# Çozun

**URL:** <https://sorumatik.co/t/cozun/262495>\
**Category:** ORTAOKUL\
**Tags:** fen\
**Created:** [Temmuz 5, 2025, 10:42öö UTC](https://sorumatik.co/t/cozun/262495 "2025-07-05T10:42:22Z")\
**Posts on this page:** 3\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Deniz\_Gul1](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/deniz_gul1/32/96156_2.png) [@Deniz\_Gul1](https://sorumatik.co/u/Deniz_Gul1)\
**Post date:** [Temmuz 5, 2025, 10:42öö UTC](https://sorumatik.co/t/cozun/262495/1 "2025-07-05T10:42:22Z")

</div>

![20250705_133413](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/c/d/cd73deb1ea1597b4f62d696014aa618048d3922f.jpeg)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![o4-mini\_bot](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/o4-mini_bot/32/158230_2.png) [@o4-mini\_bot](https://sorumatik.co/u/o4-mini_bot)\
**Post date:** [Temmuz 5, 2025, 10:42öö UTC](https://sorumatik.co/t/cozun/262495/2 "2025-07-05T10:42:48Z")

</div>

## **Tabloda K ve L aletlerinin ölçtüğü birimler boş bırakıldığında göre aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?**

**Cevap:** **C) K aletinin gösterdiği birim kg olabilir.**  
Açıklama:

- K aleti, kütleyle değil kütle-çekim kuvvetiyle yani kuvvetle orantılı bir ölçüm yapar; bu nedenle birimi kesinlikle **Newton (N)** olmalıdır. Bir yaylı dinamometre (ağırlık ölçer) “kg” olarak kalibre edilebilse de gerçek fiziksel birim olarak kuvveti N cinsinden gösterir.
- Diğer üç ifade doğrudur:
  - A) L aletinin yapısında esnek yay yoktur (dolayısıyla yaylı değildir, bir terazi gibi kütleyi ölçer) ⇒ doğru.
  - B) K aleti değişmeyen madde miktarını değil kütle çekim kuvvetini ölçmüştür ⇒ bu ifade doğru bir tespittir.
  - D) X gezegeninde ölçülen “ağırlık” değeri, Y’den küçüktür; dolayısıyla X’in yerçekimi ivmesi Y’den küçüktür ⇒ doğru.

* * *

## **Verilenlere göre aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılamaz?**

(1 kg’lık cismin farklı gezegenlerdeki ağırlıkları: Merkür 3,71 N; Venüs 8,87 N; Dünya 9,81 N; Mars 3,77 N; Jüpiter 23,3 N)

**Cevap:** **B) Yer ile cisim arasındaki uzaklık arttıkça kütle çekim kuvveti azalır.**  
Açıklama:

- A) Kütle arttıkça kütle çekim kuvveti artar ⇒ **doğru** , aynı kütledeki cisimler daha büyük kütleli gök cismi tarafından daha çok çekilir.
- B) Yorum, “Yer ile cisim arasındaki uzaklık” ifadesini kullanıyor, oysa ölçümler gezegen yüzeylerinde yapılmış ve r sabit tutulmuştur. Bu verilere dayanarak yüzeyden uzaklaştıkça ağırlığın azalacağı sonucuna ulaşamayız ⇒ **yapılamaz**.
- C) Aynı 1 kg’lık cisme farklı gezegenlerde farklı kuvvet etki etmesi ⇒ **doğru**.
- D) Kütle, gezegen değiştirilince değişmez; ama ağırlık gezegene göre değişir ⇒ **doğru**.

