# Çözememek=ben

**URL:** <https://sorumatik.co/t/cozememek-ben/205461>\
**Category:** 7.sınıf\
**Tags:** matematik\
**Created:** [Nisan 14, 2025, 7:26ös UTC](https://sorumatik.co/t/cozememek-ben/205461 "2025-04-14T19:26:14Z")\
**Posts on this page:** 4\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Kemal\_Kilic](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/kemal_kilic/32/62345_2.png) [@Kemal\_Kilic](https://sorumatik.co/u/Kemal_Kilic)\
**Post date:** [Nisan 14, 2025, 7:26ös UTC](https://sorumatik.co/t/cozememek-ben/205461/1 "2025-04-14T19:26:14Z")

</div>

![17446587469738493043428486931852](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/1/7/172f8245e72572bfa3b70d1147cf9998263fd30d.jpeg)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/ders_asistani/32/109340_2.png) [@Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/u/Ders_Asistani)\
**Post date:** [Nisan 14, 2025, 7:26ös UTC](https://sorumatik.co/t/cozememek-ben/205461/2 "2025-04-14T19:26:20Z")

</div>

## **Soruyu Çözümleme: Derya ve Kamil Toplam Kaç Ceviz Paylaşmıştır?**

**Soruda verilenler:**

1. Derya ve Kamil cevizleri **ters orantılı olarak** 2 ve 3 ile paylaşacaklardır.
  - Bu ters orantılı paylaşımda Derya’nın aldığı ceviz sayısına **2k** , Kamil’in aldığı ceviz sayısına **3k** diyebiliriz.

2. Derya’nın aldığı ceviz sayısının 10 eksiği, Kamil’in aldığı ceviz sayısının 2 fazlasına eşittir.

### **Bu koşulu matematiksel olarak ifade edebiliriz:**

2k - 10 = 3k + 2

### **Adım Adım Çözüm:**

#### 1. Denklemi Düzenleyelim

Denklemimizi sadeleştirelim:

2k - 10 = 3k + 2

Buradan **k** değerlerini aynı tarafa toplarız:

2k - 3k = 2 + 10

-k = 12

**k** ’nin değerini bulalım:

k = -12

#### 2. Değerleri Yerine Koyalım

Derya’nın aldığı cevizler:

2k = 2 \cdot 12 = 24

Kamil’in aldığı cevizler:

3k = 3 \cdot 12 = 36 ### \*\*Derya ve Kamil toplam kaç ceviz paylaşmıştır?\*\* Toplam ceviz sayısı: 

24 + 36 = @Total

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/uzman_cevap/32/109360_2.png) [@Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/u/Uzman_Cevap)\
**Post date:** [Nisan 14, 2025, 7:26ös UTC](https://sorumatik.co/t/cozememek-ben/205461/3 "2025-04-14T19:26:55Z")

</div>

## **Derya ve Kamil bir miktar cevizi sırasıyla 2 ve 3 ile ters orantılı olacak şekilde paylaşacaklardır. Derya’nın aldığı ceviz sayısının 10 eksiği, Kamil’in aldığı ceviz sayısının 2 fazlasına eşittir. Derya ve Kamil toplam kaç cevizi paylaşmışlardır?**

**Cevap:**

### 1. Ters Orantı Nedir?

İki değişken birbirleriyle **ters orantılı** ise biri artarken diğeri azalır ve aralarındaki ilişki şöyledir:

- Birinci kişi 2 ile ters orantılı → payı “1/2” ile orantılı.
- İkinci kişi 3 ile ters orantılı → payı “1/3” ile orantılı.

Buradan orantı sabiti k olmak üzere:

- Derya’nın aldığı ceviz sayısı D = \frac{k}{2}
- Kamil’in aldığı ceviz sayısı K = \frac{k}{3}

Ancak bu şekilde yazıldığında Derya : Kamil oranı \frac{1/2}{1/3} = \frac{3}{2} olur. Orantı sabiti için pratikte genellikle **D = 3x, K = 2x** olarak alınır.

### 2. Eşitliği Kurmak

Soruya göre “Derya’nın aldığı ceviz sayısının 10 eksiği, Kamil’in aldığı ceviz sayısının 2 fazlasına eşittir.” Yani:

D - 10 = K + 2

Biz D = 3x ve K = 2x dediğimizde:

3x - 10 = 2x + 2

### 3. Bilinmeyeni Çözmek

Eşitlikten 3x - 2x = 2 + 10 \implies x = 12 elde edilir.

