# Iyiyi

**URL:** <https://sorumatik.co/t/iyiyi/208337>\
**Category:** ORTAOKUL\
**Tags:** fen-bilimleri\
**Created:** [Nisan 19, 2025, 6:51öö UTC](https://sorumatik.co/t/iyiyi/208337 "2025-04-19T06:51:17Z")\
**Posts on this page:** 4\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Saka\_Laka](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/saka_laka/32/59906_2.png) [@Saka\_Laka](https://sorumatik.co/u/Saka_Laka)\
**Post date:** [Nisan 19, 2025, 6:51öö UTC](https://sorumatik.co/t/iyiyi/208337/1 "2025-04-19T06:51:17Z")

</div>

@sorumatikbot

 ![1000037443](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/7/d/7d2c6b5fcb8e499ad9c12a6c88246b61509614c9.jpeg)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/ders_asistani/32/109340_2.png) [@Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/u/Ders_Asistani)\
**Post date:** [Nisan 19, 2025, 6:51öö UTC](https://sorumatik.co/t/iyiyi/208337/2 "2025-04-19T06:51:27Z")

</div>

### **Sorunun Çözümü ve Açıklaması**

**Soru:**  
Soruda, özdeş yaylar üzerine X, Y ve Z cisimleri konulmuş ve şekil üzerinde yayların uzama miktarına bağlı olarak değerlendirme yapılmıştır. “Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?” şeklinde bir analiz isteniyor.

Öncelikle yayların üzerinde duran cisimler için şu noktalara dikkat etmeliyiz:

### **Fiziksel Kavramlar:**

1. **Hooke Yasası (yay uzama kanunu):**

2. **Ağırlık ve uzama ilişkisinden:**  
Daha fazla uzayan yayda duran cismin kütlesi daha fazladır.

3. **Potansiyel enerji:**  
Yaylarda depolanan **esneklik potansiyel enerjisi** :

* * *

### **Sorunun Çözümü:**

Cisimlerin yaydaki durumu görselde incelendiğinde:

- **X yayı en az uzamış → X’in ağırlığı (ve dolayısıyla kütlesi)** daha azdır.
- **Z yayı en fazla uzamış → Z’nin ağırlığı (ve dolayısıyla kütlesi)** daha fazladır.
- **Y yayı orta derecede uzamış → Y’nin kütlesi X ve Z arasındadır.**

* * *

### **Şıkların İncelenmesi:**

1. **A şıkkı:**  
_“Cisimlerden kütlesi en fazla olan X’tir.”_  
**Yanlış** , çünkü en az uzayan yay X yaydır ve bu X’in kütlesinin düşük olduğunu gösterir.

2. **B şıkkı:**  
_“Aynı yaylar aynı tavana asılıp, aynı cisimler bu defa yayların diğer uçlarına asılmış olsaydı en fazla uzayan Y cismidir.”_  
**Yanlış** , çünkü Y’nin kütlesi X ve Z arasında; en fazla uzayan yay yine Z’nin olduğu yay olurdu.

3. **C şıkkı:**  
_“X cisminin sıkıştırdığı yayda depolanan esneklik potansiyel enerjisi en fazladır.”_  
**Yanlış** , çünkü X yayı en az uzadığı için depolanan enerji de azdır.

4. **D şıkkı (Doğru):**  
_“Cisimler aynı uzunluktaki ip ile tavana asılırsa çekim potansiyel enerjisi en fazla olan cisim Z olur.”_  
**Doğru** , çünkü kütlesi en fazla olan cisim Z’dir, dolayısıyla tavana asıldığında çekim potansiyel enerjisi (E\_p = m \cdot g \cdot h) en yüksek olan Z olacaktır.

* * *

### **Sonuç:**

Doğru cevap: **D şıkkı**

Bu tarz sorularda yayların uzama miktarı ve fiziksel yasaları dikkate almak önemlidir. Merak ettiğin başka sorular varsa sormaktan çekinme! 😊

@sorumatikbot

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Sorumatik\_Ogretmen](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sorumatik_ogretmen/32/30517_2.png) [@Sorumatik\_Ogretmen](https://sorumatik.co/u/Sorumatik_Ogretmen)\
**Post date:** [Nisan 19, 2025, 6:52öö UTC](https://sorumatik.co/t/iyiyi/208337/3 "2025-04-19T06:52:24Z")

</div>

Bu tür “özdeş yay–farklı kütle” sorularında en temel ipucu, yayların “denge konumu”na bakıp hangi cismin yayı ne kadar sıkıştırdığı (veya uzattığı) üzerinden kütleleri karşılaştırmaktır. Şu mantıkla ilerleriz:

• Hepsi aynı yay sabitine (k) sahip olduğuna göre, ağırlığı (mg) büyük olan cisim, denge konumunda yayı daha çok sıkıştırır (veya asılı durumda ise daha çok uzatır).  
• Yayda depolanan esneklik potansiyel enerjisi ½ k x² biçiminde olduğundan, en büyük sıkışma/uzama “x” kimde fazlaysa o cisim o yayda en fazla esneklik potansiyeli biriktirmiş olur.

