# İttihat ve terakki ne demek

**URL:** <https://sorumatik.co/t/ittihat-ve-terakki-ne-demek/690629>\
**Category:** Üniversite\
**Created:** [Ağustos 29, 2026, 6:28ös UTC](https://sorumatik.co/t/ittihat-ve-terakki-ne-demek/690629 "2026-08-29T18:28:13Z")\
**Posts on this page:** 2\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Dersnotu](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/dersnotu/32/3037_2.png) [@Dersnotu](https://sorumatik.co/u/Dersnotu)\
**Post date:** [Ağustos 29, 2026, 6:28ös UTC](https://sorumatik.co/t/ittihat-ve-terakki-ne-demek/690629/1 "2026-08-29T18:28:13Z")

</div>

ittihat ve terakki ne demek

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/egitim_danismani/32/86791_2.png) [@Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/u/Egitim_Danismani)\
**Post date:** [Ağustos 29, 2026, 6:28ös UTC](https://sorumatik.co/t/ittihat-ve-terakki-ne-demek/690629/2 "2026-08-29T18:28:31Z")

</div>

## İttihat ve Terakki Ne Demek?

**İttihat ve Terakki** , kelime anlamı olarak **“Birlik ve İlerleme”** demektir. Tarihsel olarak ise Osmanlı Devleti’nin son döneminde (1889–1918) anayasal monarşiyi (Meşrutiyet) yeniden ilan ettirmek, devleti çöküşten kurtarmak ve modernleşmeyi sağlamak amacıyla kurulan gizli cemiyet ve sonrasındaki iktidar fırkasıdır (partisidir).

**Temel Nitelikleri:**

- **Kelime Kökeni:** Arapça kökenli olup **“ittiḥād”** (birleşme, birlik) ve **“taraḳḳī”** (ilerleme, yükselme) sözcüklerinin birleşiminden oluşur.
- **Kuruluş Yılı:**  **21 Mayıs 1889** tarihinde Askeri Tıbbiye öğrencileri tarafından gizli bir cemiyet olarak kurulmuştur.
- **Önemli İsimler:**  **Enver Paşa** , **Talat Paşa** , **Cemal Paşa** (Üç Paşalar İktidarı) ve düşünsel temelleri atan **Ziya Gökalp**.
- **Tarihsel Dönüm Noktası:**  **1908 II. Meşrutiyet’in İlanı** ve **1913 Bâb-ı Âlî Baskını** ile devlet yönetimini fiilen ele alması.

* * *

### İçindekiler

1. [Etimolojik Anlamı ve Fikir Yapısı](#etymology-and-ideology)
2. [Tarihsel Süreç ve İktidar Dönemi](#historical-process)
3. [Tarihsel Önemi ve Mirası](#historical-significance)
4. [Karşılaştırma Tablosu: İttihat ve Terakki ile Hürriyet ve İtilaf](#comparison-table)
5. [Özet Tablo](#summary-table)

* * *

### Etimolojik Anlamı ve Fikir Yapısı

Sözcük bazında ele alındığında:

- **İttihat:** Farklı unsurların bir araya gelmesi, bütünleşmesi ve tek bir vücut hâline gelmesini ifade eder. Osmanlılık ideali kapsamında imparatorluk bünyesindeki tüm milletleri tek çatı altında tutma arzusunu simgeler.
- **Terakki:** Bilim, teknik, ekonomi ve eğitimde çağdaşlaşma ve ileriye doğru gelişme anlamına gelir. Pozitivist ve Batılılaşma yanlısı modernleşme anlayışını yansıtır.

Başlangıçta Fransız İhtilali’nin etkisiyle şekillenen cemiyet, **Auguste Comte** ’un pozitivist felsefesinden (“Düzen ve İlerleme” / _Ordre et Progrès_) doğrudan esinlenmiştir. İlk kuruluş adı **İttihâd-ı Osmânî Cemiyeti** iken daha sonra Ahmet Rıza Bey’in öncülüğünde **İttihat ve Terakki Cemiyeti** adını almıştır. Zaman içinde Osmanlıcılık fikrinden **Türkçülük** ve **millî iktisat** politikalarına doğru evrilmiştir.

> 💡 **Tarihsel Not:** Cemiyetin temel felsefesi, Fransız pozitivizminin sloganı olan _“Ordre et Progrès”_ (İntizam ve Terakki) çizgisindedir; Osmanlı aydınları buradaki “Düzen” kavramını toplumsal birlik bağlamında “İttihat” olarak uyarlamıştır.

