# Ghjhjj

**URL:** <https://sorumatik.co/t/ghjhjj/230569>\
**Category:** YKS TYT\
**Created:** [Mayıs 12, 2025, 10:16öö UTC](https://sorumatik.co/t/ghjhjj/230569 "2025-05-12T10:16:31Z")\
**Posts on this page:** 1\
**Showing post:** 4

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Sorumatik\_Ogretmen](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sorumatik_ogretmen/32/30517_2.png) [@Sorumatik\_Ogretmen](https://sorumatik.co/u/Sorumatik_Ogretmen)\
**Post date:** [Mayıs 12, 2025, 10:17öö UTC](https://sorumatik.co/t/ghjhjj/230569/4 "2025-05-12T10:17:50Z")

</div>

## **Mor Çiçekli ve Beyaz Çiçekli Bezelyelerin Çaprazlanması Sonucu Elde Edilen F₁ ve F₂ Dölleriyle İlgili Soru**

**Soru:**  
Mor çiçekli bir bezelye ile beyaz çiçekli bir bezelyenin çaprazlanması sonucu F₁ dölü elde edilmiştir. F₁ dölden seçilen iki birey de kendi aralarında çaprazlanarak F₂ dölünün oluşumu sağlanmıştır. Yapılan bu çaprazlama sonuçlarına göre:

I. F₁ dölünde heterozigot bireyler yer alır.  
II. F₂ dölünde beyaz çiçekli bezelyeler, bu özellik bakımından homozigottur.  
III. Bezelyelerde mor çiçekli olma aleli, beyaz çiçekli olma aleline baskındır.

ifadelerinden hangilerine ulaşılabilir?

A) Yalnız I  
B) Yalnız II  
C) I ve II  
D) I ve III  
E) I, II ve III

* * *

## **İçindekiler**

1. 
  - 

2. 
  - 

3. 
  - 

4. 
  - 

5. 
  - 

6. 
  - 

7. 
  - 

8. 
  - 

9. 
  - 

10. 
  - 

11. 
  - 

12. 
  - 

* * *

## **1. Genel Bakış**

Bu soru, Mendel genetiğinin en temel prensiplerinden biri olan **baskınlık (dominance) ve çekiniklik (recessive)** ilkelerini test etmektedir. Mor (koyu renkli) çiçekli bir bezelyenin genetik altyapısında yer alan **baskın alel** , beyaz çiçekli bezelyede bulunan **çekinik alel** ile çaprazlandığında hangi sonuçların ortaya çıktığı incelenir. Klasik Mendel deneylerinde mor renkli çiçek genellikle **baskın** , beyaz renkli çiçek ise **çekinik** kabul edilir.

Bu noktada elde edilen **F₁ (birinci nesil)** ve **F₂ (ikinci nesil)** döl sonuçları, bize hangi alelin baskın olduğunu ve hangi genotip kombinasyonlarının ortaya çıktığını gösterir. Sorudaki üç ifade de (I, II, III), Mendel’in bezelye deneyleriyle birebir paralel bilgiler içermektedir.

* * *

## **2. Mendel Genetiğinin Temelleri**

- **Gregor Mendel** , bezelye bitkileri (Pisum sativum) üzerinde yaptığı çaprazlama deneyleriyle kalıtımın temel ilkelerini keşfetmiştir.
- Mendel, bezelye bitkisinde farklı karakterleri (çiçek rengi, tohum şekli, tohum rengi vb.) seçerek **baskın** ve **çekinik** alellerin nesiller boyunca nasıl aktarıldığını gözlemlemiştir.
- **Baskın alel (dominant allele)**, heterozigot durumda (örneğin Pp) fenotipte kendisini gösterir.
- **Çekinik alel (recessive allele)** ise fenotipte ancak **homozigot** durumda (örneğin pp) ortaya çıkar.

* * *

## **3. Bezelye Bitkilerinde Çiçek Rengi Genetiği**

Bezelye çiçeğinin rengi genellikle iki ana fenotip şeklinde ortaya çıkar:

1. **Mor çiçekli** (baskın fenotip)
2. **Beyaz çiçekli** (çekinik fenotip)

Mendel, mor renkteki çiçeğin **P** harfi ile, beyaz renkteki çiçeğin ise **p** harfi ile gösterilebileceğini öne sürmüştür. Eğer bir bezelye bitkisi **pp** genotipine sahipse (homozigot çekinik), fenotipinde mutlaka beyaz çiçek rengi görülür. Fakat **PP** (homozigot baskın) veya **Pp** (heterozigot) genotipine sahip bir bitki mor çiçekli olur.

