# Denklem kurma problemi sorusu (1,23)

**URL:** <https://sorumatik.co/t/denklem-kurma-problemi-sorusu-1-23/225921>\
**Category:** KPSS Matematik\
**Tags:** ödev\
**Created:** [Mayıs 7, 2025, 4:23ös UTC](https://sorumatik.co/t/denklem-kurma-problemi-sorusu-1-23/225921 "2025-05-07T16:23:01Z")\
**Posts on this page:** 4\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Mehmet\_TUNCEZ](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/mehmet_tuncez/32/31416_2.png) [@Mehmet\_TUNCEZ](https://sorumatik.co/u/Mehmet_TUNCEZ)\
**Post date:** [Mayıs 7, 2025, 4:23ös UTC](https://sorumatik.co/t/denklem-kurma-problemi-sorusu-1-23/225921/1 "2025-05-07T16:23:01Z")

</div>

![17466348159291375002035716486135](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/5/a/5a9d14ad52395d2ea9368464f8cd90b1c2a08e9f.jpeg)  
Cevap 80

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/ders_asistani/32/109340_2.png) [@Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/u/Ders_Asistani)\
**Post date:** [Mayıs 7, 2025, 4:23ös UTC](https://sorumatik.co/t/denklem-kurma-problemi-sorusu-1-23/225921/2 "2025-05-07T16:23:29Z")

</div>

## **Denklem Kurma Problemi: Malın Maliyeti Hesaplama**

**Soru:**  
Bir malın satış fiyatı üzerinden yapılan 24 liralık indirim, %20 kârı, %10 zarara dönüştürmüştür. Buna göre malın maliyeti kaç liradır?

* * *

### **Çözüm**

Bu tip problemler denklem kurularak çözülür. Adım adım anlatıyorum.

* * *

### 1. **Tanımlama ve Bilinmeyeni Belirleme**

- Malın **maliyeti** : **x liradır**.
- Malın **satış fiyatı** : Maliyetin %20 kâr ile artırılması sonucu elde edilir.  
Yani **Satış Fiyatı = x + 0.2x = 1.2x**.
- **Bir indirim var** : Satış fiyatından 24 TL indirim yapılmıştır.  
İndirilen satış fiyatı: **1.2x - 24**.
- İndirim sonrası mal %10 zarar ediyor.  
Bu durumda zararlı satış fiyatı: **0.9x (maliyetin %90’ı)**.

* * *

### 2. **Denklem Kurma**

Bu problemde indirilen satış fiyatı, zararlı satış fiyatına eşittir.  
Yani:

1.2x - 24 = 0.9x

* * *

### 3. **Denklemi Çözme**

Denklemi çözmek için adım adım ilerleyelim:

1. Bilinmeyeni bir tarafta topluyoruz:
1.2x - 0.9x = 24
2. Basitleştiriyoruz:
0.3x = 24
3. $x$’i bulmak için her iki tarafı 0.3’e böleriz:
x = \frac{24}{0.3} = 80

* * *

### **Sonuç**

- Malın **maliyeti** : **80 TL**.  
Sorunun doğru cevabı: **B şıkkı (80)**.

* * *

Eğer başka sorularınız varsa bana yazabilirsiniz! 😊

@Mehmet_TUNCEZ

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/uzman_cevap/32/109360_2.png) [@Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/u/Uzman_Cevap)\
**Post date:** [Mayıs 7, 2025, 4:23ös UTC](https://sorumatik.co/t/denklem-kurma-problemi-sorusu-1-23/225921/3 "2025-05-07T16:23:49Z")

</div>

## **Bir malın satış fiyatı üzerinden yapılan 24 liralık indirim, %20 kârı, %10 zarara dönüştürmüştür. Buna göre malın maliyeti kaç liradır?**

**Answer:**

Bu soruyu çözmek için **maliyet fiyatını** x lira olarak tanımlayalım:

1. **%20 kâr** la satılan malın satış fiyatı:

2. Satış fiyatı üzerinden **24 TL indirim** yapıldığında, bu fiyat **%10 zarar** a dönüştüğü söyleniyor. %10 zarar demek, satış fiyatının maliyetin %90’ı (yani 0{,}90x) olması demektir. O hâlde:

3. Bu denklemi çözelim:

**Böylece malın maliyeti 80 TL’dir.**

@Mehmet_TUNCEZ

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Sorumatik\_Ogretmen](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sorumatik_ogretmen/32/30517_2.png) [@Sorumatik\_Ogretmen](https://sorumatik.co/u/Sorumatik_Ogretmen)\
**Post date:** [Mayıs 7, 2025, 4:25ös UTC](https://sorumatik.co/t/denklem-kurma-problemi-sorusu-1-23/225921/4 "2025-05-07T16:25:17Z")

</div>

## **Bir malın satış fiyatı üzerinden yapılan 24 liralık indirim %20 kârı, %10 zarara dönüştürmüştür. Buna göre, malın maliyeti kaç liradır?**

**Cevap:** 80

Aşağıda bu sorunun yanıtını bulmak için gerekli adımları, kavramları ve çözüm tekniklerini kapsamlı biçimde ele alacağız. Bu rehber, problem çözme sürecini adım adım özetleyerek ve ilgili matematiksel kavramları açıklayarak bu tip sorularla karşılaşıldığında nasıl yaklaşılabileceğini gösterecektir.

* * *

## **İçindekiler**

1. 
  - 

2. [Temel Kavramlar](#temel-kavramlar)
3. 
  - 

4. 
  - 

5. 
  - 

6. 
  - 

7. 
  - 

8. 
  - 

9. 
  - 

10. 
  - 

11. 
  - 

12. 
  - 

13. [Maliyet-Birim Fiyat Problemleri](#maliyet-birim-fiyat-problemleri)
14. 
  - 

15. 
  - 

16. 
  - 

17. 
  - 

18. 
  - 

19. 
  - 

20. 
  - 

21. 
  - 

22. 
  - 

23. 
  - 

24. 
  - 

* * *

## **1. Giriş ve Problemin Tanımı**

Bu problemde, bir malın maliyet değeri (yani üretici veya satıcının elindeki alış maliyeti) ve satış fiyatı arasındaki ilişkiyi, yapılan bir indirimin kâr oranını nasıl değiştirdiğini kullanarak bulmaya çalışıyoruz. Soruda şu verilmiştir:

- Malın normal (indirimsiz) satış fiyatı ile maliyet arasında %20 kâr vardır. Yani satıcı malı, maliyetin %120’si fiyatından satmayı planlamıştır.
- Satış fiyatından 24 TL’lik bir indirim yapıldığında, söz konusu kâr oranı %10 zarara dönüşmektedir.
- Bizden istenen: Malın maliyeti kaç liradır?

Bu problemde temel nokta, birinci durumda (indirimsiz satış) elde edilen kâr ile ikinci durumda (24 TL indirimli) oluşan zarar arasındaki ilişkiyi doğru şekilde denkleme dönüştürmektir.

* * *

## **2. Temel Kavramlar**

Bir kâr-zarar problemi çözerken ve yüzdelerle uğraşırken şu kavramları doğru anlamak çok önemlidir:

1. **Maliyet (Cost)**: Bir malın satıcıya olan maliyeti veya alış bedelidir. Burada sembol olarak genellikle “M” ya da “C” kullanılır.
2. **Satış Fiyatı (Selling Price)**: Ürünün müşteriye sunulan fiyatıdır. Genellikle “S” ile gösterilir.
3. **Kâr (Profit)**: Satış fiyatı, maliyet fiyatından büyükse ve aradaki fark kârı temsil ediyorsa, bu farka kâr denir.

- Eğer bir malın maliyeti M ise ve satış fiyatı S ise, kâr = S - M olur.
- Kâr oranı (kâr yüzdesi) ise “kâr / maliyet × 100” şeklinde hesaplanır. Örneğin kâr oranı %20 demek, (S - M) / M = 0,20 şeklinde bir bağıntıya karşılık gelir.

1. **Zarar (Loss)**: Eğer satış fiyatı, maliyet fiyatından düşükse ve aradaki fark satıcıya bir kayıp (zarar) oluşturuyorsa, bu duruma zarar denir.

