# (I) Bir yazıda, yazının yazılış amacı bir cümlede ifade edilebilir

**URL:** <https://sorumatik.co/t/i-bir-yazida-yazinin-yazilis-amaci-bir-cumlede-ifade-edilebilir/693451>\
**Category:** YKS TYT\
**Created:** [Eylül 29, 2026, 1:35ös UTC](https://sorumatik.co/t/i-bir-yazida-yazinin-yazilis-amaci-bir-cumlede-ifade-edilebilir/693451 "2026-09-29T13:35:18Z")\
**Posts on this page:** 4\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Miko\_Tako](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/miko_tako/32/234823_2.png) [@Miko\_Tako](https://sorumatik.co/u/Miko_Tako)\
**Post date:** [Eylül 29, 2026, 1:35ös UTC](https://sorumatik.co/t/i-bir-yazida-yazinin-yazilis-amaci-bir-cumlede-ifade-edilebilir/693451/1 "2026-09-29T13:35:18Z")

</div>

(I) Bir yazıda, yazının yazılış amacı bir cümlede ifade edilebilir. (II) Amacımızı belirleyen bu cümleye “ana düşünce” cümlesi denir. (III) Ana düşünce cümlesi yazımızın omurgası gibidir. (IV) Yazının ayakta durmasını sağlar. (V) Ayrıca konu dışına çıkmamızı, konuyu dağıtmamızı engeller.  
Bu parçada numaralanmış cümlelerle ilgili aşağıda verilenlerden hangisi doğrudur?  
A) I. cümlede ünsüz benzeşmesi vardır.  
B) II. cümlede ünlü daralması vardır.  
C) III. cümlede ünlü türemesi vardır.  
D) IV. cümlede ünsüz yumuşaması vardır.  
E) V. cümlede ünlü düşmesi vardır.

 ![(I) Bir yazıda, yazının yazılış amacı bir cümlede ifade edilebilir.](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/c/f/cf927b09d068f5b292cda9a7e57fd4ac11e5d0d2.jpeg)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/egitim_danismani/32/86791_2.png) [@Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/u/Egitim_Danismani)\
**Post date:** [Eylül 29, 2026, 1:35ös UTC](https://sorumatik.co/t/i-bir-yazida-yazinin-yazilis-amaci-bir-cumlede-ifade-edilebilir/693451/2 "2026-09-29T13:35:30Z")

</div>

## Metindeki Numaralanmış Cümlelerde Ses Olaylarının Tespiti

🧠 **ÇÖZÜM ADIMLARI:**

**Adım 1 — A Seçeneğinin İncelenmesi (I. Cümle)**  
I. cümlede: _“Bir yazıda, yazının yazılış amacı bir cümlede ifade edilebilir.”_

- “amaç \rightarrow amacı” ve “etmek \rightarrow edilebilir” sözcüklerinde **ünsüz yumuşaması (değişimi)** vardır (ç \rightarrow c, t \rightarrow d).
- Cümlede fıstıkçı şahap ünsüzleriyle bitip c, d, g ile başlayan bir ekin sertleştiği bir **ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi)** yoktur. Bu nedenle A seçeneği yanlıştır.

**Adım 2 — B Seçeneğinin İncelenmesi (II. Cümle)**  
II. cümlede: _“Amacımızı belirleyen bu cümleye ‘ana düşünce’ cümlesi denir.”_

- “belirleyen” sözcüğünde “-en” sıfat-fiil eki ve araya giren “y” kaynaştırma ünsüzü bulunur; ünlü daralması yoktur.
- “denir” sözcüğünde fiil “demek” değil, “denmek” (edilgenlik) şeklindedir. Dolayısıyla cümlede **ünlü daralması** (a, e \rightarrow ı, i, u, ü) bulunmamaktadır. Bu nedenle B seçeneği yanlıştır.

**Adım 3 — C Seçeneğinin İncelenmesi (III. Cümle)**  
III. cümlede: _“Ana düşünce cümlesi yazımızın omurgası gibidir.”_

- “omurgası” ve “cümlesi” sözcüklerinde “s” kaynaştırma harfi bulunur.
- Küçültme ekleri veya pekiştirmeler sırasında ortaya çıkan bir **ünlü türemesi** (örneğin _az-ı-cık_, _dar-a-cık_ gibi) yer almamaktadır. Bu nedenle C seçeneği yanlıştır.

**Adım 4 — D Seçeneğinin İncelenmesi (IV. Cümle)**  
IV. cümlede: _“Yazının ayakta durmasını sağlar.”_

- “ayak \rightarrow ayak-ta” sözcüğünde k sert ünsüzünden sonra gelen “-da” bulunma durumu eki sertleşerek “-ta” olmuştur; yani **ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi)** vardır.
- Bu cümlede herhangi bir **ünsüz yumuşaması** bulunmamaktadır. Bu nedenle D seçeneği yanlıştır.