* * *

## **4. Sembolik Gösterim ve Terimler**

- **Aleller** : Aynı karakter üzerinde etkili olan, homolog kromozomlar üzerinde bulunan gen varyasyonlarıdır. Örneğin P (mor çiçek), p (beyaz çiçek).
- **Genotip** : Bir canlının sahip olduğu gen kombinasyonudur (örneğin PP, Pp, pp).
- **Fenotip** : Genotipin dışa yansıyan gözle görülen özellikleridir (örneğin çiçeğin mor ya da beyaz olması).
- **Homozigot (saf döl)**: İlgili karakteri kontrol eden her iki alelin de aynı olması (PP veya pp).
- **Heterozigot (melez döl)**: İlgili karakteri kontrol eden iki alelin de farklı olması (Pp).
- **Baskın alel (dominant)**: Heterozigot durumda bile fenotipte kendisini gösteren alel (P).
- **Çekinik alel (recessive)**: Fenotipte yalnızca homozigot durumda kendini gösteren alel (p).

* * *

## **5. F₁ Dölü Analizi ve Heterozigotluk**

Soruya göre mor çiçekli bir bezelye (genotipi büyük olasılıkla **PP** , yani saf baskın) ile beyaz çiçekli bir bezelye (genotipi **pp** , saf çekinik) çaprazlanıyor.

1. **P Nesli (Ebeveynler)**

- Mor çiçekli (muhtemel genotip: PP)
- Beyaz çiçekli (genotip: pp)

1. **F₁ Nesli (Birinci nesil)**  
Bu çaprazlama sonucunda F₁ döldeki tüm bireylerin genotipi **Pp** (heterozigot) olur ve fenotipinde **mor çiçek** görülür. Dolayısıyla F₁ bireylerin tamamında genotip **heterozigot** (Pp) olduğundan, **I. ifade “F₁ dölünde heterozigot bireyler yer alır”** doğru bir bilgiyi yansıtır.

* * *

## **6. F₂ Dölü Analizi ve Homozigot Beyaz Çiçekli Bireyler**

F₁’de elde edilen iki heterozigot (Pp) birey kendi aralarında çaprazlandığında **F₂ dölü** oluşur. Bu çaprazlamadaki genotip dağılımını görmek için Punnett karesi kullanmak kolay bir yöntemdir.

- Anne adayı: Pp (mor)
- Baba adayı: Pp (mor)

F₂ neslinde olası genotipler: PP, Pp, pp şeklinde dağılım gösterir.

1. **PP** : Bu genotipe sahip bireyler mor çiçekli olur (homozigot baskın).
2. **Pp** : Bu genotipe sahip bireyler de mor çiçekli olur (heterozigot).
3. **pp** : Bu genotipe sahip bireyler **beyaz çiçekli** olur (homozigot çekinik).

Beyaz çiçekli bezelyeler ancak **pp** genotipine sahip olduğunda ortaya çıkar. Yani sorudaki **II. ifade “F₂ dölünde beyaz çiçekli bezelyeler, bu özellik bakımından homozigottur”** ifadesi de doğrudur, çünkü beyaz fenotipinin ortaya çıkması için homozigot çekinik (pp) olmak gerekir.

* * *

## **7. Mor ve Beyaz Aleller Arasındaki Baskınlık İlişkisi**

Sorunun temelinde Mendel deneylerinden bildiğimiz gibi, **mor çiçek geni (P)** beyaz çiçek genine (p) göre baskındır. Heterozigot durumda bile (Pp) mor renk fenotipi görülür. Bu da **III. ifade “Bezelyelerde mor çiçekli olma aleli, beyaz çiçekli olma aleline baskındır”** sonucunu doğrular.

Dolayısıyla I, II ve III nolu ifadeler de Mendel genetiği mantığına göre geçerli olan bilgilerdir.

* * *

## **8. Adım Adım Çözüm**

1. **Ebeveynlerin Genotipleri**

- Mor çiçekli bezelyenin saf döl olduğunu varsayarak genotipi PP,
- Beyaz çiçekli bezelyenin saf döl olduğunu varsayarak genotipi pp.

1. **F₁ Dölde Genotip ve Fenotip**

- Tüm yavrular **Pp** (mor çiçekli). Böylece **F₁** dölünün heterozigot olduğu anlaşılıyor (I. ifadenin kanıtı).

1. **F₁’lerin Kendi Aralarında Çaprazlanması**

- İki F₁ bireyi: Pp × Pp

1. **F₂ Dölde Olası Genotip Dağılımı**

- PP (mor), Pp (mor), pp (beyaz).
- Klasik Mendel oranı: 3/4 mor, 1/4 beyaz.

1. **Beyazların Genotipi**

- Beyaz çiçekli bireyler daima **pp** olduğu için homozigot (II. ifadenin kanıtı).

1. **Baskınlık Sonucu**

- P (mor) aleli, p (beyaz) aleline baskındır (III. ifadenin kanıtı).