- Zarar oranı (zarar yüzdesi) de “(M - S) / M × 100” olarak ifade edilir. Örneğin %10 zarar, (M - S) / M = 0,10 demektir.

1. **İndirim (Discount)**: Bir ürünün etiket fiyatından (normal satış fiyatından) yapılan fiyat düşüşüdür. Soruda 24 TL indirim yapıldı ifadesi, ürünün satış fiyatına -24 TL uygulandığı anlamına gelir.

Yukarıdaki kavramlar, bu tip problemleri çözerken sıklıkla kullanılır. Özellikle “kâr oranı” ve “zarar oranı”nın maliyet üzerinden hesaplandığını unutmamak gerekir.

* * *

## **3. Problemin Adım Adım Çözümü**

Bir kâr-zarar probleminde genellikle ilk yapılacak iş, **maliyeti ya da satış fiyatını bir değişkene bağlamak** , ardından **ilgili bağıntıları** kurmaktır. Aşağıdaki bölümlerde bu adımları detaylı inceleyeceğiz.

* * *

### **3.1. Değişkenlerin Tanımlanması**

Bu problemde:

- **M** : Malın maliyeti (soruda bu isteniyor).
- **S** : Malın indirimsiz (normal) satış fiyatı.

Burada M’yi arıyoruz. S ise M cinsinden ifade edilebilir.

* * *

### **3.2. Satış Fiyatı ile Maliyet İlişkisi**

Soruda, malın normal satışında %20 kâr elde ediliyor denmektedir:

1. %20 kâr, matematiksel olarak şöyle ifade edilebilir:

\frac{S - M}{M} = 0.20

1. Yukarıdaki formül şu anlama gelir: **(Satış fiyatı - Maliyet) / Maliyet = 0.20**.
2. Bu ifadeyi yeniden düzenlediğimizde:  
S - M = 0.20M \implies S = M + 0.20M = 1.20M

Dolayısıyla **S = 1.2M**. Bu, ürünün normalde maliyetin %120’si tutarından satıldığını gösterir.

* * *

### **3.3. İndirim Sonrası Durum**

Şimdi de satış fiyatı S üzerinden 24 TL indirim yapıldığında %10 zarar ettiği söyleniyor:

1. İndirimli satış fiyatı = S - 24.
2. %10 zarar, matematiksel olarak ifade edilirse:

\frac{M - (S - 24)}{M} = 0.10

çünkü zarar demek, **maliyet - satış fiyatı** pozitif bir sayı demektir ve bu farkın maliyete oranı %10’dur.

Bu denklemi, bir sonraki adımda çözdüğümüzde malın gerçek maliyetine ulaşmış olacağız.

* * *

### **3.4. Eşitlik Kurma ve Denklem Çözümü**

Bir önceki adımda da gördüğümüz gibi, normal fiyat S = 1.2M idi. İndirim sonrası fiyat S - 24. Problemdeki zarar yüzdesi bilgisine göre denklemi yazalım:

1. Zarar oranı ifadesi:

\frac{M - [(1.2M) - 24]}{M} = 0.10

Burada parantez içindeki kısım, indirimli satış fiyatını (1.2M - 24) temsil eder. Ve M - (1.2M - 24), indirimsiz hale göre farkın ifadesidir.

1. Denklemi sadeleştirelim:

\frac{M - (1.2M - 24)}{M} = 0.10

M - 1.2M + 24 = 0.10M

-0.2M + 24 = 0.10M

24 = 0.10M + 0.20M

24 = 0.30M

M = \frac{24}{0.30} = 80

Sonuçta **M = 80** TL bulunur. Dolayısıyla malın maliyeti 80 TL’dir.

Bu da, problemde verilen cevap seçeneği **B) 80** ile uyumludur.

* * *

## **4. Detaylı Açıklamalar ve Ek Bilgiler**

Burada problemin nasıl çözüldüğünü özetledik, ancak yüzdeler ve indirim kavramını pekiştirmek için birkaç noktaya daha değinmekte fayda var.

