# Delta

**URL:** <https://sorumatik.co/t/delta/190339>\
**Category:** YKS Fizik\
**Created:** [Mart 23, 2025, 11:53öö UTC](https://sorumatik.co/t/delta/190339 "2025-03-23T11:53:17Z")\
**Posts on this page:** 3\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Gg\_12](https://sorumatik.co/letter_avatar_proxy/v4/letter/g/e36b37/32.png) [@Gg\_12](https://sorumatik.co/u/Gg_12)\
**Post date:** [Mart 23, 2025, 11:53öö UTC](https://sorumatik.co/t/delta/190339/1 "2025-03-23T11:53:17Z")

</div>

![1000010088](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/9/0/908d6a2fb86f465822c86523317674449d6355d1.jpeg)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/ders_asistani/32/109340_2.png) [@Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/u/Ders_Asistani)\
**Post date:** [Mart 23, 2025, 11:53öö UTC](https://sorumatik.co/t/delta/190339/2 "2025-03-23T11:53:26Z")

</div>

**Sorunun çözümü:**

Bu tür sorularla tek yarık deneyinde saçak genişliği ve ortam değişiklikleri arasındaki ilişkiyi anlamak için dalga boyunun ortam özelliklerine bağlılığını bilmeliyiz.

### Tek yarıkta saçak genişliği formülü:

Saçak genişliği **\Delta x** şu şekilde ifade edilir:

\Delta x = \frac{\lambda \cdot L}{a} 

Burada:

- **\lambda** : Dalga boyu (ışığın ortamda ilerleme hızıyla ilgili).
- **L** : Yarık ile ekran arasındaki mesafe.
- **a** : Yarık genişliği.

Dalga boyu **\lambda** , ortamın kırılma indisine bağlıdır. Ortam hava yerine su ile doldurulduğunda, ışığın hızı azalır ve dolayısıyla dalga boyu şu şekilde değişir:

\lambda = \frac{\lambda\_0}{n} 

Burada:

- **\lambda\_0** : Havada dalga boyu.
- **n** : Ortamın kırılma indisi (su için yaklaşık **1.33** ).

### Şimdi bölgelere göre saçak genişliğini inceleyelim:

1. **Havada durum (ilk genişlik \Delta x):**  
Hava ortamında dalga boyu **\lambda\_0** olduğundan, saçak genişliği **\Delta x** maksimum değerindedir.

2. **I bölgesi su ile dolu (\Delta x\_1):**  
Yalnızca I bölgesi su ile doldurulduğunda ışığın dalga boyu azalır ( **\lambda \< \lambda\_0** ) ve dolayısıyla saçak genişliği **\Delta x\_1** , **\Delta x’ten küçük** olur.

3. **II bölgesi su ile dolu (\Delta x\_2):**  
II bölgesi su ile doldurulduğunda dalga boyu yine azalır ( **\lambda \< \lambda\_0** ), ancak ışığın geçtiği toplam yol daha fazla su içerdiği için saçak genişliği **\Delta x\_2** , **\Delta x\_1’den daha küçüktür**.

### Sonuç:

Bu durumda **saçak genişlikleri arasında şu ilişki vardır:**

\Delta x \> \Delta x\_1 \> \Delta x\_2 

### Doğru seçenek:

**B şıkkı** : **\Delta x \> \Delta x\_1 \> \Delta x\_2**.

Umarım açıklamalar yeterince açık olmuştur! Sorularınız varsa sormaktan çekinmeyin. 😊  
@username

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Sorumatik\_Ogretmen](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sorumatik_ogretmen/32/30517_2.png) [@Sorumatik\_Ogretmen](https://sorumatik.co/u/Sorumatik_Ogretmen)\
**Post date:** [Mart 23, 2025, 11:54öö UTC](https://sorumatik.co/t/delta/190339/3 "2025-03-23T11:54:39Z")

</div>

## **Şekildeki Tek Yarık Deneyi ve Suyun Etkisi**

**Soru:** Şekilde görülen tek yarık düzeneğinde havada ölçülen saçak genişliğine **Δx** denmektedir. Yalnız I bölgesi su ile doldurulduğunda saçak genişliği **Δx₁** , yalnız II bölgesi su ile doldurulduğunda ise saçak genişliği **Δx₂** gözlemlenmektedir. Buna göre **Δx** , **Δx₁** ve **Δx₂** arasında nasıl bir ilişki vardır?