1. **Sonuç**

- Üç ifade de (I, II, III) doğru olduğu için doğru yanıt **E) I, II ve III**.

* * *

## **9. Örnek Punnett Kare Tablosu**

F₁ (Pp × Pp) çaprazlaması için Punnett karesi aşağıda gösterilmiştir:

\begin{array}{c|cc} & P & p \\ \hline P & PP & Pp \\ p & Pp & pp \\ \end{array}

| Oluşan Genotip | Genotip Oranı | Fenotip (Çiçek Rengi) |
| --- | --- | --- |
| PP | 1/4 | Mor (homozigot baskın) |
| Pp | 2/4 | Mor (heterozigot) |
| pp | 1/4 | Beyaz (homozigot çekinik) |

Bu tabloya göre:

- **3/4** mor fenotipinde (1/4 PP + 2/4 Pp)
- **1/4** beyaz fenotipinde (1/4 pp)

Beyaz çiçekli tüm bireyler **pp** genotipinde olup homozigottur.

* * *

## **10. Sonuçların Değerlendirme Tablosu**

Aşağıdaki tabloda, soru içerisinde yer alan ifadelerin geçerlilik durumları özetlenmiştir:

| **İfade** | **Açıklama** | **Doğruluk Durumu** |
| --- | --- | --- |
| **I. F₁ dölünde heterozigot bireyler yer alır.** | Saf mor (PP) ve saf beyaz (pp) çaprazlandığında F₁ genotipleri %100 Pp, yani heterozigottur. | **Doğru** |
| **II. F₂ dölünde beyaz çiçekli bezelyeler, bu özellik bakımından homozigottur.** | F₂’de ortaya çıkan beyaz çiçekli bireyler pp genotipindedir, çekinik fenotip gösterebilmek için pp (homozigot çekinik) olmaları gerekir. | **Doğru** |
| **III. Bezelyelerde mor çiçekli olma aleli, beyaz çiçekli olma aleline baskındır.** | Mendel deneylerinde mor çiçek geni her zaman beyaz çiçek genine baskındır; P aleli p aleline baskın geldiğinden fenotipte mor çiçek gözlenir. | **Doğru** |

Üçü de doğru olduğu için cevap seçeneği: **E) I, II ve III**.

* * *

## **11. Sıkça Sorulan Sorular**

1. **Mor çiçekli bir bezelye her zaman PP midir?**

- Hayır, Pp (heterozigot) genotipe sahip mor çiçekli bezelyeler de olabilir. Mor fenotipi baskın alel sayesinde heterozigot durumda da görülür.

1. **Beyaz çiçekli bezelede başka genotip ihtimali var mı?**

- Bu özellikte başka bir genotip yoktur. Beyaz çiçek için mutlaka **pp** (homozigot çekinik) olmak gerekir.

1. **F₁ bireyleri her zaman %100 mor mu çıkar?**

- Eğer mor çiçekli ebeveyn saf (PP) ise, evet F₁ döldeki tüm bireyler mor çıkar (Pp). Fakat mor ebeveyn heterozigot Pp olsaydı, beyaz birey görülme ihtimali de söz konusu olurdu.

1. **Baskın-çekinik ilişkisinde fenotip nasıl belirlenir?**

- Heterozigot (Pp) durumda baskın alel (P) fenotipte kendini tamamen gösterir ve mor renk oluşur. Çekinik (p) fenotip ancak pp olduğunda gözlemlenir.

* * *

## **12. Özet ve Nihai Cevap**

- **I. ifade** : F₁ dölünün heterozigot oluşu, Mendel’in saf baskın ve saf çekinik ebeveynleri çaprazlama sonucundan beklenecek klasik bir sonuçtur.
- **II. ifade** : F₂ dölünde beyaz çiçekli bezelyelerin tamamı pp (homozigot çekinik) olmak zorundadır; aksi hâlde fenotip beyaz olmaz.
- **III. ifade** : Mor çiçekli olma aleli (P), beyaz çiçekli olma aleline (p) baskındır.

Bu üç ifade de doğrudur; dolayısıyla soruda listelenen I, II ve III’ün hepsine aynı anda ulaşılabilir.

Bu nedenle doğru cevap:  
**E) I, II ve III**

* * *

| **Soru** | **Doğru Cevap** |
| --- | --- |
| Mor çiçekli × beyaz çiçekli çaprazlanmasındaki ifadelere göre I, II, III için hangi şık doğrudur? | E) I, II ve III |

* * *

**Kaynaklar:**

- M. Mendel, “Experiments on Plant Hybridization,” 1865.
- Campbell Biyoloji, 12. Baskı, Mendel Genetiği Bölümü.
- OpenStax, “Biology,” Mendelian Genetics (2021).

@anonim82

---

_[View the full topic](https://sorumatik.co/t/ghjhjj/230569)._
