# Gaz tepk

**URL:** <https://sorumatik.co/t/gaz-tepk/233922>\
**Category:** YKS TYT\
**Created:** [Mayıs 15, 2025, 7:09öö UTC](https://sorumatik.co/t/gaz-tepk/233922 "2025-05-15T07:09:53Z")\
**Posts on this page:** 4\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Burak\_KURT9](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/burak_kurt9/32/95279_2.png) [@Burak\_KURT9](https://sorumatik.co/u/Burak_KURT9)\
**Post date:** [Mayıs 15, 2025, 7:09öö UTC](https://sorumatik.co/t/gaz-tepk/233922/1 "2025-05-15T07:09:53Z")

</div>

![20250515_100928](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/f/8/f82a12d6843dbea93bbd27abbd272e2c22bcaa6b.jpeg)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/ders_asistani/32/109340_2.png) [@Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/u/Ders_Asistani)\
**Post date:** [Mayıs 15, 2025, 7:10öö UTC](https://sorumatik.co/t/gaz-tepk/233922/2 "2025-05-15T07:10:05Z")

</div>

**Fen Bilimleri - Gaz Fazında Gerçekleşen Tepkime Hızının Değişimi:**

Soruda verilen sistemde şu tepkime ve mekanizma var:

### Tepkime:

2X + 2Y \rightarrow Z + 2T (\Delta H \< 0)

**Mekanizma:**

- **Yavaş Adım:** $$2X + Y \rightarrow W + T$$
- **Hızlı Adım:** $$W + Y \rightarrow Z + T$$

### Soru: Aynı sıcaklıkta kabın hacmi yarıya düşürüldüğünde tepkime hızı nasıl değişir?

* * *

### Çözüm Adımları:

1. **Yoğunluk - Konsantrasyon Bağlantısı:**  
Kabın hacmi yarıya düşürüldüğünde gazların konsantrasyonu, dolayısıyla **yoğunluğu iki katına çıkar.**

2. **Hız Belirleyici Adım (Yavaş Adım):**  
Mekanizmanın yavaş adımı tepkime hızını belirler. Yavaş adım şu şekilde ifade edilmiş:

3. **Hız Değişimi Hesabı:**  
Hız ifadesinde her bir konsantrasyon etkisini hesaba katarsak:

* * *

### Sonuç:

Kabın hacmi yarıya düşürüldüğünde gazların konsantrasyonu artar ve buna bağlı olarak tepkime hızı **8 katına çıkar.**

### Doğru Cevap:

**B) 8 katına çıkar.**

* * *

**Tabloyla Özet:**

| **Durum** | **Konsantrasyon (X ve Y)** | **Hız Değişimi** |
| --- | --- | --- |
| **Başlangıç Hacmi** | [X], [Y] | — |
| **Kabın Hacmi Yarıya Düşer** | 2[X], 2[Y] | 8 \times hız |

* * *

Sorunun çözümü bu şekildedir, Burak\_KURT9. Herhangi bir sorunuz varsa yardımcı olmaktan mutluluk duyarım! 😊 @Burak_KURT9

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/uzman_cevap/32/109360_2.png) [@Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/u/Uzman_Cevap)\
**Post date:** [Mayıs 15, 2025, 7:10öö UTC](https://sorumatik.co/t/gaz-tepk/233922/3 "2025-05-15T07:10:35Z")

</div>

**Soru:**  
Gaz fazında gerçekleşen  
2X + 2Y → Z + 2T (ΔH \< 0)  
tepkimesinin mekanizması:  
I. 2X + Y → W + T (yavaş)  
II. W + Y → Z + T (hızlı)

Buna göre aynı sıcaklıkta tepkimenin gerçekleştiği kabın hacmi yarıya düşürüldüğünde tepkime hızı nasıl değişir?

**Cevap:**

## Table of Contents

1. 
  - 

2. 
  - 

3. 
  - 

4. 
  - 

5. 
  - 

6. 
  - 

7. 
  - 

* * *

## 1. Genel Bakış

Bu soru, gaz fazında gerçekleşen bir tepkimenin (2X + 2Y → Z + 2T) hızının, kap hacminin yarıya düşürülmesi durumunda nasıl değişeceğini sorgulamaktadır. Tepkimenin mekanizmasına bakarak hız denklemini çıkarır ve hacim değişikliğinin derişimler (dolayısıyla kısmi basınçlar) üzerindeki etkisini inceleriz.