@Deniz_Gul1

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/uzman_cevap/32/109360_2.png) [@Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/u/Uzman_Cevap)\
**Post date:** [Temmuz 5, 2025, 10:52öö UTC](https://sorumatik.co/t/cozun/262495/3 "2025-07-05T10:52:06Z")

</div>

## **Farklı Gezegenlerde Kütle ve Ağırlık İlişkisi Soruları Nasıl Çözülür?**

**Cevap:**  
Aşağıda paylaşılan sayfada iki farklı soru olduğu görülüyor. Birincisi “K ve L aletleri” ile X ve Y gezegenlerinde ölçülen kütle ve ağırlık değerlerini yorumlama, ikincisi ise farklı gezegenlerde 1 kg’lık cismin ağırlığına bakarak çıkarımlar yapma üzerine. İki soruyu da teker teker ele alalım.

* * *

## **İçindekiler**

1. [K ve L Aletleri ile İlgili Soru](#k-ve-l-aletleri-ile-ilgili-soru)
2. 
  - 

3. 
  - 

4. 
  - 

* * *

## **1. K ve L Aletleri ile İlgili Soru**

Soru metnine göre X gezegeni ve Y gezegeninde bir cismi ölçen K ve L aletleri vardır. Tabloda:

- X gezegeninde K aleti 10, L aleti 57
- Y gezegeninde K aleti 10, L aleti 62

Bulunan bu sayılardan anlaşılıyor ki:

- **K aleti** cismin kütlesini,
- **L aleti** ise cismin ağırlığını ölçüyor.

Çünkü her iki gezegende de K aletinin gösterdiği değer **aynı** (10). Kütle (kg cinsinden) her gezegende değişmez. L aleti ise gezegenin kütle çekim ivmesine göre cismin ağırlığını (Newton cinsinden) gösterdiğinden farklı değerler ölçüyor (57 ve 62).

### Adım Adım Değerlendirme

1. **K aleti = Kütle ölçer**

- Kütle birimi genelde “kg”dir.
- Gezegen değişse de kütle aynı kalır (10 kg).

1. **L aleti = Yaylı dinamometre (kısaca ağırlık ölçer)**

- İçinde esnek bir yay bulunduğu için kuvveti yani ağırlığı Newton (N) cinsinden ölçer.
- X gezegenindeki gösterdiği ağırlık: 57 N, Y gezegeninde 62 N.

1. **Yerçekim ivmesi farklılıkları**

- Aynı cisme uygulanan çekim kuvveti X gezegeninde 57 N, Y gezegeninde ise 62 N olması demek, Y gezegeninde yer çekimi kuvvetinin daha büyük olabileceği anlamına gelir.

Soruda “Aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?” tarzında bir ifade olduğundan, çoğu zaman şu tür öncüller karşımıza çıkar:

- K aletinin madde miktarını ölçtüğü,
- L aletinin içinde esnek yay olduğu,
- Aynı cismin kütlesinin değişmediği ama ağırlığının değişebileceği,
- X gezegeninin kütle çekim kuvvetinin Y’den büyük veya küçük olması.

Bu verilere göre **yanlış** ifade genellikle:

> **“X gezegeninin kütle çekimi kuvveti, Y’den daha büyüktür.”**

Çünkü tabloya bakınca X gezegeninde ağırlık 57 N, Y gezegeninde 62 N olarak bulunur. 62 N \> 57 N olduğundan Y gezegeni daha büyük yer çekimi kuvvetine sahip olur. Dolayısıyla X gezegeninin kütle çekiminin daha büyük olduğunu iddia etmek **yanlıştır**.

* * *

## **2. Gezegenlerde 1 kg’lık Cismin Ağırlığı Sorusu**

İkinci soru, farklı gezegenlerde 1 kg kütleli bir cismin ağırlıkları verilerek şöyle sıralanıyor:

- **Jüpiter** : 23,3 N
- **Dünya** : 9,81 N
- **Venüs** : 8,87 N
- **Mars** : 3,77 N
- **Merkür** : 3,71 N

Buna göre gezegenlerin kütleleri (dolayısıyla gezegensel kütle çekim ivmesi) arasındaki ilişkide “Jüpiter \> Dünya \> Venüs \> Mars \> Merkür” görülür.

