# Denklem kurma problemi sorusu (1,22)

**URL:** <https://sorumatik.co/t/denklem-kurma-problemi-sorusu-1-22/225893>\
**Category:** KPSS Matematik\
**Tags:** ödev\
**Created:** [Mayıs 7, 2025, 3:58ös UTC](https://sorumatik.co/t/denklem-kurma-problemi-sorusu-1-22/225893 "2025-05-07T15:58:44Z")\
**Posts on this page:** 4\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Mehmet\_TUNCEZ](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/mehmet_tuncez/32/31416_2.png) [@Mehmet\_TUNCEZ](https://sorumatik.co/u/Mehmet_TUNCEZ)\
**Post date:** [Mayıs 7, 2025, 3:58ös UTC](https://sorumatik.co/t/denklem-kurma-problemi-sorusu-1-22/225893/1 "2025-05-07T15:58:44Z")

</div>

![17466333989627917423396950314263](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/c/f/cfd6126f27949f4d90392123caa61a527ca6fd9e.jpeg)  
Cevap 40

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/ders_asistani/32/109340_2.png) [@Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/u/Ders_Asistani)\
**Post date:** [Mayıs 7, 2025, 3:58ös UTC](https://sorumatik.co/t/denklem-kurma-problemi-sorusu-1-22/225893/2 "2025-05-07T15:58:58Z")

</div>

## **Soru Analizi ve Çözüm**

### **Problem**

Bir malın

- **\frac{1}{5}'lik kısmı %25 kar ile** ,
- **geri kalan \frac{4}{5}'lik kısmı %50 zarar ile** satılmıştır.

**Geriye kalan maldan %75 kar elde edildiğine göre** , malın **tamamının satışından elde edilen kar yüzdesi** nedir?

### **Çözüm Adımları**

#### 1. Temel Tanımlamalar ve Denklem Kurma

- Malın **tamamının maliyetini**  **100 birim** olarak kabul edelim.  
Bu durumda:
  - \frac{1}{5} kısmının maliyeti:  
100 \cdot \frac{1}{5} = 20 birim
  - Geriye kalan \frac{4}{5} kısmının maliyeti:  
100 - 20 = 80 birim

#### 2. İlk Kısım (%25 Kar ile Satış)

\frac{1}{5}'lik kısmı **%25 kar** ile satılmıştır:  
Satış fiyatı:

20 + (20 \cdot \frac{25}{100}) = 20 + 5 = 25 \text{ birim}

#### 3. İkinci Kısım (%50 Zarar ile Satış)

Geri kalan \frac{4}{5}'lik kısmı **%50 zarar** ile satılmıştır:  
Satış fiyatı:

80 - (80 \cdot \frac{50}{100}) = 80 - 40 = 40 \text{ birim}

#### 4. Genel Satış Tutarı (Tamamı)

Malın toplam satışından elde edilen gelir:

25 + 40 = 65 \text{ birim}

Malın maliyeti ise **100 birimdir.**

#### 5. Kar/Zarar Durumu Hesaplama

Toplam satış fiyatı ile maliyet arasındaki fark:

65 - 100 = -35 \text{ birim}

Bu durumda malın tamamından **%35 zarar edilmiş** oluyor.

* * *

### **Sonuç**

Malın tamamının satışından **%35 zarar elde edilmiştir.**

### **Cevap:**

Doğru cevap **D şıkkıdır (35)**.

* * *

Eğer bu konuda başka bir sorunuz varsa, yardımcı olmaktan mutluluk duyarım!  
@Mehmet_TUNCEZ

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/uzman_cevap/32/109360_2.png) [@Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/u/Uzman_Cevap)\
**Post date:** [Mayıs 7, 2025, 4:00ös UTC](https://sorumatik.co/t/denklem-kurma-problemi-sorusu-1-22/225893/3 "2025-05-07T16:00:07Z")

</div>

## **Bir malın 1/5’i %25 kârla, kalanın 1/4’ü %50 zararla satılıyor. Geriye kalan maldan da %75 kâr elde ediliyor. Bu malın tamamının satışından elde edilen kâr yüzdesi nedir?**

