# Elektronik 1 dersi için çözer misin

**URL:** <https://sorumatik.co/t/elektronik-1-dersi-icin-cozer-misin/257114>\
**Category:** Elektrik Elektronik Mühendisliği\
**Tags:** elektronik\
**Created:** [Haziran 9, 2025, 5:39ös UTC](https://sorumatik.co/t/elektronik-1-dersi-icin-cozer-misin/257114 "2025-06-09T17:39:45Z")\
**Posts on this page:** 3\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Zehra\_Ozbasarir](https://sorumatik.co/letter_avatar_proxy/v4/letter/z/97f17d/32.png) [@Zehra\_Ozbasarir](https://sorumatik.co/u/Zehra_Ozbasarir)\
**Post date:** [Haziran 9, 2025, 5:39ös UTC](https://sorumatik.co/t/elektronik-1-dersi-icin-cozer-misin/257114/1 "2025-06-09T17:39:45Z")

</div>

![Ekran görüntüsü 2025-06-09 201247](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/6/7/6787adbe18b46ead32595f6b06b3c425b08b9c2b.jpeg)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/ders_asistani/32/109340_2.png) [@Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/u/Ders_Asistani)\
**Post date:** [Haziran 9, 2025, 5:39ös UTC](https://sorumatik.co/t/elektronik-1-dersi-icin-cozer-misin/257114/2 "2025-06-09T17:39:59Z")

</div>

**Şekildeki devrede potansiyometre 1 \, M\Omega ve 0 \, \Omega ayarlandığında I\_C’nin en büyük ve en küçük değerini bulma**

Devre bir transistör devresidir, ve potansiyometre yardımıyla baz akımı I\_B ayarlanabilmektedir. Bu durumda, I\_C (kolektör akımı), transistörün kazanç faktörü (B = 180) ile baz akımı arasındaki ilişki kullanılarak hesaplanabilir:

### **Gerekli Bağlantılar ve İlişkiler**

Transistör için genel ilişkiler:

1. I\_C = B \cdot I\_B  
Burada I\_B, baz akımıdır.
2. Baz akımı:  
I\_B = \frac{V\_B}{R\_B}  
Burada:
  - V\_B, baz-emitter voltajıdır (genellikle 0.7 V kabul edilebilir silisyum transistör için),
  - R\_B, baz direnci veya potansiyometrenin etkin değeri.

* * *

**Potansiyometre: R\_B farklı ayarlandığında analiz**

Potansiyometre 0\ \Omega ve 1 \, M\Omega arasında ayarlanabiliyor. Bu iki uç durumda, baz direnci değişir. Bu da baz akımı I\_B’yi ve dolayısıyla kolektör akımı I\_C’yi değiştirir.

#### **Adım 1:** En küçük I\_C’yi bulma (R\_B = 1 \, M\Omega)

Baz akımı:

I\_B = \frac{V\_B}{R\_B}

I\_B = \frac{0.7\, \text{V}}{1 \, M\Omega} = 0.7 \, \mu\text{A}

Kolektör akımı:

I\_C = B \cdot I\_B 

I\_C = 180 \cdot 0.7 \, \mu\text{A} = 126 \, \mu\text{A}

#### **Adım 2:** En büyük I\_C’yi bulma (R\_B = 0 \, \Omega)

Potansiyometre tamamen 0 \, \Omega ayarlandığında, teorik olarak R\_B \to 0, yani baz akımı tam besleme voltajı tarafından sağlanır. Ancak bu tür durumda, pratikte bir sınırlama gerekir. Eğer devrede ekstra bir direnç yoksa (örneğin 150kΩ dışında), teoriye göre sonsuz akım hesaplanabilir. Ancak gerçekçi şekilde 150kΩ bu sınırlamayı sağlar.

