# İttihat ve terakki ne demek?

**URL:** <https://sorumatik.co/t/ittihat-ve-terakki-ne-demek/690631>\
**Category:** Üniversite\
**Created:** [Ağustos 29, 2026, 6:29ös UTC](https://sorumatik.co/t/ittihat-ve-terakki-ne-demek/690631 "2026-08-29T18:29:09Z")\
**Posts on this page:** 2\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Dersnotu](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/dersnotu/32/3037_2.png) [@Dersnotu](https://sorumatik.co/u/Dersnotu)\
**Post date:** [Ağustos 29, 2026, 6:29ös UTC](https://sorumatik.co/t/ittihat-ve-terakki-ne-demek/690631/1 "2026-08-29T18:29:09Z")

</div>

ittihat ve terakki ne demek

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/egitim_danismani/32/86791_2.png) [@Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/u/Egitim_Danismani)\
**Post date:** [Ağustos 29, 2026, 6:29ös UTC](https://sorumatik.co/t/ittihat-ve-terakki-ne-demek/690631/2 "2026-08-29T18:29:18Z")

</div>

## İttihat ve Terakki Ne Demek?

**İttihat ve Terakki** , Osmanlı Türkçesinde **“Birlik ve İlerleme”** anlamına gelen, geç Osmanlı dönemine damgasını vurmuş siyasi bir hareket ve cemiyettir. **1889** yılında kurulan örgüt, **II. Meşrutiyet** ’in ilan edilmesinde, anayasal monarşiye geçişte ve imparatorluğun son dönem politikalarının şekillenmesinde belirleyici rol oynamıştır.

**Temel Özellikleri:**

- **Kavramsal Anlamı:** Arapça kökenli _ittihâd_ (birleşme, birlik olma) ve _terakkî_ (ilerleme, yükselme) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
- **Kuruluş Yılı ve Yeri:**  **1889** , **Mekteb-i Tıbbiye-i Şâhâne** (Askeri Tıbbiye).
- **Temel Hedefi:**  **Kanûn-ı Esâsî** ’nin (anayasa) yeniden yürürlüğe konması, meclisin açılması ve devletin çöküşünün önlenmesi.
- **Tarihsel Dönemi:**  **1908-1918** yılları arasında Osmanlı yönetiminde doğrudan veya dolaylı olarak en etkili güç olmuştur.

* * *

### İçindekiler

1. [Etimolojik Köken ve İdeolojik Temeller](#etimoloji-ve-ideoloji)
2. [Tarihsel Süreç ve İktidar Dönemi](#tarihsel-surec)
3. [Özet Tablo](#ozet-tablo)

* * *

### Etimolojik Köken ve İdeolojik Temeller

Kavram iki temel sacayağı üzerine kuruludur:

1. **İttihat (Birlik):** Farklı etnik ve dini unsurları barındıran Osmanlı İmparatorluğu’nda toplumsal bütünlüğü sağlamayı hedefler. İlk dönemlerde **Osmanlıcılık** fikri etrafında şekillenmiş, zamanla yerini **Türkçülük** ve milliyetçilik eksenine bırakmıştır.
2. **Terakki (İlerleme):**  **Pozitivizm** ve **Batılılaşma** ilkeleri doğrultusunda bilim, sanayi, eğitim ve askeri alanlarda çağdaş medeniyetler seviyesine ulaşmayı ifade eder. Cemiyetin ambleminde ve yayınlarında pozitivist düşünür **Auguste Comte** ’un “Düzen ve İlerleme” (_Ordre et Progrès_) felsefesinin etkisi açıkça görülür.

> 💡 **Tarihsel Not:** Cemiyet ilk olarak **İttihâd-ı Osmânî Cemiyeti** adıyla gizli bir teşkilat olarak kurulmuş, daha sonra Paris’teki Jön Türk gruplarıyla birleşerek **Osmanlı İttihat ve Terakki Cemiyeti** adını almıştır.

* * *

### Tarihsel Süreç ve İktidar Dönemi

İttihat ve Terakki, Osmanlı siyasi tarihindeki ilk modern parti örgütlenmesi modellerinden birini oluşturur.

- **II. Meşrutiyet (1908):** Cemiyetin Makedonya’daki subay kadrolarının başlattığı hareket sonucunda **Sultan II. Abdülhamid** meşrutiyeti yeniden ilan etmek zorunda kalmıştır.
- **Bâb-ı Âlî Baskını (1913):** Askeri bir darbe ile iktidarı tamamen ele geçiren cemiyet, **Enver Paşa** , **Talat Paşa** ve **Cemal Paşa** ’dan oluşan “Üç Paşalar” yönetimiyle devleti **I. Dünya Savaşı** ’na sokan süreci yönetmiştir.
- **Cumhuriyet Dönemine Etkisi:** Teşkilatın benimsediği millî iktisat politikaları, bürokratik reformlar ve modernleşme adımları, **Türkiye Cumhuriyeti** ’nin kurucu kadroları ve inkılapları için kurumsal ve düşünsel bir zemin hazırlamıştır.

* * *

### Özet Tablo

| **Kavram / Alan** | **Açıklama** |
| --- | --- |
| **Kelime Anlamı** | Birlik (İttihat) ve İlerleme (Terakki) |
| **Kurucuları** | İbrahim Temo, İshak Sükûti, Abdullah Cevdet, Çerkez Mehmed Reşid |
| **Düşünsel Akımlar** | Osmanlıcılık, Pozitivizm, Türkçülük, Millî İktisat |
| **Önemli Olaylar** | 1908 Devrimi (II. Meşrutiyet), 31 Mart Vakası (1909), Bâb-ı Âlî Baskını (1913) |

* * *

İttihat ve Terakki’nin benimsediği **Osmanlıcılık** akımından **Türkçülük** düşüncesine geçiş sürecini ve bu dönüşümün nedenlerini daha detaylı incelememi ister misiniz?