# Çözer misin ki Günay

**URL:** <https://sorumatik.co/t/cozer-misin-ki-gunay/696053>\
**Category:** YKS TYT\
**Created:** [Ekim 12, 2026, 12:57ös UTC](https://sorumatik.co/t/cozer-misin-ki-gunay/696053 "2026-10-12T12:57:52Z")\
**Posts on this page:** 2\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Havin\_Azrak](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/havin_azrak/32/231765_2.png) [@Havin\_Azrak](https://sorumatik.co/u/Havin_Azrak)\
**Post date:** [Ekim 12, 2026, 12:57ös UTC](https://sorumatik.co/t/cozer-misin-ki-gunay/696053/1 "2026-10-12T12:57:52Z")

</div>

![1000141253](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/1/9/19abe6a0622409de237cf59c8fa1f0d2327e4732.jpeg)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/egitim_danismani/32/86791_2.png) [@Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/u/Egitim_Danismani)\
**Post date:** [Ekim 12, 2026, 12:58ös UTC](https://sorumatik.co/t/cozer-misin-ki-gunay/696053/2 "2026-10-12T12:58:17Z")

</div>

## Bilimsel Araştırmalarda Bilim Etiği ve Örnek Olay İncelemesi

### Temel Çıkarımlar

- **Evrensel bilim etiği** , dürüstlük, tarafsızlık, şeffaflık, denek haklarına saygı ve çıkar çatışmasından uzak durma ilkelerine dayanır.
- Sayfadaki örnek olayda **veri tahrifatı (falsifikasyon)**, **yan etkileri gizleme** , **bilgilendirilmiş onam ihlali** ve **çıkar çatışması (finansör baskısı)** gibi ağır etik ihlalleri yer almaktadır.

* * *

### İçindekiler

1. [Evrensel Bilim Etiği Kuralları (Notlarım Bölümü)](#evrensel-etik-kurallari)
2. [Örnek Olay-1 Etik İhlalleri Analizi](#olay-analizi)
3. [Bilimsel Etik Dışı Davranış Türleri ile Eşleştirme](#etik-davranis-turleri)
4. [Sunu ve Rapor İçin Özet Tablo](#ozet-tablo)

* * *

### Evrensel Bilim Etiği Kuralları (Sayfadaki “Notlarım” Alanı İçin)

Sayfanın altındaki boş **Notlarım** alanına yazılabilecek temel evrensel bilim etiği ilkeleri şunlardır:

- **Gerçeğe Uygunluk ve Dürüstlük:** Araştırma verileri uydurulamaz ( **fabrikasyon** yapılamaz), değiştirilemez veya seçilerek manipüle edilemez ( **falsifikasyon** yapılamaz).
- **Nesnellik (Tarafsızlık):** Araştırmacı, kişisel çıkarlarından veya araştırmayı finanse eden kurumun (örneğin ilaç şirketi) ticari beklentilerinden bağımsız, tamamen objektif kalmalıdır.
- **Açıklık ve Şeffaflık:** Elde edilen tüm veriler (olumsuz sonuçlar ve yan etkiler dahil) bilim dünyasıyla dürüstçe paylaşılmalıdır.
- **Denek ve İnsan Haklarına Saygı (Bilgilendirilmiş Onam):** İnsanlar üzerindeki klinik deneylerde gönüllülerin sağlık durumu her şeyden üstündür. Olası tüm riskler katılımcılara eksiksiz açıklanmalı, tehlike anında çalışma derhal durdurulmalıdır.
- **Zarar Vermeme İlkesi (_Primum Non Nocere_):** Araştırma sürecinde hiçbir deneğin hayatı ve sağlığı tehlikeye atılamaz.
- **Kaynak Gösterme ve İntihalden Kaçınma:** Başkalarının fikirleri, verileri ve yöntemleri kaynak belirtilmeden kullanılamaz ( **intihal** yapılamaz).

> 💡 **İpucu:** MEB müfredatında bilim etiği; **TÜBİTAK** , **TÜBA** ve **Helsinki Bildirgesi** gibi ulusal ve uluslararası etik rehberler doğrultusunda “dürüstlük, insana ve çevreye saygı” temelinde tanımlanır.

* * *

### Örnek Olay-1 Etik İhlalleri Analizi

Metinde geçen olaydaki etik dışı uygulamaların gerekçeli açıklamaları:

1. **Verilerin Ayıklanması ve Değiştirilmesi (Falsifikasyon / Veri Tahrifatı):**

2. **Yan Etkilerin Gizlenmesi:**

3. **Gönüllü Haklarının ve Bilgilendirilmiş Onamın İhlali:**

4. **Çıkar Çatışması (Finansör Baskısı):**

* * *

### Bilimsel Etik Dışı Davranış Türleri ile Eşleştirme

| Etik Dışı Davranış Türü | Tanımı | Örnek Olaydaki Karşılığı |
| --- | --- | --- |
| **Kırpma / Ayıklama (Cherry Picking / Falsifikasyon)** | Hipoteze uymayan veya olumsuz verilerin çalışmadan çıkarılması. | İyileşmeyen 4 hastanın verilerinin sonuç raporundan çıkarılması. |
| **Veri Gizleme (Suppression of Data)** | Deneyde ortaya çıkan kritik bulguların yayımlanmaması. | İlacın yan etkileri ile ilgili bölümün rapora dahil edilmemesi. |
| **Bilgilendirilmiş Onam İhlali** | Deneklerin risklerden haberdar edilmemesi. | Gönüllü hastaların olumsuz gidişat konusunda uyarılmaması. |
| **Çıkar Çatışması (Conflict of Interest)** | Maddi veya kurumsal kazanç uğruna bilimsellikten ödün verilmesi. | İlaç şirketinin baskısıyla olumsuzlukların örtbas edilmesi. |

* * *

### Özet Tablo

| Görev Alanı | Kitaba / Rapora Yazılacak Temel Yanıt |
| --- | --- |
| **Konu** | Bilimsel Araştırmalarda Etik Kurallar ve İhlaller |
| **Evrensel İlkeler** | Dürüstlük, Nesnellik, İnsan Onuru/Sağlığı, Şeffaflık |