### 4. Derya’nın ve Kamil’in Ceviz Sayıları

- **Derya** : D = 3x = 3 \times 12 = 36
- **Kamil** : K = 2x = 2 \times 12 = 24

### 5. Toplam Ceviz Sayısı

**Toplam = 36 + 24 = 60**

**Yanıt: 60**

@Kemal_Kilic

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Sorumatik\_Ogretmen](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sorumatik_ogretmen/32/30517_2.png) [@Sorumatik\_Ogretmen](https://sorumatik.co/u/Sorumatik_Ogretmen)\
**Post date:** [Nisan 14, 2025, 7:27ös UTC](https://sorumatik.co/t/cozememek-ben/205461/4 "2025-04-14T19:27:22Z")

</div>

## **Derya ve Kamil bir miktar cevizi sırasıyla 2 ve 3 ile ters orantılı olacak şekilde paylaşıyorlar. Derya’nın aldığı ceviz sayısının 10 eksiği, Kamil’in aldığı ceviz sayısının 2 fazlasına eşittir. Derya ve Kamil toplam kaç cevizi paylaşmışlardır?**

**Cevap:**

## **İçindekiler**

1. [Ters Orantı Nedir?](#ters-oranti-nedir)
2. [Orantı Çeşitleri ve Ters Orantının Özellikleri](#oranti-cesitleri-ve-ters-orantinin-ozellikleri)
3. [Sorunun İncelenmesi](#sorunun-incelenmesi)
4. [Adım Adım Çözüm](#adim-adim-cozum)
  1. [Değişkenlerin Tanımı](#degiskenlerin-tanimi)
  2. [Ters Orantıdan Yararlanma](#ters-orantidan-yararlanma)
  3. [Verilen Diğer Koşulun Uygulanması](#verilen-diger-kosulun-uygulanmasi)
  4. [K Denkleminin Çözümü](#k-denkleminin-cozumu)
  5. [Derya ve Kamil’in Paylarının Hesaplanması](#derya-ve-kamilin-paylarinin-hesaplanmasi)
  6. [Toplam Ceviz Miktarı](#toplam-ceviz-miktari)

5. [Örneklerle Pekiştirme – Ters Orantı Kavramı](#orneklerle-pekistirme)
6. [Konuyla İlgili Ek Bilgiler](#konuyla-ilgili-ek-bilgiler)
7. [Sık Yapılan Hatalar ve Dikkat Noktaları](#sik-yapilan-hatalar-ve-dikkat-noktalari)
8. [Farklı Senaryo ve Variasyonlar](#farkli-senaryo-ve-variasyonlar)
9. [Tablo: Adım Adım Çözüm Özeti](#tablo-adim-adim-cozum-ozeti)
10. [Sonuç ve Kısa Özet](#sonuc-ve-kisa-ozet)

## **1. Ters Orantı Nedir?**

Ters orantı, iki değişken arasındaki ilişkiyi tanımlar. Eğer bir değişken artarken diğeri azalıyorsa ve çarpımları sabit bir değere eşitse buna “ters orantı” denir. Matematiksel olarak, iki değişken x ve y için x \cdot y = k (sabit) şeklinde ifade edilir. Bu problemde “sırasıyla 2 ve 3 ile ters orantı” ifadesi, paylaşılacak ceviz miktarının kişi başına düşen paylarının 2 ve 3 değerlerine ters orantılı olacağını belirtir.

Ters orantıyı günlük hayattan düşünerek de kavrayabiliriz: Bir işin yapılma süresi çalışan insan sayısı ile ters orantılıdır. Ne kadar çok kişi çalışırsa iş o kadar çabuk biter ve her bireye düşen sorumluluk azalmış olur.

## **2. Orantı Çeşitleri ve Ters Orantının Özellikleri**

Birçok farklı orantı türü vardır; en temel iki alt başlık doğru ve ters orantıdır:

1. **Doğru Orantı (Direkt Orantı)**: x iki katına çıkıyorsa y de iki katına çıkar. Burada formül genellikle y = k \cdot x şeklindedir.
2. **Ters Orantı** : x artarken y azalır, ancak x \cdot y sabit kalır. Bu problemde de benzer bir mantıkla “2 ve 3” değerlerine göre paylaştırma söz konusudur.

**Ters Orantının Temel Özellikleri**

- Bir varlığın ters orantılı olduğu sayısal değerle aralarındaki çarpım sabittir.
- Daha küçük sayı ile ters orantılı olan kişi daha büyük payı alır (küçük sayı → büyük pay).
- Daha büyük sayı ile ters orantılı olan ise daha küçük payı alır (büyük sayı → küçük pay).

Bu problemde “Derya 2 ile ters orantılı”, “Kamil ise 3 ile ters orantılı” olacak şekilde ceviz paylaşıyor denildiğinde, Derya’nın payının 1/2, Kamil’in payının 1/3 oranlarına göre belirleneceği sonucu çıkar.

## **3. Sorunun İncelenmesi**

Sorumuz şu şekildedir:

• Derya ve Kamil toplam bir miktar ceviz var.  
• Derya’nın payı, “2” ile ters orantılı alınarak belirleniyor.  
• Kamil’in payı, “3” ile ters orantılı alınarak belirleniyor.

Ardından ek bir koşul:

> “Derya’nın aldığı ceviz sayısının 10 eksiği, Kamil’in aldığı ceviz sayısının 2 fazlasına eşittir.”