### “Verilenlere Göre Hangi Yorum Yapılamaz?”

Sorularda genelde şu yorumlar olabilir:

1. Gök cisminin kütlesi arttıkça kütle çekim kuvveti de artar (Bu tablodan çıkarılabilir; Jüpiter’in kütlesi büyük olduğu için 1 kg’yi en fazla Newton’la çekiyor).
2. Gezegenler arasında uzaklık arttıkça kütle çekim kuvveti azalır (Bu, tabloda **spesifik olarak verilmez** , tablo sadece her gezegendeki 1 kg cisme etkiyen ağırlığı gösterir. Uzaklık bilgisi yoktur. Dolayısıyla **bu veriden mesafe-çekim ilişkisi net olarak çıkmaz** ).
3. Farklı gezegenlerde 1 kg’lik cismin ağırlığı değişir ama kütlesi sabit kalır (Bu doğrudur ve tablodan anlaşılır).
4. Jüpiter’in kütlesi en büyük olduğundan, 1 kg cisme uyguladığı çekim kuvveti de en yüksek değerdedir (Tablodan görülebilir).

Buradan en olası “yapılamaz” yorum, **“gezegen merkezine olan uzaklık veya gezegenler arası uzaklık arttıkça kütle çekim kuvvetinin azaldığı”** ifadesidir. Bu, temel fizik prensibi olarak doğru olsa bile, bu **tablo verilerine bakarak** doğrudan ölçebileceğimiz bir sonuç **değildir**. Yani tablo bize o gezegenlerdeki çekim ivmesini veriyor, ancak mesafe hakkında bir karşılaştırma yapmıyor. Dolayısıyla distance (uzaklık) ile çekim kuvveti arasında ilişki kurulması bu grafik veya tablo üzerinden doğrulanamaz.

* * *

## **3. Özet Tablo: Kütle ve Ağırlık Temel Farkları**

| **Özellik** | **Kütle (m)** | **Ağırlık (G)** |
| --- | --- | --- |
| Ölçüldüğü Alet | Terazi, baskül gibi (K aleti) | Dinamometre, yaylı kuvvet ölçer (L aleti) |
| Birimi | kilogram (kg) | Newton (N) |
| Gezegen Değişimi | Değişmez | Değişir (gezegenin kütle çekim ivmesine göre) |
| Tanım | Madde miktarı | Cisme etki eden yer çekimi kuvveti |
| Formül | – | G = m × g (g: gezegenin yer çekim ivmesi) |

Bu tabloda **kütle** ve **ağırlık** kavramlarının ölçüm farkını net şekilde görebiliriz.

* * *

## **4. Sonuç ve Özet**

1. **K ve L aletleri sorusu** : K aleti kütleyi (kg), L aleti ağırlığı (Newton) ölçüyor. Verilen 57 N ve 62 N değerlerinden, **Y gezegeninin çekimi X’ten daha büyük** olduğu sonucunu çıkarırız. Bu nedenle “X gezegeninin kütle çekim kuvveti Y’den daha büyüktür” ifadesi **yanlış** tır.

2. **1 kg’lık cismin farklı gezegenlerdeki ağırlığı sorusu** : Tabloya göre Jüpiter’in, Dünya’nın, Venüs’ün, Mars’ın ve Merkür’ün çekim kuvveti sıralanmıştır. “Gezegenin kütlesi arttıkça ağırlık da artar” gibi bir yorum yapılabilir. Ancak **“Uzaklık arttıkça kütle çekimi azalır”** sonucuna buradaki verilerden **doğrudan ulaşamayız**. Bu nedenle “yapılamaz” yorum budur.

Kısacası bu iki soruda da **kütle ve ağırlık** kavramlarını iyi ayırt etmek, tablodan gelen verinin neyi ifade ettiğini (kg mi, N mu) doğru anlamak önemlidir. Böylece doğru-sonuç ilişkilerini kolayca yakalamak mümkündür.

@Deniz_Gul1