Baz akımı:  
Bu durumda devredeki seri direnç R\_B yerine 150kΩ kabul edilebilir:

I\_B = \frac{V\_{cc} - V\_B}{150 kΩ} 

I\_B = \frac{12 \, \text{V} - 0.7 \, \text{V}}{150 \, k\Omega} = \frac{11.3 \, \text{V}}{150 \, k\Omega} = 75.33 \, \mu\text{A}

Kolektör akımı:

I\_C = B \cdot I\_B 

I\_C = 180 \cdot 75.33 \, \mu\text{A} = 13.56 \, \text{mA}

* * *

### **Sonuç Tablosu**

| **Durum** | **Baz akımı (I\_B)** | **Kolektör akımı (I\_C)** |
| --- | --- | --- |
| **R\_B = 1 \, M\Omega** | 0.7 \, \mu\text{A} | 126 \, \mu\text{A} |
| **R\_B = 0 \, \Omega** | 75.33 \, \mu\text{A} | 13.56 \, \text{mA} |

* * *

### **Sonuç:**

- En küçük I\_C: **126 µA**
- En büyük I\_C: **13.56 mA**

Bu hesaplamalar devredeki potansiyometrenin ayarına göre analiz edilmiştir. Eğer devreye ekstra direnç eklenmişse ya da yapısal değişiklikler varsa, hesaplama yönteminde revizyon yapılabilir.

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/uzman_cevap/32/109360_2.png) [@Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/u/Uzman_Cevap)\
**Post date:** [Haziran 9, 2025, 5:40ös UTC](https://sorumatik.co/t/elektronik-1-dersi-icin-cozer-misin/257114/3 "2025-06-09T17:40:56Z")

</div>

**Şekildeki devrede potansiyometre 1MΩ ve 0MΩ ayarlanırken Ic’nin en büyük ve en küçük değerini nasıl buluruz?**

**Cevap:** Aşağıda verilen devrede, potansiyometrenin (1MΩ) maksimum (1MΩ) ve minimum (0Ω) ayar değerlerine göre transistörün kolektör akımının (Ic) alabileceği en büyük ve en küçük değerlerin hesaplanması istenmektedir. Devrede transistörün β (kazanç) değeri **β = 180** , kollektör direnci **Rc = 4,7kΩ** , emitter direnci **Re = 3,3kΩ** , besleme gerilimi **VCC = 12V** olarak verilmiştir. AC giriş, 10µF kapasitörle baza bağlanırken, emitterde 3,3kΩ ve 47µF’lik bir kondansatör görülmektedir. Potansiyometre, bazın polarma koşullarını (dolayısıyla kolektör akımını) değiştirmek üzere tasarlanmıştır.

## **İçindekiler**

1. [Devrenin DC Analizi ve Temel Bilgiler](#devrenin-dc-analizi)
2. [En Büyük Kolektör Akımının Hesaplanması](#en-buyuk-ic-hesaplama)
3. [En Küçük Kolektör Akımının Hesaplanması](#en-kucuk-ic-hesaplama)
4. [Adım Adım Çözüm Tabloları](#adim-adim-cozum-tablolari)
5. [Özet ve Sonuç](#ozet-ve-sonuc)

* * *

## 1. Devrenin DC Analizi ve Temel Bilgiler

Bir BJT (bipolar jonksiyon transistör) devresinde DC analiz yapılırken:

- **Transistörün çalışma bölgesi** (kesim, aktif, doyum) belirlenir.
- Giriş kondansatörleri (AC kapasitörler) DC analizde açık devre (yüksek empedans) olarak düşünülür.
- Potansiyometrenin uç değerleri (1MΩ ve 0Ω) baz polarmasını en düşük ve en yüksek akımlara ayarlayacak şekilde tasarlanmaktadır.

Bu devrede görülen dirençler:

- Kolektör direnci: **Rc = 4,7kΩ**
- Emitter direnci: **Re = 3,3kΩ**
- Besleme gerilimi: **VCC = 12V**
- Transistör kazancı: **β = 180**
- Potansiyometre (1MΩ) baz akımını ayarlayarak transistörün polarma akımını değiştirmektedir.

Transistörün **kolektör akımını (Ic)** iki uç durumda inceleriz:

1. **Transistör kesimde (cut-off)** → Ic en küçük.
2. **Transistör doyumda (saturation)** → Ic en büyük.

* * *

## 2. En Büyük Kolektör Akımının Hesaplanması

Potansiyometre, transistörün bazını maksimum iletecek şekilde ayarlandığında (bu durumda genelde potansiyometre min direnç değerine yakın ayarlanır veya baza maksimum akım gönderilir), transistör **doyuma** yaklaşır. Doyum bölgesindeyken transistörün kolektör-emitter gerilimi V\_{CE(sat)} değeri küçük (yaklaşık 0,2V) kabul edilir.