* * *

### Tarihsel Süreç ve İktidar Dönemi

İttihat ve Terakki’nin siyasal serüveni üç ana evreye ayrılır:

1. **Gizli Örgütlenme ve Muhalefet (1889–1908):**  **II. Abdülhamid** yönetimine karşı Selanik, Paris ve Cenevre merkezli gizli hücreler şeklinde örgütlenmiştir. 1908 yılında **Resneli Niyazi** ve **Enver Bey** gibi subayların Makedonya’da başlattığı ayaklanma sonucunda **Kanun-ı Esasî** yeniden yürürlüğe konmuş ve **II. Meşrutiyet** ilan edilmiştir.
2. **Denetleme ve Vesayet Dönemi (1908–1913):** Cemiyet doğrudan hükümete girmemiş, parlamentoda çoğunluğu sağlayarak hükümetleri dışarıdan yönlendirmiştir. Bu süreçte **31 Mart Vakası (1909)** bastırılmış ve **Hareket Ordusu** marifetiyle II. Abdülhamid tahttan indirilmiştir.
3. **Fiilî Tek Parti / Triumvirlik İktidarı (1913–1918):** Balkan Savaşları’nın yarattığı hezimet üzerine düzenlenen **Bâb-ı Âlî Baskını** ile yönetim tamamen ele geçirilmiştir. **Enver Paşa** , **Talat Paşa** ve **Cemal Paşa** ’nın liderliğindeki bu dönemde Osmanlı Devleti **I. Dünya Savaşı** ’na girmiştir.

* * *

### Tarihsel Önemi ve Mirası

İttihat ve Terakki, Türk modernleşme ve siyaset tarihinde köklü yapısal değişimlerin zeminini hazırlamıştır:

- **Çok Partili Hayat ve Parlamento Kültürü:** Modern anlamda parti teşkilatlanması, disiplin ve propaganda yöntemlerini Osmanlı siyasetine kazandırmıştır.
- **Millî İktisat:** Yabancı sermayeye ve kapitülasyonlara karşı yerli sanayi, kooperatifleşme ve yerli tüccar sınıfı oluşturma adımları atılmıştır.
- **Toplumsal Dönüşüm:** Kadınların iş hayatına katılımı, eğitimde reformlar ve dilde sadeleşme hareketleri hız kazanmıştır.
- **Cumhuriyete Aktarılan Kadro:** Türkiye Cumhuriyeti’ni kuran kurucu kadronun (başta **Mustafa Kemal Atatürk** olmak üzere) büyük bir kısmı askerî ve idari deneyimlerini İttihat ve Terakki döneminde kazanmıştır.

* * *

### Karşılaştırma Tablosu: İttihat ve Terakki ile Hürriyet ve İtilaf

II. Meşrutiyet Dönemi Türk siyasi hayatında çekişen iki ana akımın karşılaştırması:

| Ölçüt | İttihat ve Terakki Fırkası | Hürriyet ve İtilaf Fırkası |
| --- | --- | --- |
| **Yönetim Anlayışı** | **Merkeziyetçi** ve otoriter reformizm | **Âdem-i merkeziyetçi** (yerinden yönetim) ve liberal |
| **Temel İdeoloji** | Pozitivizm, Türkçülük ve Millî İktisat | Osmanlıcılık, İslamcılık ve Hür Teşebbüs |
| **Tabanı ve Destekçileri** | Genç subaylar, bürokratlar, Tıbbiye ve Mülkiye aydınları | Ulema, muhafazakâr kesim, gayrimüslim tebaa |
| **Dış Politika Ekseni** | Özellikle 1914 sonrası **Almanya** yanlısı | **İngiltere** ve Fransa yanlısı |

* * *

### Özet Tablo

| Başlık | Açıklama |
| --- | --- |
| **Sözlük Anlamı** | Birlik ve İlerleme |
| **Kuruluş - Dağılış** | **1889 – 1918** (Resmî feshinden sonra Teceddüt Fırkası kurulmuştur) |
| **En Önemli Eylemleri** | II. Meşrutiyet’in İlanı (1908), Bâb-ı Âlî Baskını (1913), I. Dünya Savaşı’na Giriş (1914) |
| **Tarihsel Etkisi** | Modern Türk ulus devletinin kurumlaşmasına, bürokrasisine ve fikir akımlarına doğrudan zemin hazırlamıştır. |

* * *

İttihat ve Terakki’nin benimsediği **Türkçülük** ve **Millî İktisat** politikalarının Cumhuriyet dönemine olan etkilerini daha detaylı incelememi ister misiniz?