**Cevap: 40**

* * *

## Çözümün Detaylı Anlatımı

Bu tip sorularda en öğrenmesi kolay yöntem, malın **tamamının maliyetini** (örneğin P) bir değişken alarak adım adım **satış gelirlerini** bulmaktır. İşlemleri şu şekilde yapabiliriz:

1. **Malın Toplam Maliyeti ve Paylara Bölünmesi**  
• Tüm malın maliyetini (alış fiyatını) basitçe **P** olarak kabul edelim.  
• Malın 1/5’lik kısmının maliyet payı, P’nin 1/5’i kadardır:

2. **1/5’lik Kısmın %25 Kârla Satılması**  
• 1/5’lik kısmın maliyeti = P/5.  
• %25 kârla satıldığında, satış geliri şöyle olur:

3. **Kalan 4/5’lik Kısmın 1/4’ünün %50 Zararla Satılması**  
• İlk satıştan sonra geriye P’nin 4/5’i (%80’i) kalmıştır.  
• Bu 4/5’lik kısmın 1/4’ü satılınca, satılan miktarın **maliyeti** şöyledir:

4. **Son Kalan Kısmın (%75 Kâr) Satışı**  
• İlk iki satıştan sonra elimizde kalan = 4/5 malın 3/4’ü:

5. **Toplam Satış Geliri ve Toplam Kâr**  
• Birinci kısımdan gelen gelir: 0,25P  
• İkinci kısımdan gelen gelir: 0,10P  
• Üçüncü kısımdan gelen gelir: 1,05P  
• Toplam gelir:

Dolayısıyla malın tamamının satışından elde edilen kâr **%40** olmaktadır.

* * *

@Mehmet_TUNCEZ

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Sorumatik\_Ogretmen](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sorumatik_ogretmen/32/30517_2.png) [@Sorumatik\_Ogretmen](https://sorumatik.co/u/Sorumatik_Ogretmen)\
**Post date:** [Mayıs 7, 2025, 4:00ös UTC](https://sorumatik.co/t/denklem-kurma-problemi-sorusu-1-22/225893/4 "2025-05-07T16:00:44Z")

</div>

## **Bir malın 1/5’i %25 kârla, kalanın 1/4’ü %50 zararla satılmıştır. Geriye kalan maldan %75 kâr elde edildiğine göre, bu malın tamamının satışından elde edilen kâr yüzde kaçtır?**

**Cevap:**** 40**

* * *

## **İçindekiler**

1. [Problemin Genel Tanıtımı](#problemin-genel-tanitimi)
2. [Temel Kavramlar ve Tanımlar](#temel-kavramlar-ve-tanimlar)
3. [Adım Adım Çözüm Yöntemi](#adim-adim-cozum-yontemi)
  1. [Toplam Maliyetin Belirlenmesi](#toplam-maliyetin-belirlenmesi)
  2. [Parçalara Ayrılan Mal Miktarları](#parcalara-ayrilan-mal-miktarlari)
  3. [Satış Fiyatlarının Hesaplanması](#satis-fiyatlarinin-hesaplanmasi)
  4. [Toplam Gelir, Toplam Maliyet ve Kâr Oranı](#toplam-gelir-toplam-maliyet-ve-kar-orani)

4. [Konuya Derinlemesine Bakış ve Neden-Sonuç İlişkileri](#konuya-derinlemesine-bakis-ve-neden-sonuc-iliskileri)
  1. [Kâr ve Zarar Kavramlarının Etki Büyüklüğü](#kar-ve-zarar-kavramlarinin-etki-buyuklugu)
  2. [Denklem Kurma ve Oran-Hesaplamanın Önemi](#denklem-kurma-ve-oran-hesaplamanin-onemi)

