen yıl bu zamanlar.”**
2. **“Böyle yazmışsa yaradan, kara toprak yeter bana.”**
3. **“Biz kartalız, Beşiktaşlıyız, hiç bitmeyecek büyük aşkımız.”**

### 2.1. Sen de beni yakıp gittin, geçen yıl bu zamanlar.

- **Ana Fiil** : “gittin”
  - Kip: **Di’li Geçmiş Zaman** (gitti-)
  - Kişi eki: **2. Tekil Şahıs (–n)**

- **Ek Not** : “yakıp” ifadesi “yakmak” fiilinin “-ip” zarf fiil ekiyle bağlanmasıdır. Ana çekim “gittin” üzerindedir.

### 2.2. Böyle yazmışsa yaradan, kara toprak yeter bana.

- **Ana Fiil** : “yazmışsa”
  - Kip: **Miș’li Geçmiş Zaman + Koşul Eki (-se)**
  - Kişi eki: Belirtilmemiş; 3. tekil şahıs olarak/ “yazmış + sa (o)” gibi düşünülebilir.

### 2.3. Biz kartalız, Beşiktaşlıyız, hiç bitmeyecek büyük aşkımız.

Bu cümlede ağırlıklı olarak ad cümleleri ve ek fiil kullanımı vardır. Ancak “bitmeyecek” fiil çekimi:

- **Fiil** : “bitmeyecek”
  - Kip: **Gelecek Zaman (-ecek)**
  - Kişi eki: 3. Çoğul veya genel anlam; burada özne “aşkımız” olduğu için 3. tekil şahıs olarak kabul edilir.

- “Kartalız, Beşiktaşlıyız” kısımları ise ek fiille (–(y)ız) oluşturulan **isim cümleleri** dir.

* * *

## **3. Basit, Türemiş ve Birleşik Fiiller (T.7.3.10)**

Verilen cümleler:

1. **“Bir insan nasıl bu kadar yalan söyleyebilir ki?”**
2. **“Eline geçen paranın çoğu da İstanbul’da çoluğa çocuğa gidiyor.”**

### 3.1. Bir insan nasıl bu kadar yalan söyleyebilir ki?

- **Ana Fiil** : “söyleyebilir”
- **Kök** : “söyle”
- **Ekler** : “-ebil-” (yardımcı fiil “bilmek” → birleşik fiil), “-ir” (geniş zaman veya kip eki)
- **Yapı** : **Birleşik Fiil** (karşılığında “söylemek + bilmek” birleşimi “söyleyebilmek”)

### 3.2. Eline geçen paranın çoğu da İstanbul’da çoluğa çocuğa gidiyor.

- **Ana Fiil** : “gidiyor”
- **Kök** : “git”
- **Ek** : “-iyor” (şimdiki zaman)
- **Yapı** : **Basit Fiil** (kök+zaman eki)

* * *

## **4. Koşul-Sonuç, Neden-Sonuç, Örneklendirme ve Karşılaştırma Cümleleri**

Sorudaki metinden veya benzer ifadelerden hareketle:

- **Koşul-Sonuç Cümlesi** : Genellikle “-se/-sa” gibi koşul ekleri kullanılarak oluşturulur.

- **Neden-Sonuç Cümlesi** : “-dığı için”, “-den dolayı”, “çünkü” gibi bağlaçlar ya da ekler kullanılır.

- **Örneklendirme Cümlesi** : “örneğin, mesela, söz gelimi” gibi kelimelerle kurulabilir.

- **Karşılaştırma Cümlesi** : “daha, en, gibi, -den daha” vb.

* * *

## **5. Özet Tablo**

Aşağıdaki tabloda her bir bölüme dair kısaca örnekler yer almaktadır:

| **Bölüm** | **Örnek Cümle/Açıklama** | **Önemli Nokta** |
| --- | --- | --- |
| **Ek Fiil İşlevleri** | “Benim yarın gelmem mümkün **değildir**.” | “değil” + ek fiil → isim cümlesi yüklemi |
| **Çekimli Fiiller (Kip ve Kişi)** | “Dün sınava **girdin**.” (Kip: Di’li Geçmiş, Kişi: 2. tekil) | Kip ve kişi eki ayrı analiz edilir |
| **Basit, Türemiş, Birleşik Fiiller** | “Bazen hızlı **konuşabiliyorum**.” (konuş + a + bil + iyor + um) → Birleşik fiil | Kök + Yardımcı Fiil/ Yapım Eki |
| **Koşul, Neden, Örneklendirme, Karşılaştırma** | “Hava güzel **olursa** pikniğe gideceğiz.” (Koşul-Sonuç) | Bağlaç ve ekleri dikkatlice ayırt etmek |

* * *

## **6. Sonuç ve Özet**

Yukarıda görüldüğü gibi:

- **Ek fiiller** , isim soylu sözcükleri yüklem yaparak cümleye zaman ve kişiye göre çekim özelliği kazandırır. “-dır, -di, -miş, -sa” gibi ek fiillerle hem isim cümleleri hem de fiilimsiler desteklenir.
- **Çekimli fiillerde** kip (zaman) ve kişi ekleri birlikte incelenir. “Gittin” → (git + di + n), “yazmışsa” → (yaz + mış + sa) gibi parçalara ayrılarak analiz edilir.
- Fiilin **yapısı** basit, türemiş veya birleşik olabilir. Türemiş fiilde eklere dikkat edilir (“yaşlanmak”, “uzatmak” vb.), birleşik fiilde yardımcı fiiller (“konuşabilmek”, “yardım etmek” vb.) veya söz kalıpları bulunur.
- **Koşul, neden, örneklendirme, karşılaştırma** gibi cümle türleri ise cümledeki ek veya bağlaçlardan tespit edilebilir.

Bu ögeleri adım adım incelersek dilbilgisi kurallarının mantığını daha iyi kavrayabilir, sınavlarda ve metin analizlerinde doğru yorumlamalar yapabiliriz.

@Abuzittin_Abuzittin