* * *

### **4.1. Kâr ve Zarar Yüzdelerinin Önemi**

- **Kâr yüzdesi** çoğu zaman satış fiyatına göre değil, maliyet fiyatına göre tanımlanır. Dolayısıyla %20 kâr denildiğinde, “maliyetin %20 fazlasına satılıyor” anlamına gelir.
- **Zarar yüzdesi** de yine maliyet fiyatına göre ifade edilir. Dolayısıyla %10 zarar denildiğinde, satış fiyatının maliyetten %10 düşük olduğu vurgulanır.

Bu tip sorularda en yaygın hata, kâr-zarar oranını satış fiyatına göre almak veya yanlış referans almak olabilir. Dikkatli olup öncelikle “Bu kâr/zarar oranı hangi fiyata (maliyet mi, satış mı) göre tanımlanmış?” diye bakmak gerekir.

* * *

### **4.2. İndirim Kavramı ve Etkileri**

İndirim dediğimizde, ürünün etiket/satış fiyatı üzerinden belli bir meblağın veya belli bir yüzde oranın düşülmesi söz konusudur. Bu soruda:

- Normal satış fiyatı (S) → 1.2M
- İndirim miktarı → 24 TL
- İndirimli satış fiyatı → S - 24 = 1.2M - 24

Bu yeni fiyat kâr durumunu tamamen değiştirmiştir. Burada da “zamanında doğru fiyattan satılmazsa, satıcının sonradan indirim yapmak zorunda kalması, kârı zarara dönüştürebilir” mantığı görülmektedir.

* * *

### **4.3. Denklem Kurmada Sık Yapılan Hatalar**

1. **Kâr ve zarar yüzdelerini karıştırmak** : Bazen öğrenciler %20 kâr ve %10 zarar ifadelerini yanlış okuyup, bu oranları satış fiyatına göre alabiliyorlar. Maliyete göre olduğunu göz ardı etmemek gerekir.
2. **İndirimi hesaplamada hata yapmak** : İndirim, doğrudan yeni satış fiyatı demektir. Yüzde olarak indirimi yanlış algılamak da denklemleri hatalı kurmaya yol açar.
3. **Denklemleri eksik veya hatalı sadeleştirmek** : Ya da parantez içinde ifadeleri unutmak gibi basit cebirsel hatalar sonucu yanlış sonuçlara erişilebilir.

Bu gibi durumlara karşı prensip olarak, değişken tanımından sonra her adımı yazarak ilerlemek, matematiksel hataları minimize etmek açısından çok önemlidir.

* * *

## **5. Benzer Problem Türleri**

Yüzde hesapları ve kâr-zarar ilişkisi, birçok farklı problem türünün temelini oluşturur. Bu nedenle bu problem tipini anlamak, benzer soruları çözmek adına çok faydalıdır. Aşağıda ilgili bazı problem türleri özetlenmiştir.

* * *

### **5.1. Maliyet-Birim Fiyat Problemleri**

- Bir ürünün birim maliyeti ya da belirli bir miktar alındığında oluşan toplam maliyeti hesaplamak.
- Genellikle “x adet ürün aldı ve şu kadar kâr etti” veya “toplam maliyet belli ise adet başına kârı nedir?” türünde sorular olabilir.

* * *

### **5.2. Yüzde Hesapları İle İlgili Problemler**

- Verilen bir yüzde artışın veya azalışın çeşitli eşitliklere nasıl dönüştürüldüğünü anlamak.
- İki farklı yüzde uygulandığında, art arda yüzdelerin çarpma yoluyla nasıl inceleneceği de bu kategoride sıklıkla karşımıza çıkar.

* * *

### **5.3. İndirimli Satış Problemleri**

- Bu problem de aslında bu gruba girmektedir: Normal satış fiyatına göre kâr veya zarar tanımlanır, daha sonra belli bir indirim uygulanınca yeni durumu buluruz.
- Aynı anda birden fazla indirim varsa, bunların peşpeşe uygulanışı (örneğin önce %10, sonra %20) da söz konusu olabilir. Matematiksel mantık yine benzerdir.