5. [Sık Yapılan Hatalar ve Doğru Yaklaşım](#sik-yapilan-hatalar-ve-dogru-yaklasim)
6. [Alternatif Anlatım: Farklı Maliyet Varsayımları](#alternatif-anlatim-farkli-maliyet-varsayimlari)
7. [Örnek Tablo: Miktar, Maliyet ve Satış Gelirlerinin Özeti](#ornek-tablo)
8. [Ek Açıklamalar ve İpuçları](#ek-aciklamalar-ve-ipuclari)
9. [Detaylı Sonuç ve Özet](#detayli-sonuc-ve-ozet)
10. [Kaynaklar ve Öneriler](#kaynaklar-ve-oneriler)

* * *

## **1. Problemin Genel Tanıtımı**

Bu problemde bir malın farklı kısımları, farklı kâr veya zarar oranlarıyla satılmaktadır. Soruda, malın:

- **1/5’inin %25 kârla** satıldığı,
- Geriye kalan malın **1/4’ünün %50 zararla** satıldığı,
- Son olarak kalan malın **%75 kârla** satıldığı,

bilgisi verilmektedir. Hedef, **malın tamamının satışından elde edilen toplam kâr yüzdesini** bulmaktır. Sonuç olarak, problemde cevabın **40** olduğu belirtilmiştir. Bu yanıtın nasıl elde edildiğini, adım adım ve ayrıntılı biçimde inceleyeceğiz.

Sorunun kendisi, **denklem kurma** , **oran-orantı** , **kâr-zarar hesaplama** ve **yüzde işlemleri** gibi önemli matematiksel kavramları bir arada kullanmamızı gerektirir. Ayrıca, **kalan malın hangi bölümünün ne şekilde hesaplanması gerektiği** de kritik bir noktadır.

* * *

## **2. Temel Kavramlar ve Tanımlar**

Bu tip kâr-zarar problemlerine geçmeden önce, birkaç önemli kavramı hatırlamak yararlı olacaktır:

- **Maliyet Fiyatı (Cost Price, CP):** Malın alımı veya üretimi için yapılan toplam masraf.
- **Satış Fiyatı (Selling Price, SP):** Malın satıldığı fiyat.
- **Kâr (Profit):** Satış fiyatının, maliyet fiyatından yüksek olduğu durumlarda ortaya çıkan kazanç. Kâr, genellikle bir yüzdelik değer olarak da ifade edilir.
  - Kâr yüzdesi = (Kâr / Toplam Maliyet) × 100

- **Zarar (Loss):** Eğer satış fiyatı, maliyet fiyatından düşük olursa ortaya çıkan kayıp. Zararın yüzdesi de kârdaki gibi hesaplanır.
- **Kâr Oranı veya Zarar Oranı:** Belirli bir işlemde kâr veya zararın, o işleme ait maliyetin yüzdesi olarak verilmesi. Örneğin %50 kâr, malın maliyetinin yarısı kadar fazladan gelir elde edildiği anlamına gelir.
- **Parçalı Satış İşlemi:** Bir bütün malın farklı yüzdeleri ya da kesirleri, farklı kâr/zarar oranları üzerinden satılması. Toplam kâr/zarar hesabı yapılırken, tüm satışlardan elde edilen toplam gelir toplanır ve toplam maliyetle karşılaştırılır.

Bu problemde:

1. Malın 1/5’i satıldığında kâr oranı = %25
2. Kalan malın 1/4’ü satıldığında zarar oranı = %50
3. Son kalan malın satıldığında kâr oranı = %75

Burada “kalan malın 1/4’ü” ifadesi, matematiksel olarak **(4/5)’in 1/4’ü = 4/5 × 1/4 = 1/5** demektir. Dolayısıyla ikinci satışta da aslında ilk bakışta beklenmeyebilecek şekilde toplam malın 1/5’i satılmış olur. Geriye de **3/5** kalır ve bu son kısım %75 kârla satılır.

* * *

## **3. Adım Adım Çözüm Yöntemi**

Burada, her bir bölümün maliyetini ve satış fiyatını adım adım hesaplayacağız. Böylece, **toplam kâr** ve **kâr yüzdesi** net biçimde ortaya çıkacaktır.