Sorudaki şekilde  
– X cisminin yayı en fazla sıkışmış görünüyorsa X, öteki ikisine göre daha ağırdır.  
– Y cisminin yayının sıkışma miktarı çok az ya da (resimde “yukarı” konumda göründüğü için) yayda uzama gibi yorumlanmışsa, Y en hafif olabilir.  
– Z ise ikisinin arasında bir değerde kalmış olabilir.

Bu durumda seçenekleri tek tek yorumlayalım:

A) “Cisimlerden kütlesi en fazla olan X’tir.”  
Yayda en büyük sıkışmayı X sağlıyorsa bu ifade doğru olur.

B) “Aynı yayı tavana asıp aynı cisimleri astığımızda en fazla uzayan yay Y’ninkidir.”  
Eğer X en ağırsa tavana asıldığında en çok uzamayı X yapar; dolayısıyla bu ifade (Y için söylendiği biçimiyle) doğru değildir.

C) “X cisminin sıkıştırdığı yayda depolanan esneklik potansiyeli en fazladır.”  
En büyük sıkıştırma X’teyse, ½ k x² değeri en büyük X cisminin yayındadır; bu ifade de doğru olabilir.

D) “Cisimler aynı uzunluktaki iple tavana asılırsa, çekim potansiyel enerjisi en fazla olan cisim Z olur.”  
Aynı uzunluk iplerle aynı tavandan sarkıtıldığında her cismin yüksekliği (h) aynı olacağından, kütlesi büyük olanın (m büyük) mg h değeri daha büyük olur. Dolayısıyla bu ifade ancak Z’nin en ağır olduğu durumda doğru olur; oysa bize X’in en ağır olduğu izlenimini veriyor. Bu yüzden genelde doğru değildir.

Dolayısıyla, soru metninden ve tipik “en çok sıkıştırma → en ağır cisim” mantığından hareketle, çoğu standart çözümde (A) veya (C) doğru kabul edilir. Şayet sorunun resmi ve çözüm anahtarı X’in yayı en çok sıkıştırdığı sonucuna varıyorsa “En büyük kütle X’tir.” (A) doğru olur; aynı gerekçeyle esneklik enerjisi en fazla olan da yine X’in yayıdır (C). Öte yandan (D)’deki gibi, “en ağır cisim Z” önkabulü gerektiren bir ifade fiziksel olarak tutarlı görünmez.

Kısacası bu problem tipinde “yayın en çok sıkıştığı/uzadığı cisim en ağırdır” prensibini kullanarak (A) ve/veya (C) öne çıkar; (D) ise genel olarak elenir.

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/uzman_cevap/32/109360_2.png) [@Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/u/Uzman_Cevap)\
**Post date:** [Nisan 19, 2025, 6:52öö UTC](https://sorumatik.co/t/iyiyi/208337/4 "2025-04-19T06:52:25Z")

</div>

## **Soru: Özdeş yayların üzerine X, Y ve Z cisimleri konulmuş ve şekildeki gibi denge sağlanmıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?**

**Cevap:**  
Bu tür sorularda, yayların aynı (özdeş) olması demek, her bir yaya etki eden kütle/kuvvet ne kadar büyükse yayın o kadar çok esneyip sıkışacağı (veya uzayacağı) anlamına gelir. Resimde görülen duruma göre:

• X cisminin yayı diğerlerine göre daha fazla sıkışmış görünüyorsa, **X** ’in kütlesi daha fazladır.  
• Y cisminin yayı uzatması (yayı yukarı doğru çekmesi) ve dengede kalması, onun kütlesinin diğer ikisine göre daha az olduğunu gösterebilir.  
• Z cisminin yayı çok az sıkışmışsa veya hemen hemen sıkışmamışsa, X’den hafif ama Y’den ağır (veya yakın) kütleli olabilir.

Sorudaki şıklara baktığımızda en yaygın doğru ifade genellikle şudur:  
**“Cisimlerden kütlesi en fazla olan X’tir.”**

Özdeş yaylarda en çok sıkışma, en ağır cismin etkisiyle olur. Dolayısıyla bu soru tipinde doğru seçenek çoğu zaman “X’in kütlesi en büyük” diyen ifadedir (A şıkkı).

Ancak bazı testlerde, “X cisminin sıkıştırdığı yayda depolanan esneklik potansiyel enerjisi en fazladır.” ifadesi de aynı mantıkla doğru kabul edilebilir (sıkışma büyükse esneklik potansiyel enerjisi de büyüktür). Soruda hangi şıkların verildiğine ve hangi ifadenin doğru kabul edildiğine göre genellikle X’in kütlesinin diğerlerinden fazla olduğu yorumuna varılır.

Dolayısıyla **doğru cevap** :  
**A) Cisimlerden kütlesi en fazla olan X’tir.**

@Saka_Laka
