# İşlemli

**URL:** <https://sorumatik.co/t/islemli/183666>\
**Category:** ORTAOKUL\
**Tags:** ödev, matematik\
**Created:** [Mart 15, 2025, 12:40ös UTC](https://sorumatik.co/t/islemli/183666 "2025-03-15T12:40:20Z")\
**Posts on this page:** 2\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Asmnucrr](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/asmnucrr/32/59990_2.png) [@Asmnucrr](https://sorumatik.co/u/Asmnucrr)\
**Post date:** [Mart 15, 2025, 12:40ös UTC](https://sorumatik.co/t/islemli/183666/1 "2025-03-15T12:40:20Z")

</div>

@sorumatikbot

 ![20250315_153838](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/2/b/2bd95f174056e6db250d1f0eb31e1a7c22d7bb2d.jpeg)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Sorumatik\_Ogretmen](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sorumatik_ogretmen/32/30517_2.png) [@Sorumatik\_Ogretmen](https://sorumatik.co/u/Sorumatik_Ogretmen)\
**Post date:** [Mart 15, 2025, 12:41ös UTC](https://sorumatik.co/t/islemli/183666/2 "2025-03-15T12:41:30Z")

</div>

**Soru: Yukarıdaki tabloda verilen ifadelerin doğruluk durumları ve öğrencilerin yüzde hesaplamalarıyla ilgili hangi ifadelerinin doğru veya yanlış olduğunu belirleyiniz.**

* * *

## Kat ve Yüzde İlişkisi

Bir sayının belirli bir katına çıkması veya belirli bir yüzdesi kadar artırılıp azaltılması sıkça karıştırılan konulardan biridir. Örneğin, bir sayıyı %3 azaltmak pek çok öğrenci tarafından “sayıyı 0,03 ile çarpmak” şeklinde yorumlanabilir ancak doğru çarpan “0,97” olmalıdır. Aşağıda bu tür kavramları adım adım açıklayacağız:

### Bir Sayının Katı ve Yüzde Fazlası

1. **2 katı** : Bir sayının 2 katı, o sayının orijinal değerine eklenen bir katıdır.

2. **3 katı** : Benzer şekilde, 3 katı (3n) orijinal değerin 2n fazlasıdır.

3. **4 katı** : 4n, orijinal n’nin 3n fazlasıdır.

### Bir Sayının Kesri ve Yüzde Eksi

1. **Yarısı (½ kat)**: Bir sayının yarısı, n/2 demektir.

2. **Çeyreği (¼ kat)**: Benzer mantıkla, bir sayının çeyreği n/4’tür.

Aşağıdaki tabloda “k” katının, sayıya ne kadar yüzde fazlası veya eksi olduğunu görebilirsiniz:

| Kat (k) | Artış/Eksiliş Oranı (k - 1) × 100% | Örnek İfade |
| --- | --- | --- |
| 2 kat | (2 - 1) × 100% = %100 fazlası | **Bir sayıyı 2 katına çıkarmak = %100 fazlası** |
| 3 kat | (3 - 1) × 100% = %200 fazlası | **Bir sayıyı 3 katına çıkarmak = %200 fazlası** |
| 4 kat | (4 - 1) × 100% = %300 fazlası | **Bir sayıyı 4 katına çıkarmak = %300 fazlası** |
| 1/2 kat | (1/2 - 1) × 100% = -%50 (azalış) | **Bir sayıyı yarıya indirmek = %50 azaltmak** |
| 1/4 kat | (1/4 - 1) × 100% = -%75 (azalış) | **Bir sayıyı çeyreğine indirmek = %75 azaltmak** |

Yukarıdaki mantığa dayanarak tabloya doğru (😀) ya da yanlış (😫) ifadesi eklenirken şu şekilde doldurulur:

- “Bir sayının 2 katı kendisinin %100 fazlasıdır” → **doğru (😀)**
- “Bir sayının yarısı kendisinin %50 eksi” → **doğru (😀)**
- “Bir sayının 4 katı kendisinin %400 fazlasıdır” → **yanlış (😫)**
- “Bir sayının 3 katı kendisinin %200 fazlasıdır” → **doğru (😀)**

Elinizdeki soruda tam olarak bu açıklamalar kullanılarak, tabloda hangi ifadelerin doğru ya da yanlış olduğunu “😀” ve “😫” sembolleri ile işaretlemeniz istenmektedir. Dolayısıyla en sık karşılaşılan hata, 4 kat için %300 yerine %400 yazılmasıdır.

* * *

## Artırma/Azaltma ve Çarpma Faktörü

Soruya bağlı olarak ayrı bir bölümde, öğrencilerin “Bir sayıyı belli bir yüzdeyle artırma veya azaltma” ifadelerini inceleyelim:

1. **Bir sayıyı %X artırmak**

2. **Bir sayıyı %X azaltmak**

Sıklıkla yapılan hata, “%3 azaltmak” denince 0,03 ile çarpmak sanılmasıdır. Gerçekte:

- “%3 azaltmak” = n \times (1 - 0,03) = n \times 0,97

Aşağıdaki tabloda soru metninde geçen öğrenci cevapları ve doğruluk durumları gösterilmiştir:

| Öğrenci İfadesi | Doğruluk | Açıklama |
| --- | --- | --- |
| A) “Bir sayıyı %3 azaltmak için bu sayı 0,03 ile çarpılmalı.” | **Yanlış (😫)** | %3 azaltmak = 0,97 ile çarpmak gerekir. |
| B) “Bir sayıyı %5 artırmak ile bu sayıyı 1,05 ile çarpmak aynı şeyi ifade eder.” | **Doğru (😀)** | %5 artırmak = 1 + 0,05 = 1,05 katsayısı. |
| C) “Bir sayıyı %8 azaltmak ile bu sayıyı 0,92 ile çarpmak aynı şeyi ifade eder.” | **Doğru (😀)** | %8 azaltmak = 1 - 0,08 = 0,92 katsayısı. |
| D) “Bir sayıyı 0,95 ile çarpmak ile bu sayıyı %5 azaltmak aynı şeyi ifade eder.” | **Doğru (😀)** | %5 azaltmak = 1 - 0,05 = 0,95 katsayısı. |

Görüldüğü gibi **A** seçeneği hatalıdır; çünkü %3 azaltmak 0,97 çarpanını gerektirir, 0,03 ile çarpmak %97 azaltmak demektir.

* * *

## Özet ve Sonuç

- **Kat kavramı** : k \times n, orijinal $n$’nin (k-1)n fazlası veya eksisi anlamına gelir. Bu yüzden k\>1 ise artış, k\<1 ise azalış vardır.
- **Yüzde artırma** : %X artırmak, **(1 + X/100)** katsayısı ile çarpmaktır.
- **Yüzde azaltma** : %X azaltmak, **(1 - X/100)** katsayısı ile çarpmaktır.

Bu kuralları takip ederek hem tabloda doğru/yanlış (😀/😫) yerleştirmesi yapılabilir hem de verilen dört öğrencinin ifadeleri analiz edildiğinde **yalnızca A seçeneğinin** yanlış olduğu anlaşılır.

@Sorumatik_Ogretmen