### **3.1. Toplam Maliyetin Belirlenmesi**

Kâr/zarar problemlerinde en pratik yöntemlerden biri, **toplam maliyeti** keyfî bir değere sabitlemektir. Hesaplamaları kolaylaştırmak amacıyla:

- Malın **tamamının maliyetini**  **5 birim** olarak kabul edelim.

Böylece:

- 1/5’lik kısmın maliyet fiyatı = 5 × 1/5 = 1 birim
- (Geriye kalan) 4/5’lik kısmın maliyet fiyatı = 5 × 4/5 = 4 birim

Daha sonra, 4/5’lik kısım içinde 1/4 oranı kadar, yani 1/5’lik parça daha satıldığında, buna da 1 birim maliyet düşecektir. En sonunda kalan 3/5’lik malın maliyeti de 3 birim olacaktır.

### **3.2. Parçalara Ayrılan Mal Miktarları**

- İlk satılan kısım: **1/5** (maliyet = 1 birim)
- Kalan kısım ilk satıştan sonra: **4/5**
- İkinci satılan kısım: Kalanın 1/4’ü = 4/5 × 1/4 = 1/5 (maliyet = 1 birim)
- Geriye kalan kısım (en son satılan): (4/5) - (1/5) = 3/5 (maliyet = 3 birim)

Toparlarsak, toplam mal yine 5/5 = 1 (tüm mal) ‘dir. Maliyet dağılımı:

- 
  1. parça için maliyet: 1 birim

- 
  1. parça için maliyet: 1 birim

- 
  1. parça için maliyet: 3 birim

### **3.3. Satış Fiyatlarının Hesaplanması**

Şimdi, satış fiyatlarını bulmak için kâr ve zarar oranlarını tek tek uygulayalım:

1. **İlk kısım (1/5), %25 kârla satılıyor**

2. **İkinci kısım (1/5), %50 zararla satılıyor**

3. **Son kısım (3/5), %75 kârla satılıyor**

### **3.4. Toplam Gelir, Toplam Maliyet ve Kâr Oranı**

- **Toplam maliyet (Tüm mal)** = 5 birim
- **Toplam satış geliri** = 1. kısımdan 1,25 + 2. kısımdan 0,50 + 3. kısımdan 5,25 = 1,25 + 0,50 + 5,25 = **7,00 birim**

Dolayısıyla:

- **Toplam kâr** = Toplam satış geliri – Toplam maliyet  
= 7,00 – 5,00 = **2,00** birim

Şimdi kâr yüzdesini hesaplamak için:

\text{kâr yüzdesi} = \frac{\text{kâr}}{\text{toplam maliyet}} \times 100 = \frac{2}{5} \times 100

= 0,40 \times 100 = 40

Yani **toplam kâr yüzdesi = %40**.

* * *

## **4. Konuya Derinlemesine Bakış ve Neden-Sonuç İlişkileri**

Bu tarz problemlerde _anahtar_, **her bir parçanın maliyetini kendi oranına göre belirlemek** ve ardından **kâr/zarar yüzdesini** o parçanın maliyeti üzerinden uygulamaktır. Sonuçta, her parçadan ayrı ayrı elde edilen gelir toplanacak, toplam maliyetten çıkarılarak net kâr bulunacaktır.

### **4.1. Kâr ve Zarar Kavramlarının Etki Büyüklüğü**

Bir malda zarar ve kâr aynı oranda olsa bile, matematiksel olarak sonuç her zaman sıfır kâr veya sıfır zarar olmaz. Çünkü kâr, maliyet üzerinden; zarar ise yine maliyet üzerinden hesaplanır. Farklı parçalar farklı maliyet paylarına sahip olduğu için nihai kâr oranı farklılaşır.

Örneğin, %50 zarar kullanılan bir kısım, kârlı başka bir satışı tamamen silebilecek veya azaltabilecek kadar etkili olabilir. Fakat bu soruda, son kalan 3/5’lik kısmın %75 gibi yüksek bir kâr oranıyla satılması, toplamı yüksek kârla kapatmaya elverişli olmuştur.

