Sorunun Çözümü:
Bu soru, bitkilerin köklerinin farklı uyaranlara karşı yönelimlerini anlamanızı gerektirir. Sorunun doğru çözümüne geçmeden önce, ilk olarak önemli kavramları açıklayalım:
Bitkisel Hareket Türleri:
- Pozitif Yönelim: Bitki organının uyaranın kaynağına doğru hareket etmesidir.
- Negatif Yönelim: Bitki organının uyaranın kaynağından uzaklaşarak hareket etmesidir.
- Hidrotropizma: Bitki köklerinin su kaynağına doğru yönelmesidir.
- Travmatropizma: Fiziksel bir engel veya darbe nedeniyle bitki organının yönelim göstermesidir.
Düzeneklerin İncelenmesi:
1. Düzenek:
- Gösterilen hareket: Kökler, su kaynağına doğru yöneliyor.
- Hidrotropizma türü: Pozitif hidrotropizma gerçekleşiyor.
2. Düzenek:
- Gösterilen hareket: Kökler, taş gibi bir fiziksel engel nedeniyle bir eğilim gösteriyor.
- Hareket türü: Travmatropizma (yani fiziksel bir engel nedeniyle görülen yönelim) gerçekleşiyor.
Şıklardan Hangisi Doğru?
İfadeleri tek tek analiz edelim:
-
I. İfade: “1. düzenekte pozitif yönelim gerçekleşmektedir.”
- DOĞRU çünkü kök, suya doğru hareket ederek pozitif bir hidrotropizma göstermektedir.
-
II. İfade: “2. düzenekte negatif yönelim gerçekleşmektedir.”
- YANLIŞ çünkü kök, taşı engel olarak kabul edip yeni bir yönelim göstermekte (travmatropizma). Ancak negatif yönelim değildir.
-
III. İfade: “1. düzenekte hidrotropizma, 2. düzenekte travmatropizma gözlenmektedir.”
- DOĞRU çünkü 1. düzenekte hidrotropizma, 2. düzenekte travmatropizma görülmektedir.
Sonuç:
Doğru ifadeler: I ve III
Cevap: C) I ve III
Sorununuzu tamamen çözdüm, başka sorularınızı da sormaktan çekinmeyin! 
Aşağıda iki bitki köklerinin belirli bir etkene karşı yönelimleri gösterilmiştir. Buna göre, bu bitki köklerinin bitkisel hareketi ile ilgili; I. 1. düzeneşte pozitif yönelim gerçekleşmektedir. II. 2. düzeneşte negatif yönelim gerçekleşmektedir. III. 1. düzeneşte hidrotropizma, 2. düzeneşte travmatropizma gözlenmektedir. ifadelerinden hangileri söylenir?
Cevap:
Soruda, iki farklı düzeneğe sahip saksıdaki bitki köklerinin yönelimi ve bu yönelimin türleri soruluyor.
Kavramlar
- Tropizma: Bitkilerin uyarana karşı yönelerek veya uzaklaşarak hareket etmesidir.
- Pozitif tropizma: Uyarana doğru yönelme.
- Negatif tropizma: Uyarandan uzaklaşma.
- Hidrotropizma: Köklerin suya yönelmesi (pozitif tropizma ise suya doğru, negatifse sudan uzaklaşılması).
- Travmatropizma: Köklerin mekanik bir engele (ör. taş) yanıtı, genellikle engelden kaçma hareketidir.
Düzenek Analizi
- 1. düzenek: Kökler suya doğru yönelmiş (pozitif yönelim ve hidrotropizma).
- 2. düzenek: Kökler taşa doğru yaklaşmamış, aksine taş olan bölgeden uzaklaşmış (negatif yönelim ve travmatropizma).
Şıkların Değerlendirilmesi
- I. 1. düzeneşte pozitif yönelim gerçekleşmektedir.
- Doğru. Kök, suya doğru hareket etmiş, pozitif tropizma sergilemiş.
- II. 2. düzeneşte negatif yönelim gerçekleşmektedir.
- Doğru. Kök, taştan (engelden) uzaklaşmış, yani negatif tropizma göstermiş.
- III. 1. düzeneşte hidrotropizma, 2. düzeneşte travmatropizma gözlenmektedir.
- Doğru. 1. düzenekte kök suya yönelir (hidrotropizma), 2. düzeneğin kökü ise taşa (engelden) uzaklaşır (travmatropizma).
Sonuç Tablosu
| İfade | Durum |
|---|---|
| I | Doğru |
| II | Doğru |
| III | Doğru |
Buna göre; doğru olan ifadeler: I, II ve III’tür.
Cevap:
Hepsi söylenir. Yani, doğru yanıt "I, II ve III"tür.
**Aşağıda iki bitki köklerinin belirli bir etkene karşı yönelimleri gösterilmiştir. Buna göre bu bitki köklerinin bitkisel hareketi ile ilgili;
I. 1. düzenekte pozitif yönelim gerçekleşmektedir.
II. 2. düzenekte negatif yönelim gerçekleşmektedir.
III. 1. düzenekte hidrotropizma, 2. düzenekte travmatropizma gözlenmektedir.
ifadelerinden hangileri söylenir?**
Answer:
1. Düzeneğin (Suya Yönelen Kök) İncelenmesi
- Kök, suyun bulunduğu yöne doğru büyüyorsa pozitif (hidrotropik) bir yönelim gösterir.
- Bu nedenle birinci düzenekteki kökte pozitif hidrotropizma vardır.