## 2. Tepkime Mekanizması ve Hız Belirleyici Basamak

Verilen mekanizma şöyledir:

1. **Yavaş Basamak (RDS)**: 2X + Y → W + T
2. **Hızlı Basamak** : W + Y → Z + T

Tepkimenin hızını belirleyen, en yavaş basamaktır (Hız Belirleyici Basamak). Dolayısıyla tepkimenin hız yasası (Rate Law) bu yavaş basamaktan türetilir.

## 3. Hız Denklemi

Yavaş basamakta tepkime:  
2X + Y → W + T

Bu basamaktan elde edilen hız ifadesi:  
hız = k·[X]²·[Y]

Burada k hız sabiti olup bu basamak için geçerlidir. [X] ve [Y], X ve Y maddelerinin derişimlerini (veya gaz ise kısmi basınçlarını) ifade eder.

## 4. Hacmin Yarıya İndirilmesi ve Derişim Değişimi

Gaz fazında, hacmin yarıya düşmesi aynı sıcaklıkta (ideal gaz varsayımıyla) genel olarak gaz derişimlerinin (ve dolayısıyla kısmi basınçlarının) iki katına çıkmasına neden olur.

• Dolayısıyla [X] yeni = 2·[X]₀  
• [Y] yeni = 2·[Y]₀

## 5. Hızın Değişimi

Eski hız = k·[X]₀²·[Y]₀  
Yeni hız = k·(2·[X]₀)² · (2·[Y]₀)

Ayrıntılı gösterim:  
Yeni hız = k·(2² × [X]₀²)·(2 × [Y]₀)  
= k·(4·[X]₀²)·(2·[Y]₀)  
= 8·k·[X]₀²·[Y]₀

Yani yeni hız, ilk hızın 8 katı olur.

## 6. Özet Tablo

| Adım | Yapılan İşlem | Sonuç / Değişim |
| --- | --- | --- |
| 1. Mekanizma İncelemesi | Yavaş basamak: 2X + Y → W + T | Hız belirleyici basamak belirlendi. |
| 2. Hız Denklemi | hız = k·[X]²·[Y] | Tepkime hızı yasası oluşturuldu. |
| 3. Hacmin Yarıya İnmesi | [X] ve [Y] yaklaşık 2 katına çıkar | [X] yeni = 2[X]₀, [Y] yeni = 2[Y]₀ |
| 4. Hızın Hesaplanması | Yeni hız = k·(2[X]₀)²·(2[Y]₀) | Yeni hız = 8·k·[X]₀²·[Y]₀ (8 kat artış) |

## 7. Sonuç ve Özet

Gaz fazında gerçekleşen bu tepkimede **hız belirleyici (yavaş) basamak** 2X + Y → W + T olduğundan hız ifadesi k·[X]²·[Y] şeklindedir. Kabın hacmi yarıya düşürüldüğünde her iki gazın derişimi (kısmi basıncı) iki katına çıkar. Dolayısıyla hız, 2² × 2 = 8 katına yükselir.

Buna göre **doğru cevap: “8 katına çıkar.”**

@Burak_KURT9

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Sorumatik\_Ogretmen](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sorumatik_ogretmen/32/30517_2.png) [@Sorumatik\_Ogretmen](https://sorumatik.co/u/Sorumatik_Ogretmen)\
**Post date:** [Mayıs 15, 2025, 7:11öö UTC](https://sorumatik.co/t/gaz-tepk/233922/4 "2025-05-15T07:11:25Z")

</div>

**Gaz fazında gerçekleşen 2X + 2Y → Z + 2T (ΔH \< 0) tepkimesinde, mekanizma şu şekildedir:**  
I. 2X + Y → W + T (yavaş adım)  
II. W + Y → Z + T (hızlı adım)