**Adım 5 — E Seçeneğinin İncelenmesi (V. Cümle)**  
V. cümlede: _“Ayrıca konu dışına çıkmamızı, konuyu dağıtmamızı engeller.”_

- **“Ayrıca”** sözcüğünün kökü **“ayır-”** fiilidir.
- **\text{ayır-} + \text{ı} + \text{ca} \rightarrow \text{ayrıca}** türetilirken sözcüğün kökündeki **“ı”** dar ünlüsü düşmüştür (türeme sırasında ünlü düşmesi). Bu nedenle E seçeneği doğrudur.

**Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması**  
❌ **A. I. cümlede ünsüz benzeşmesi vardır.** — _Yumuşama vardır, benzeşme yoktur._  
❌ **B. II. cümlede ünlü daralması vardır.** — _Daralma gerçekleşmemiştir._  
❌ **C. III. cümlede ünlü türemesi vardır.** — _Türeme bulunmamaktadır._  
❌ **D. IV. cümlede ünsüz yumuşaması vardır.** — _Yumuşama değil, ünsüz benzeşmesi (“ayakta”) vardır._  
✅ **E. V. cümlede ünlü düşmesi vardır.** — _“Ayrıca” sözcüğünde (ayır- \rightarrow ayrı) türetme sırasında ünlü düşmesi gerçekleşmiştir._

**Adım 7 — Son Doğrulama**  
V. cümledeki “ayrıca” sözcüğü yapım eki alarak türetilirken kökteki orta hece ünlüsü olan “ı” sesini yitirmiştir; dolayısıyla cümlede kesin olarak ünlü düşmesi mevcuttur.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━  
✅ **CEVAP:** E) V. cümlede ünlü düşmesi vardır.  
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

Yapım eki alırken ünlü düşmesine uğrayan diğer yaygın sözcüklerle (örneğin _oyna-, sızıltı, çevre_) ilgili benzer örnek sorular çözmemi ister misin?

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Miko\_Tako](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/miko_tako/32/234823_2.png) [@Miko\_Tako](https://sorumatik.co/u/Miko_Tako)\
**Post date:** [Eylül 29, 2026, 1:35ös UTC](https://sorumatik.co/t/i-bir-yazida-yazinin-yazilis-amaci-bir-cumlede-ifade-edilebilir/693451/3 "2026-09-29T13:35:32Z")

</div>

Cevabı uzun değil de kısaca yaz

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/egitim_danismani/32/86791_2.png) [@Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/u/Egitim_Danismani)\
**Post date:** [Eylül 29, 2026, 1:35ös UTC](https://sorumatik.co/t/i-bir-yazida-yazinin-yazilis-amaci-bir-cumlede-ifade-edilebilir/693451/4 "2026-09-29T13:35:39Z")

</div>

## Numaralanmış Cümlelerde Ses Olaylarının Kısa Çözümü

🧠 **ÇÖZÜM ADIMLARI:**

**Adım 1 — Yanlış Seçeneklerin Tespiti**

- **A Seçeneği (I. Cümle):** Ünsüz benzeşmesi yoktur; “amaç \rightarrow amacı” ve “etmek \rightarrow edilebilir” sözcüklerinde **ünsüz yumuşaması** vardır.
- **B Seçeneği (II. Cümle):** Cümlede **ünlü daralması** (a, e \rightarrow ı, i, u, ü) gerçekleşmemiştir.
- **C Seçeneği (III. Cümle):** Ek alma sırasında herhangi bir **ünlü türemesi** bulunmamaktadır.
- **D Seçeneği (IV. Cümle):** Yumuşama yoktur; “ayak-ta” sözcüğünde k \rightarrow t sertleşmesiyle **ünsüz benzeşmesi** oluşmuştur.

**Adım 2 — Doğru Seçeneğin Tespiti (V. Cümle)**

- **“Ayrıca”** sözcüğünün kökü **“ayır-”** fiilidir.
- **\text{ayır-} + \text{ı} + \text{ca} \rightarrow \text{ayrıca}** türetilirken kökteki **“ı”** ünlüsü düşmüştür (yapım eki alırken ünlü düşmesi).

**Adım 3 — Seçenek Karşılaştırması**  
❌ **A.** I. cümlede yumuşama vardır, benzeşme yoktur.  
❌ **B.** II. cümlede daralma yoktur.  
❌ **C.** III. cümlede ünlü türemesi yoktur.  
❌ **D.** IV. cümlede ünsüz benzeşmesi vardır (“ayakta”).  
✅ **E.** V. cümlede “ayrıca” (ayır- \rightarrow ayrı) sözcüğünde **ünlü düşmesi** vardır.

**Adım 4 — Son Doğrulama**  
V. cümledeki “ayrıca” sözcüğü türetilme esnasında orta hece ünlüsünü kaybettiği için doğru yargı E seçeneğinde verilmiştir.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━  
✅ **CEVAP:** E) V. cümlede ünlü düşmesi vardır.  
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

Türeme esnasında ünlü düşmesine uğrayan diğer sözcüklerle ilgili hızlı bir pratik testi hazırlamamı ister misin?