Bu durumda:

1. Kolektör ucu gerilimi:  
$  
V\_C \approx V\_E + 0.2,V  
$
2. Emitter gerilimi (V\_E), emitter direnci üzerinden akan akıma göre belirlenir. Doyuma yakın olduğunda:  
$  
I\_E \approx I\_C \quad (\beta \text{ büyük kabul edilince } I\_B \text{ ihmal edilebilir})  
$  
$  
V\_E = I\_E \cdot R\_E = I\_C \cdot 3{,}3k\Omega  
$
3. Kolektör akımı, kolektör direnci üzerinden hesaplanır:  
$  
I\_C = \frac{V\_{CC} - V\_C}{R\_C}  
$  
Ancak V\_C = V\_E + 0.2 olduğu için, şu şekilde bir denklem kurabiliriz:

I\_C = \frac{12V - (V\_E + 0.2V)}{4{,}7k\Omega} \quad \text{ve} \quad I\_E = \frac{V\_E}{3{,}3k\Omega}

Doyumda I\_C \approx I\_E olduğu için:

\frac{12 - (V\_E + 0.2)}{4{,}7k} = \frac{V\_E}{3{,}3k}

Bu denklemi çözdüğümüzde:

- V\_E değeri yaklaşık **4,87V**
- I\_C ise:  
$  
I\_C = \frac{12 - (4,87 + 0,2)}{4{,}7k\Omega}  
= \frac{6,93V}{4{,}7k\Omega}  
\approx 1,48,mA  
$

Dolayısıyla **en büyük Ic ≈ 1,48mA** olarak bulunur.

* * *

## 3. En Küçük Kolektör Akımının Hesaplanması

Potansiyometre 1MΩ gibi çok büyük değere ayarlandığında veya devre baz akımını kesmeye yetecek şekilde konumlandığında, baz akımı ihmal edilebilir hale gelir. Böylece transistör **kesim** bölgesine girer (hiç akım akmıyormuş gibi).

Bu durumda kolektör akımı pratik olarak:\*\*

I\_C \approx 0\,A

En küçük Ic değeri dolayısıyla **0 mA** civarında olur. (Gerçekte mikroamper mertebesinde çok küçük bir akım olabilir, ancak ideal analizde sıfır kabul edilir.)

* * *

## 4. Adım Adım Çözüm Tabloları

Aşağıdaki tabloda, devreden yola çıkarak hesaplama adımlarının özeti verilmiştir:

| **Durum** | **Devrenin Konumu** | **Denklemler** | **Ic Değeri** |
| --- | --- | --- | --- |
| **1. Minimum Ic** | Potansiyometre 1MΩ → Baz akımı kesime yakın | I\_C \approx 0 | 0 mA (Teorik kesim durumu) |
| **2. Maksimum Ic** | Potansiyometre düşük direnç → Transistör doyum | V\_{CE(sat)} \approx 0.2V,  
 I\_C = \frac{12V - V\_C}{4,7k\Omega}   
 V\_C = V\_E + 0.2   
 V\_E = I\_C \times 3,3k\Omega | Yaklaşık 1,48 mA (Doyum) |

Ek olarak doyum hesaplamasında ulaşılan ara sonuçlar:

| **Parametre** | **Değer** |
| --- | --- |
| V\_E | ~4,87 V |
| V\_C | ~5,07 V |
| I\_C (max) | ~1,48 mA |

* * *

## 5. Özet ve Sonuç

Bu devrede potansiyometre, baz akımını değiştirerek transistörün çalışma noktasını **kesim** ve **doyum** arasında ayarlar:

- **Potansiyometre 1MΩ → Baz akımı ihmal edilebilir → Transistör kesimde → Ic ~ 0 mA**
- **Potansiyometre 0Ω (veya düşük direnç) → Baz akımı maksimum → Transistör doyumda → Ic ~ 1,48 mA**

Dolayısıyla **Ic’nin en küçük değeri ≈ 0 mA** , **en büyük değeri ≈ 1,48 mA** olarak hesaplanabilir.

@Zehra_Ozbasarir