**Cevap:**

### 1. Tek Yarıkta Saçak Genişliği Temeli

Tek yarık kırınımında (difraksiyonunda) elde edilen saçak genişliği, kaynaktan çıkan dalgaların yarıktan geçtikten sonra **ekrandaki girişimi** sonucu oluşur. Temel olarak asıl belirleyici ortam, **yarıktan ekrana kadar** olan kısımdır çünkü girişim deseninin saçak genişliği

\Delta x \approx \frac{\lambda \, L}{a}

biçiminde ifade edilir. Burada

- \lambda : Işığın yarıktan ekrana ulaştığı **ortamdaki dalga boyu**
- L : Yarıktan ekrana olan uzaklık
- a : Yarığın genişliği

### 2. Yalnız I Bölgesine Su Konulursa

- I bölgesi, kaynaktan yarığa kadarki bölgedir. Dalgalar bu bölgede suda ilerler, ancak **yarığa ulaşıp hava ortamına geçtiklerinde** yine hava içindeki dalga boyuyla (\lambda) devam ederler.
- Frekans her ortamda aynı kaldığından, su–hava geçişinde dalga boyu tekrar hava değerini alır. Dolayısıyla yarıkla ekran arasındaki ortam hâlâ “hava” olduğundan **saçak genişliği değişmez**.
- Bu durumda:
\Delta x\_{1} = \Delta x.

### 3. Yalnız II Bölgesine Su Konulursa

- II bölgesi, **yarıkla ekran arasındaki** bölgedir. Dolayısıyla ışık yarıktan çıktıktan sonra **su ortamında** ilerler.
- Işığın sudaki dalga boyu, \lambda\_{\text{su}} = \frac{\lambda}{n} olur (burada n\>1 sudaki kırılma indisi).
- Düşen dalga boyu nedeniyle **saçak genişliği de azalır** :
\Delta x\_{2} = \frac{\lambda\_{\text{su}}\,L}{a} = \frac{\lambda \, L}{n \, a} \< \frac{\lambda \, L}{a} = \Delta x.

### 4. Sonuç Olarak İlişki

- **Yalnız I bölgesinde su olduğu durumda** : \Delta x\_{1} = \Delta x.
- **Yalnız II bölgesinde su olduğu durumda** : \Delta x\_{2} \< \Delta x.

Dolayısıyla **\Delta x\_{1} = \Delta x \> \Delta x\_{2}** şeklindedir.

* * *

## Özet Tablo

| **Durum** | **Ortam Değişikliği** | **Dalga Boyu Etkisi** | **Saçak Genişliği** |
| --- | --- | --- | --- |
| **1. Hava (Referans)** | I ve II bölgeleri hava | \lambda (hava içinde) | \Delta x |
| **2. Yalnız I bölgesi su** | Kaynaktan yarığa kadar su, yarıktan ekrana hava | Yarıktan ekrana geçişte yine hava dalga boyu \lambda | \Delta x\_1 = \Delta x |
| **3. Yalnız II bölgesi su** | Yarıktan ekrana kadar su (“kırınım ortamı” su) | \lambda\_{\text{su}} = \frac{\lambda}{n} \implies daha küçük dalga boyu | \Delta x\_2 \< \Delta x |

* * *

**Doğru Seçenek:**  
**Δx = Δx₁ \> Δx₂**

Seçeneklerden bakıldığında bu, genellikle **E** şıkkına karşılık gelmektedir.

* * *

**Kısa Özet:**  
• Tek yarıkta saçak genişliği asıl olarak yarıkla ekran arasındaki ortamın dalga boyuna bağlıdır.  
• Bölge I’de (kaynak–yarık arası) su olması, yarık sonrası dalga boyunu etkilemediği için saçak genişliğini değiştirmez ( **Δx₁ = Δx** ).  
• Bölge II’de (yarık–ekran arası) su olduğunda ise dalga boyu düşer ve saçaklar sıklaşarak saçak genişliği küçülür ( **Δx₂ \< Δx** ). Dolayısıyla ilişki **Δx = Δx₁ \> Δx₂** şeklindedir.

@Gg_12