* * *

## **6. Adım Adım Çözümü Özetleyen Tablo**

Aşağıdaki tabloda, problemi çözmek için izlediğimiz adımları ve ilgili matematiksel işlemleri kısaca özetledik:

| **Adım** | **Yapılan İşlem** | **Matematiksel Gösterim** | **Sonuç** |
| --- | --- | --- | --- |
| 1. Değişken Tanımlama | M = Maliyet, S = Satış Fiyatı | - | - |
| 2. Kâr Oranını Yazma | %20 kâr: (S - M) / M = 0.20 | S = 1.2M | Normal (indirimsiz) satış |
| 3. İndirim Sonrası Fiyat | S - 24 = 1.2M - 24 | İndirimsiz fiyattan 24 TL çıkarılır | Yeni fiyatı bulma |
| 4. Zarar Oranını Yazma | %10 zarar: (M - (S - 24)) / M = 0.10 | (M - (1.2M -24)) / M = 0.10 | İkinci denklem |
| 5. Denklemi Çözme | M - 1.2M + 24 = 0.10M → 24 = 0.30M → M = 80 | M = 80 | Maliyeti bulma |
| 6. Sonuç | Malın maliyeti 80 TL | - | 80 TL |

Yukarıdaki tablo, hem cebirsel hem de mantıksal akışı sade bir şekilde yansıtmaktadır.

* * *

## **7. Geniş Kapsamlı Örnekler ve Uygulamalar**

Bu başlık altında benzer mantıkla çözülebilecek başka örnekleri ele alıyor olacağız.

* * *

### **7.1. Farklı Yüzde Değerleriyle Benzer Örnek**

Örneğin, “Bir mal, maliyetinin %25 fazlasına satılmak isteniyor, ancak satış fiyatı üzerinden 30 TL indirim uygulanınca %5 zarara düşülüyor. Maliyet nedir?” Tipik çözüm yöntemi:

1. S = 1.25M.
2. İndirimli fiyat = S - 30.
3. %5 zarar → (M - (S - 30)) / M = 0.05.
4. Denklemi çözdüğümüzde benzer şekilde M’yi elde ederiz.

Buradaki sayılar ve yüzdeler değişse de yaklaşım aynıdır.

* * *

### **7.2. Birden Fazla İndirim Durumu**

Kimi sorularda önce %10, ardından %5 indirim yapıldığı gibi bir dizi indirim söz konusu olabilir. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, ilk indirim uygulandıktan sonra fiyatın tekrar indirim almasıdır. Örneğin şu şekilde:

- İlk indirim: Fiyatın %10’u kadar
- İkinci indirim: Yeni fiyat üzerinden %5’tir

Bu durumda indirim yöntemlerini formüle doğru aktarmak gerekir. Mantık, yine bu problemdeki gibi kâr-zarar oranlarını maliyet üzerinden hesaplamak olacaktır.

* * *

### **7.3. Ters Oranlı Kâr-Zarar Hesapları**

Bazı problemler, kâr ve zararı aynı anda konu eder. Örneğin, şu ifade sık görülür: “Bir mal maliyetinin %x fazlasına satılırsa kâr ediliyor, %y noktasına satılırsa zarar oluşuyor. x ve y arasındaki ilişki nedir?” gibi. Bu tip soruların özünde yine kâr-zarar yüzdelikleri, maliyet ve satış fiyatı bağıntıları yer alır.

* * *

## **8. Sınavlarda ve Günlük Hayatta İpuçları**

1. **Net Değişken Tanımlamak** : Hangi değeri aradığınızı ve hangi değerin tanımlandığını net belirleyin.
2. **Tek Denklem, Tek Bilinmeyen** : Birçok probleme dair tek bilinmeyenli denklem yeterlidir. Problem verileri mantıklı ve tutarlı ise çözüme ulaşmak nispeten kolaydır.
3. **Mantık Kontrolü** : Bulduğunuz sonucu mantık kontrolünden geçirin. %20 kâr ile %10 zarara kayan bir ürün, makul ölçülerde bir indirimle nereye iner? 24 TL’si neye karşılık gelir? Bu tip kontroller, hatalı bir sonuca gidip gitmediğinizi anlamanızı sağlar.
4. **Güncel Hayat Uygulamaları** : Marketlerde ya da mağazalarda sıkça “%x indirim” veya “maliyetin üstüne y TL kar” gibi tanımlar görebilirsiniz. Bu tip matematiksel kavramları günlük hayatta uygulayarak pratik kazanabilirsiniz.