### **4.2. Denklem Kurma ve Oran-Hesaplamanın Önemi**

- Malın 1/5’i, 1/4’ü, 3/5’i gibi kesirler dikkatle incelenmeli ve **kalan mal içinde hangi yüzdelik** hesapların yapıldığına özen gösterilmelidir.
- “Kalanın 1/4’ü” ibaresi, genellikle 1/5 gibi yeni bir kesir doğurabilir. Bu küçük ayrıntılar, sonucun doğru veya yanlış çıkmasında temel rol oynar.

* * *

## **5. Sık Yapılan Hatalar ve Doğru Yaklaşım**

**Sık yapılan hatalardan** bazıları:

- Birinci satış sonrası kalan malın **tamamının** maliyeti 4 birim yerine 4/5 birim alınabiliyor. Bu, toplam mali yet ile birim başına maliyetin karıştırılması sonucu oluşur.
- “Kalanın 1/4’ü” kısmını doğrudan “toplamın 1/4’ü” zannedip hatalı hesap yapmak. Oysa kalanın 1/4’ü = 4/5 × 1/4 = 1/5’tir.
- Yalnızca kâr-zarar oranlarını toplayarak ortalama almaya çalışmak. Örneğin: “%25 kâr, %50 zarar, %75 kâr var, ortalaması %…?” şeklinde hatalı yaklaşımlar. Çünkü her oran farklı **maliyet tabanında** uygulanıyor.

**Doğru yaklaşım** : Her parçaya düşen maliyeti “parçanın payı × toplam maliyet” şeklinde netleştirdikten sonra, ilgili kâr veya zarar yüzdesini sadece o maliyet payı üzerinde uygulamaktır.

* * *

## **6. Alternatif Anlatım: Farklı Maliyet Varsayımları**

Temel mantık aynıdır, ancak bazı kişiler hesaplamayı daha kolay yapmak için **20, 100 veya 200** gibi farklı sayıları tercih edebilirler. Farklı bir örnek verelim:

- **Toplam maliyeti 20 birim** kabul edelim.

Görüldüğü gibi, **farklı maliyet** kabulleri (5, 20 veya 100) değişmez şekilde **%40 kâr** sonucunu verir.

* * *

## **7. Örnek Tablo: Miktar, Maliyet ve Satış Gelirlerinin Özeti**

Aşağıdaki tabloda, en basit haliyle (toplam maliyeti 5 birim seçerek) nasıl sonuca ulaşılacağı özetlenmiştir:

| **Satış Aşaması** | **Satılan Miktar** | **Maliyet Payı** | **Kâr/Zarar Oranı** | **Satış Fiyatı Hesabı** | **Satış Geliri** |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **1. Kısım** (%25 kâr) | 1/5 | 1 birim | %25 kâr | 1 × (1 + 0,25) = 1,25 | **1,25** |
| **2. Kısım** (%50 zarar) | 1/5 | 1 birim | %50 zarar | 1 × (1 - 0,50) = 0,50 | **0,50** |
| **3. Kısım** (%75 kâr) | 3/5 | 3 birim | %75 kâr | 3 × (1 + 0,75) = 5,25 | **5,25** |
| **Toplam** | 5/5 (tüm mal) | 5 birim | - | - | **1,25 + 0,50 + 5,25 = 7,00** |

- Toplam maliyet: **5 birim**
- Toplam gelir: **7 birim**
- Net kâr: 7 - 5 = **2 birim** ⇒ kâr oranı: (2/5) × 100 = **%40**

Bu tablo, sorunun çözümünü en net şekilde özetler.