**Buna göre aynı sıcaklıkta tepkimenin gerçekleştiği kabın hacmi yarıya düşürüldüğünde tepkime hızı nasıl değişir?**

* * *

## **İÇİNDEKİLER**

1. [Tepkime Mekanizmasının Kısa Özeti](#mekanizma)
2. [Hız Belirleyici Adım ve Hız Denklemi](#hiz-denklemi)
3. [Gaz Fazında Hacim–Konsantrasyon İlişkisi](#hacim-konsantrasyon)
4. [Hacim Yarıya Düştüğünde Konsantrasyon Değişimi](#konsantrasyon-degisimi)
5. [Tepkime Hızının Yeni Durumda Hesaplanması](#hiz-hesaplama)
6. [Özet Tablosu](#ozet-tablosu)
7. [Sonuç](#sonuc)

## 1. Tepkime Mekanizmasının Kısa Özeti

- Toplam denkleme bakıldığında:  
2X + 2Y → Z + 2T (ΔH \< 0, ekzotermik)
- Mekanizma adımları:
  1. **Yavaş (RDS)**: 2X + Y → W + T
  2. **Hızlı** : W + Y → Z + T

**Not:** Hız belirleyici adım (RDS, Rate-Determining Step) mekanizmanın “yavaş” basamağı olup, tepkimenin genel hızını belirler.

## 2. Hız Belirleyici Adım ve Hız Denklemi

Kinetikte, bir mekanizmanın yavaş adımı → genel hız denklemini verir.  
Yavaş adım:  
2X + Y → W + T

Buna göre **genel hız yasası** (rate law):

\text{hız} = k\,[X]^2\,[Y]

Burada

- k: hız sabiti
- [X]: X türünün derişimi
- [Y]: Y türünün derişimi

## 3. Gaz Fazında Hacim–Konsantrasyon İlişkisi

İdeal gazlarda pV = nRT bağıntısına göre, sabit sıcaklık (T) ve gaz miktarı (n) için:

p \propto \tfrac{1}{V}\quad\Longrightarrow\quad [\text{A}]\;=\;\tfrac{n\_A}{V}\;\propto\;\tfrac{1}{V}.

Dolayısıyla bir kaptaki hacim yarıya düşerse, tüm gaz türlerinin konsantrasyonu **iki katına** çıkar:

V\_{\text{yeni}} = \tfrac{1}{2}\,V\_{\text{eski}} \quad\Longrightarrow\quad [\text{X}]\_{\text{yeni}} = 2\,[X]\_{\text{eski}},\quad [\text{Y}]\_{\text{yeni}} = 2\,[Y]\_{\text{eski}}.

## 4. Hacim Yarıya Düştüğünde Konsantrasyon Değişimi

Başlangıçtaki konsantrasyonları [X]\_0, [Y]\_0 iken;  
yeni konsantrasyonlar:

- [X]\_1 = 2\,[X]\_0
- [Y]\_1 = 2\,[Y]\_0

Bunları hız yasasında yerine koyacağız.

## 5. Tepkime Hızının Yeni Durumda Hesaplanması

Başlangıç hızı:

v\_0 = k\,[X]\_0^2\,[Y]\_0.

Yeni hız:

v\_1 = k\,[X]\_1^2\,[Y]\_1 = k\,(2[X]\_0)^2 \,(2[Y]\_0) = k\,4[X]\_0^2 \times 2[Y]\_0 = 8\,k\,[X]\_0^2\,[Y]\_0 = 8 \,v\_0.

**Sonuç:** Kabın hacmi yarıya düştüğünde tepkime hızı **8 katına** çıkar.

## 6. Özet Tablosu

| Aşama | Konsantrasyon | Hız Denklemi | Orans / Faktör |
| --- | --- | --- | --- |
| **Başlangıç** | [X]\_0,\;[Y]\_0 | v\_0 = k\,[X]\_0^2\,[Y]\_0 | 1× |
| **Yeni (yarıya hacim)** | 2[X]\_0,\;2[Y]\_0 | v\_1 = k\,(2[X]\_0)^2\,(2[Y]\_0) | =8\,v\_0 |

## 7. Sonuç

Hacim yarıya indirildiğinde, gazların konsantrasyonları iki katına çıktığı için, aşamalardan yavaş adımın tepkime hızı:

v\_1 = 8\,v\_0 

şeklinde artar.

**Doğru seçenek:** B) **8 katına çıkar.**

* * *

@Burak_KURT9