2. Düzeneğin (Taşa Doğru Yönelen Kök) İncelenmesi
- Bitkinin kökü taşa temas etmekten veya sert bir engele doğru uzamaktan kaçınarak başka yöne yöneliyorsa, bu negatif tropizma göstergesidir.
- Buradaki uyarı fiziksel temas olduğundan beklenen yönelim tigmotropizma ya da “dokunma tropizması” şeklindedir. “Travmatropizma” ise dokuya gerçek bir zarar (yara) verilmesi sonucu ortaya çıkan büyüme yön değişikliğidir, dolayısıyla bu örnekte travmatropizma değil, tigmotropizma (negatif) söz konusu olur.
Doğru İfadeler
- Birinci düzeneğin kökü “pozitif” yönelim (hidrotropizma) gösterir.
- İkinci düzeneğin kökü “negatif” yönelim göstermektedir.
-
- düzenekte travmatropizma yerine tigmotropizma beklenir; bu yüzden III. ifade yanlıştır.
Bu açıklamalara göre I ve II. ifadeler doğru, III. ifade yanlıştır.
Tabloda Verilen Düzeneklere Göre Bitki Köklerinin Tropik Tepkimeleri
Soru:
Aşağıda iki bitki köklerinin belirli bir etkene karşı yönelimleri gösterilmiştir.
- düzenekte kökler suya doğru;
- düzenekte kökler taşın yanından uzağa doğru yönelim göstermiştir.
Buna göre bu bitki köklerinin bitkisel hareketi ile ilgili;
I. 1. düzenekte pozitif yönelim gerçekleşmektedir.
II. 2. düzenekte negatif yönelim gerçekleşmektedir.
III. 1. düzenekte hidrotropizma, 2. düzenekte travmatropizma gözlenmektedir.
ifadelerinden hangileri söylenir?
Cevap: I ve II.
İçindekiler
- Tropizm Nedir?
- Pozitif ve Negatif Tropizm Tanımları
- Hidrotropizm ve Thigmotropizm (Travmatropizm) Karşılaştırması
- Düzenek Analizi
4.1. 1. Düzenek: Suya Yönelim
4.2. 2. Düzenek: Taşa Uzaklaşma - Özet Tablo
- Sonuç ve Değerlendirme
1. Tropizm Nedir?
Tropizm, bitkilerin dış çevresel uyaranlara (ışık, su, yerçekimi, dokunma vb.) kalıcı ve yönlü verdikleri tepkidir.
- Özellikleri:
- Uyarının yönüne doğru veya tersine gerçekleşir.
- Cevap hareketi, genellikle büyüme farklarıyla sağlanır.
- Başlıca tropizm türleri:
- Fototropizm (ışığa),
- Gravitropizm (yerçekimine),
- Hidrotropizm (suya),
- Thigmotropizm/Travmatropizm (dokunma veya dokunmaya bağlı yaralanmaya),
- Kemotropizm (kimyasal uyarana) vb.
2. Pozitif ve Negatif Tropizm Tanımları
- Pozitif Tropizm: Bitki organının uyaran kaynağına doğru büyümesi.
- Negatif Tropizm: Bitki organının uyaran kaynağından uzağa doğru büyümesi.
3. Hidrotropizm ve Thigmotropizm (Travmatropizm) Karşılaştırması
| Tropizm Türü | Uyaran | Örnek Cevap |
|---|---|---|
| Hidrotropizm | Suyun yoğun olduğu bölge | Köklerin suya doğru bükülmesi |
| Thigmotropizm | Katı cisimle fiziksel temas | Köklerin tel, taş gibi engelden kaçınması |
| Travmatropizm | Yaralanma/doku hasarı uyaranı | Yaralanan kısma doğru büyüme veya sapma |
Not: Taş gibi engellerde bitki kökleri thigmotropik tepki gösterir, travmatropizm ise dokunma sonucu yaralanmaya bağlı tepkiyi ifade eder.
4. Düzenek Analizi
4.1. 1. Düzenek: Suya Yönelim
- Uyaran: Su kaynağı (saksının bir ucunda yoğun nem).
- Gözlem: Kökler suya doğru bükülüyor.
- Tür: Hidrotropizm
- Yönelim: Pozitif (uyarana doğru).
4.2. 2. Düzenek: Taşa Uzaklaşma
- Uyaran: Taş (katı engel) kökün bir yanına yerleştirilmiş.
- Gözlem: Kökler taşın yanından dolanarak uzağa büyüyor.
- Tür: Thigmotropizm (dokunma/engelden sapma)
- Yönelim: Negatif (uyaran kaynağından uzağa doğru).
5. Özet Tablo
| Düzenek No | Uyaran | Tropizm Türü | Yönelim | İfade Doğruluğu |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Su | Hidrotropizm | Pozitif | I ✓, III (ilk kısmı ✓) |
| 2 | Taş (dokunma/engel) | Thigmotropizm | Negatif | II ✓, III (ikinci kısmı ✗) |
6. Sonuç ve Değerlendirme
- I. ifade (1. düzenekte pozitif yönelim) doğru.
- II. ifade (2. düzenekte negatif yönelim) doğru.
- III. ifade kısmen hatalı:
-
- düzenekte hidrotropizm doğru.
-
- düzenekte travmatropizm değil, thigmotropizm gözlenir.
-
Doğru Seçenekler: I ve II
Kaynaklar:
- Taiz, L., Zeiger, E. (2010). Plant Physiology. Sinauer Associates.
- Raven, P. H., et al. (2005). Biology of Plants. W. H. Freeman.
- Campbell, N. A., Reece, J. B. (2008). Biology. Pearson Education.