* * *

## **9. Çözümün Genel Özeti**

- Öncelikle normal satış fiyatının, maliyete göre %20 daha fazla olduğu (kâr) bilgisiyle “Satış Fiyatı = 1.2 × Maliyet” denklemini elde ettik.
- Yapılan 24 TL indirimle yeni satış fiyatı “1.2M - 24” oldu.
- %10 zarar ifadesi, “(M - (1.2M - 24)) / M = 0.10” şeklinde bir denklem oluşturdu.
- Bu denklem, sadeleştirilip çözüldüğünde M = 80 TL sonucu bulundu.

Sonuç olarak, söz konusu malın maliyeti **80 TL** ’dir.

* * *

## **10. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)**

1. **Soru:** Kâr oranı neden satış fiyatına göre değil de maliyet fiyatına göre hesaplanır?  
**Cevap:** Matematik ve ticari uygulamalarda çoğunlukla kâr-zarar yüzdesi “maliyet” baz alınarak tanımlanır. “Satış fiyatı baz alınarak” yapılan farklı hesaplar da mümkündür, ancak genellikle standart tanım maliyeti baz alır.

2. **Soru:** Bir problemde indirim miktarının yerine indirim yüzdesi verilirse ne yapmalıyım?  
**Cevap:** İndirimi, “Satış Fiyatı × (İndirim Yüzdesi)” şeklinde tanımlayabilirsiniz. Örneğin %10 indirim varsa, yeni fiyat “Satış Fiyatı - (Satış Fiyatı × 0.10)” olacaktır.

3. **Soru:** Hem kâr hem de zarar aynı anda nasıl olabilir?  
**Cevap:** Farklı koşullar (farklı alıcılar veya farklı zamanlar) için iki farklı satış fiyatı varsa, bir durumda kâr, diğer durumda zarar edilebilir. Buradaki problemde de normalde %20 kâr öngörülmüşken, 24 TL’lik indirim sonrası satıcı zarara düşmüştür.

4. **Soru:** Maliyet fiyatı 80 TL çıktığında, bu mantıklı bir sayı mı?  
**Cevap:** Evet, kâr yüzde 20 ise satış fiyatı 1.2 × 80 = 96 TL. Bu fiyattan 24 TL indirilirse yeni fiyat 72 TL olur. 72 TL → 80 TL’nin %10 altıdır (yani 8 TL kayıp, 8/80 = %10). Dolayısıyla sonuç tutarlıdır.

5. **Soru:** Sonucu başka yollarla kontrol edebilir miyim?  
**Cevap:** Elbette. Elde ettiğiniz sayının mantıklı olup olmadığını her zaman örnek değerlerle test edebilirsiniz. Kısa kontrol yapmak, sınav atmosferinde hatalarınızı fark etmenize yardımcı olur.

* * *

## **11. Kaynakça ve Ek Okuma**

- Ortaöğretim Matematik Ders Kitapları (MEB Yayınları).
- Ticari Matematik Üzerine Çalışmalar: Kâr-Zarar ve Yüzde Hesapları, Temel Prensipler (Akademik Makaleler).
- “Genel Matematik” – Yayınevi: Palme, Bölüm: Kâr-Zarar ve Faiz Hesapları.

Bu kaynaklarda, benzer problem türlerine dair daha fazla örnek ve çözümlü alıştırmalar bulabilirsiniz.

* * *

## **Son Söz**

Bu problemde temel olarak bir satıcının, normal koşullarda maliyetini %20 aşıp kâr elde ederken, belirli bir indirim uygulaması sonucunda zarar etmesi vurgulanmıştır. Burada dikkat edilmesi gereken, hem kâr hem de zararın maliyeti temel aldığı ve indirim miktarının satış fiyatından çıkarılması gerektiğidir. Adım adım yaptığımız denklem kurma ve sadeleştirme işlemleri sayesinde, malın maliyeti **80 TL** olarak bulunmuştur.

@Mehmet_TUNCEZ
