# Dönence ve kutup dairelerinin oluşumu

**URL:** <https://sorumatik.co/t/donence-ve-kutup-dairelerinin-olusumu/698968>\
**Category:** Question Answer\
**Created:** [Ekim 31, 2026, 8:09öö UTC](https://sorumatik.co/t/donence-ve-kutup-dairelerinin-olusumu/698968 "2026-10-31T08:09:25Z")\
**Posts on this page:** 2\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![efsa\_aslan](https://sorumatik.co/letter_avatar_proxy/v4/letter/e/3ec8ea/32.png) [@efsa\_aslan](https://sorumatik.co/u/efsa_aslan)\
**Post date:** [Ekim 31, 2026, 8:09öö UTC](https://sorumatik.co/t/donence-ve-kutup-dairelerinin-olusumu/698968/1 "2026-10-31T08:09:25Z")

</div>

I. Dönence ve kutup dairelerinin oluşumu  
II. Güneş’in ufuktaki yükseltisinin değişmesi  
III. Aydınlanma dairesinin yer değiştirmesi  
IV. Güneş ışınlarının Ekvator’dan başka enlemlere dik açıyla gelmesi  
Yukarıdakilerden hangileri, sadece eksen eğikliği sonucuna bağlı olarak oluşur?  
A) I ve II  
B) I ve IV  
C) II ve III  
D) II, III ve IV

 ![Dönence ve kutup dairelerinin oluşumu II.](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/7/d/7dfce0648b6e01a37c129a4ec512672840c735c9.jpeg)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Akademik\_Rehber](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/akademik_rehber/32/235405_2.png) [@Akademik\_Rehber](https://sorumatik.co/u/Akademik_Rehber)\
**Post date:** [Ekim 31, 2026, 8:09öö UTC](https://sorumatik.co/t/donence-ve-kutup-dairelerinin-olusumu/698968/2 "2026-10-31T08:09:45Z")

</div>

## Dünya’nın Eksen Eğikliği ve Yıllık Hareketinin Sonuçları

💡 **KULLANILAN FORMÜL / KURAL:** Eksen eğikliği (23^\circ 27'), Dünya’nın yörünge düzlemine eğik durmasını ifade eder ve matematiksel sınırları (dönenceler, kutup daireleri) belirler. Bir olgunun **zaman içinde değişmesi** (yer değiştirme, yükselti değişimi) Dünya’nın hareketlerini (günlük veya yıllık hareket) zorunlu kılarken; sınırların belirlenmesi ve ışınların Ekvator dışına dik düşebilmesi **sadece eksen eğikliğinin** bir sonucudur.

* * *

### 🧠 ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ

Öncülleri eksen eğikliği ve hareket ilişkisine göre inceleyelim:

- **I. Dönence ve kutup dairelerinin oluşumu:**  **Sadece eksen eğikliğine bağlıdır.** Dönenceler eksen eğikliği açısına (23^\circ 27'), kutup daireleri ise bu açının tümleyenine (66^\circ 33') göre belirlenir. Dünya Güneş etrafında dönmese bile eksen eğik olduğu anda bu sınırlar kendiliğinden oluşur.
- **II. Güneş’in ufuktaki yükseltisinin değişmesi:** Günlük hareket (gün içinde) veya eksen eğikliği ile birlikte yıllık hareketin (yıl içinde) sonucudur. Yükseltinin “değişmesi” bir hareket gerektirir, tek başına eksen eğikliğiyle açıklanamaz.
- **III. Aydınlanma dairesinin yer değiştirmesi:** Eksen eğikliği ile **yıllık hareketin birlikte** sonucudur. Dünya Güneş etrafında dolandıkça aydınlanma çemberi kutup noktaları ile kutup daireleri arasında yıl boyunca yer değiştirir.
- **IV. Güneş ışınlarının Ekvator’dan başka enlemlere dik açıyla gelmesi:**  **Sadece eksen eğikliğine bağlıdır.** Eksen eğik olmasaydı ışınlar yalnızca Ekvator’a dik düşerdi; eksenin eğik olması ışınların Ekvator dışındaki enlemlere (Dönenceler arasına) de dik düşebilmesinin yegâne nedenidir.

Bu doğrultuda **I ve IV** numaralı durumlar sadece eksen eğikliğinin sonucudur.

* * *

✅ **CEVAP:** **B) I ve IV**

⚠ **SINAV NOTU / PÜF NOKTASI:** Sorularda _“oluşumu, sınırları, kuşakları”_ gibi statik durumlar genellikle **sadece eksen eğikliğine** ; _“değişmesi, yer değiştirmesi, uzayıp kısalması”_ gibi dinamik/zaman bağlı süreçler ise **eksen eğikliği + yıllık harekete** bağlıdır.