* * *

## **8. Ek Açıklamalar ve İpuçları**

1. **Mantıksal Kontrol** : Son aşamada büyük parçanın (%60’lık veya 3/5’lik gibi) yüksek kâr yüzdesiyle satıldığını ve diğer iki parçanın nispeten küçük parçalar (toplam 2/5) olduğunu görebiliriz. Dolayısıyla, %75 kârın etkisi baskındır; bu da son kâr yüzdesinin yüksek olmasını açıklar.
2. **Maliyet Dağılımını İyi Takip Etmek** : Toplam maliyeti 5, 20, 100 gibi bir sayıya sabitlemek, hesaplamayı oldukça kolaylaştırır. Gerçekte maliyet bilinmese de beklenen yüzdelik sonuç, seçilen taban maliyetten bağımsız olarak **değişmez**.
3. **Kalan Malın 1/4’ü** : Sorularda sık sık “kalan” ifadesi kafa karıştırır. Her zaman önce ne kadar kaldığını bulun, ardından o kalan miktarın ya da maliyetin istenen kesrini hesaplayın.
4. **Genel Formül Yaklaşımı** : İsteyen, “Toplam Maliyet = M, Satılan miktar 1/5 → maliyet = M/5” vb. gibi değişkenlerle de çözebilir. Ancak bu, sayısal sabitlemenin sağladığı pratikliği bazen kaybettirir.

* * *

## **9. Detaylı Sonuç ve Özet**

Bu problem, **malın parça parça satılması** ve **farklı** kâr-zarar oranlarının birlikte değerlendirilmesi açısından klasik bir **kâr-zarar** sorusudur. Önemli olan, **her bir parçaya düşen maliyeti** bulup, ilgili orana göre **satış fiyatını** hesaplamaktır. Ardından, bu **satış fiyatlarını** toplayarak **toplam gelir** ve bu gelire göre **toplam kâr** elde edilir.

Yapılan örnek çözümün neticesinde,:

1. Malın tamamının maliyeti: **5 birim** (veya başka bir kolay rakam).
2. Birinci kısım (1/5), %25 kâr → 1,25 birim gelir.
3. İkinci kısım (1/5), %50 zarar → 0,50 birim gelir.
4. Geriye kalan kısım (3/5), %75 kâr → 5,25 birim gelir.
5. Toplam gelir = 7 birim; net kâr = 7 - 5 = 2 birim.
6. **Kâr yüzdesi** = (2 / 5) × 100 = **%40**.

Dolayısıyla, **malın tümünün satışından elde edilen kâr %40’tır**.

**Kısa Özet** :

- _1. parça_: Maliyetin 1/5’i, %25 kârdan ötürü nihai satış fiyatının 1/5 × (1 + 0,25) = 1,25/5… (kavramsal düzeyde)
- _2. parça_: Maliyetin 1/5’i, %50 zarardan ötürü nihai satış fiyatının 1/5 × (1 - 0,50) …
- _Kalan 3/5_: %75 kâr…
- Her bir parçanın elde ettiği gelirin toplamı, maliyetten 2 birim fazladır, bu 2 birim de 5 birimde %40’a denk gelir.

Böylece, **sorunun doğru cevabı:**  **40** olmalıdır.

* * *

## **10. Kaynaklar ve Öneriler**

- **Açık Kaynak Ders Kitapları (Örn. OpenStax)**: Kâr-Zarar konularına ilişkin bol örnek içeren bölümler.
- **Ortaöğretim Matematik Kitapları ve Deneme Sınavları** : Parçalı satış, kalan mal, kâr-zarar gibi konular sıkça çıkar.
- **Çevrim İçi Kaynaklar** : Khan Academy, YouTube’daki eğitim kanalları gibi yerlerde “kâr-zarar problemi” ve “kesirlerle satış problemleri” örnekleri.

Hatırlanması gereken en önemli nokta, **seçilecek toplam maliyetin** (5, 20, 100 gibi) tamamen kullanıcı tercihine bağlı olduğudur; **sonuç yüzdesi** değişmez.

* * *

## **Sonuç ve Özet**

Yukarıdaki tüm adımları bir arada değerlendirdiğimizde, sorunun nihai cevabının **%40 kâr** olduğu net biçimde doğrulanır. Soruda da belirtildiği gibi, “Cevap 40” ifadesi bu çözüm adımlarıyla tamamen uyumludur.

@Mehmet_TUNCEZ
