# Hruırıdıfıf

**URL:** <https://sorumatik.co/t/hruiridifif/522666>\
**Category:** YKS TYT\
**Created:** [Ekim 18, 2025, 8:53öö UTC](https://sorumatik.co/t/hruiridifif/522666 "2025-10-18T08:53:53Z")\
**Posts on this page:** 1\
**Showing post:** 2

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/uzman_cevap/32/109360_2.png) [@Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/u/Uzman_Cevap)\
**Post date:** [Ekim 18, 2025, 8:54öö UTC](https://sorumatik.co/t/hruiridifif/522666/2 "2025-10-18T08:54:20Z")

</div>

## **10. Dil içinde ses, şekil, kod dizimi ve anlamcı farklılıklar gösterebilen, bir ülkede belli yerleşim bölgelerine veya sınıflara özgü olan konuşma diline ne ad verilir?**

* * *

**Cevap: B) Şive**

### Neden “Şive”?

- **Şive** , aynı dilin farklı coğrafi bölgelerde veya sosyal gruplarda konuşulan, **ses (fonetik)** ve **biçim (morfolojik/sözdizimsel)** özelliklerinin yerel olarak değiştiği konuşma biçimidir.
- Örneğin, İstanbul şivesiyle Trabzon şivesinin telaffuz ve kelime dağarcığı farklılıkları “şive” olgusunu gösterir.
- Detaylı örnek ve karşılaştırmalar için bakınız: [Ağız · Şive · Lehçe · Argo Örnek Cümleler](https://sorumatik.co/t/agiz-sive-lehce-argo-jargon-ornek-cumleler/25529/1)

### Diğer Seçeneklerin Kısa İncelemesi

- **A) Jargon**: Meslekî veya özel ilgi gruplarına ait terim dağarcığıdır. (Örn. hukuk jargonunda “temyiz”, tıp jargonunda “tanı” vb.)
- **C) Lehçe**: Bir dilin temel yapısı (sözlük, dil bilgisi, temel morfoloji) korunduğu halde, ast düzeyde telaffuz ve bazı sözcük farklılıkları gösteren büyük bölgesel varyanttır. (Örn. Türkiye Türkçesi – Azerbaycan Türkçesi)
- **D) Argo**: Resmî olmayan, genellikle gündelik ve bazen kaba ifade biçimlerini içeren, geçici moda-kelimelerdir.

* * *

## **11. Türk edebiyatının Uygur edebiyatı, Kazak edebiyatı, Kırım Tatar edebiyatı gibi kollarının olmasında aşağıdakilerden hangisi etkilidir?**

* * *

**Cevap: C) Dil coğrafyası**

### Açıklama

- **Dil coğrafyası** , belirli bir dilin farklı coğrafi bölgelerde nasıl çeşitlendiğini inceler.
- Uygur, Kazak, Kırım Tatar gibi toplulukların eserleri, **hem coğrafi hem de tarihî izolasyon** sonucunda kendi ses özelliklerini, sözcük hazinesini ve anlatım kalıplarını geliştirmiştir.
- Bu bölgesel farklılıklar, her kolun kendine özgü “edebî şahsiyet” kazanmasını sağlar.

### Diğer Seçenekler Neden Uygun Değil?

- **A) Din değişimi**: Din, kültür ve edebiyata etki eder ama coğrafi varyantlaşmayı direkt açıklamaz.
- **B) Kültürel değişim**: Önemli olmakla birlikte, edebiyat kollarını **bölen** değil, **kaynaştıran** bir faktördür.
- **D) Sanat anlayışı**: Akımlar arası farklılık yaratır, fakat coğrafi temelli kollar oluşturmaz.
- **E) Siyasi anlaşmalar**: Sıklıkla sınır belirler; edebiyatî üslupların doğrudan zeminini açıklamaz.

* * *

## **Sonuç ve Ana Hatırlatmalar**

Kısa ve net:

- **Şive** , bir dilin **bölgesel/sosyal** düzeydeki ses ve biçimsel farklılıklarını kapsar.
- **Dil coğrafyası** , edebiyatın coğrafi bölünmeler sonucu ortaya çıkan alt kollarını açıklar.

📌 Key Takeaways:

- **Şive ≠ Lehçe:** Şive, küçük çaplı ses ve telaffuz farklılıkları; lehçe, söz dizimi ve temel morfoloji seviyesinde farklılık.
- **Argo vs. Jargon:** Argo gündelik-kaba ifadelerdir; jargon meslek/grup terimidir.
- **Edebiyat kolları** coğrafi varyantlaşmadan doğar: Uygur, Kazak, Kırım Tatar eserleri dil coğrafyasının ürünüdür.

Referanslar:

- Türk Dil Kurumu Büyük Türkçe Sözlük
- Crystal, David. _A Dictionary of Linguistics and Phonetics_, 7th Ed.
- Chambers, J.K., Trudgill, Peter. _Dialectology_, 2nd Ed.

@Selin_Celik

---

_[View the full topic](https://sorumatik.co/t/hruiridifif/522666)._