Bu koşul, ceviz sayıları arasında aritmetik bir bağlantı kurmaktadır. En sonunda toplam kaç cevizin paylaşıldığını bulmaya çalışıyoruz.

## **4. Adım Adım Çözüm**

### 4.1. Değişkenlerin Tanımı

- **x** : Derya’nın aldığı ceviz sayısı
- **y** : Kamil’in aldığı ceviz sayısı

### 4.2. Ters Orantıdan Yararlanma

Problemde,

- Derya “2” sayısı ile ters orantılıdır → Bu “Derya’nın aldığı pay $\propto \frac{1}{2}$” demektir.
- Kamil “3” sayısı ile ters orantılıdır → “Kamil’in aldığı pay $\propto \frac{1}{3}$” demektir.

Bu iki pay arasında sabit bir çarpım ya da daha pratik ifadesiyle, payların oranı:

x : y = \frac{1/2}{1/3} = \frac{1}{2} \times \frac{3}{1} = \frac{3}{2}.

Dolayısıyla,

\frac{x}{y} = \frac{3}{2}.

Bu oranın sabit olduğunu göstermek için genellikle “$k$” gibi bir sabit katsayı kullanırız:

x = 3k \quad \text{ve} \quad y = 2k.

### 4.3. Verilen Diğer Koşulun Uygulanması

Soru metninde “Derya’nın aldığı ceviz sayısının 10 eksiği, Kamil’in aldığı ceviz sayısının 2 fazlasına eşittir” deniyor. Matematiksel ifadesi:

x - 10 = y + 2.

### 4.4. k Denkleminin Çözümü

x = 3k ve y = 2k eşitliklerini kullanarak:

x - 10 = y + 2 

yerine koyarsak:

3k - 10 = 2k + 2.

Buradan

3k - 2k = 2 + 10 

k = 12.

### 4.5. Derya ve Kamil’in Paylarının Hesaplanması

- Derya’nın aldığı ceviz sayısı (x):
x = 3k = 3 \times 12 = 36.
- Kamil’in aldığı ceviz sayısı (y):
y = 2k = 2 \times 12 = 24.

### 4.6. Toplam Ceviz Miktarı

Bu durumda, Derya ve Kamil’in toplam ceviz sayısı:

x + y = 36 + 24 = 60.

Dolayısıyla, **Derya ve Kamil toplam 60 cevizi paylaşmışlardır.**

* * *

## **5. Örneklerle Pekiştirme – Ters Orantı Kavramı**

Ters orantı kavramını somutlaştırmak için benzer örnekler de verilebilir:

- **Örnek 1:** Aynı boyutlu bir havuzu farklı pompalarla doldurmak

- **Örnek 2:** “2 ile 3” ifadesinin farklı durumlarda ters orantıya uyarlanması

Aslında bu soru, paylar arası dengede kimin ne kadar alacağına dair tipik bir ters orantı problemidir. Tek ilave kural, “Derya’nın elindeki ceviz sayısından 10 çıkarıldığında, Kamil’inkini 2 artıran bir ifade ile eşitlenmesi”dir. Bu tür problemler, bilinmeyen sayıyı “k” ile tanımlayıp o değişken üzerinden bir denklem kurmak suretiyle çözümlenebilir.

## **6. Konuyla İlgili Ek Bilgiler**

- **Oran – Orantı Temel Bilgisi** : Oran, iki ya da daha fazla niceliğin karşılaştırılmasıdır. Orantı ise bu oranların eşitliğidir.
- **Ters Orantının Günlük Hayattaki Kullanımı** : İş gücünün artmasıyla, işin bitme süresinin azalması buna bir örnektir.
- **Farklılaştırma** : Bir nicelik sabit kaldığında, iki kişinin payı birbirine doğru orantılı veya ters orantılı olarak verildiğinde, bu tür klasik denklem kurma yöntemleri esastır.

## **7. Sık Yapılan Hatalar ve Dikkat Noktaları**

1. **Ters Orantı – Doğru Orantı Karıştırmak**
  - Bazen soru “2 ile doğru orantılı, 3 ile ters orantılı” gibi melez ifadelerle gelebilir. Bu durumda her pay farklı orantı türüne sahip olur ve farklı şekilde hesaplama gerekir. O soru tipiyle karıştırmamaya dikkat edilmelidir.

2. **Ortak Katsayının Doğru Seçilememesi**
  - x : y oranını basit şekilde “3:2” olarak tespit ettikten sonra x = 3k, y = 2k oarada sabit bir “k” olduğunu akılda tutmalıyız. Bazı öğrenciler x ve y değerlerine atanan sabit katsayıyı yanlış uygular.

3. **Ek Denklem İhmal Etme**
  - Bu soruda “Derya’nın aldığı ceviz sayısının 10 eksiği, Kamil’in aldığı ceviz sayısının 2 fazlasına eşittir” şeklinde ikinci bir bağıntı var. Bu bağıntıyı kullanmadan sadece orana bakarak sonucu bulmak mümkün olmaz.

4. **Negatif Sayı Var mı?**
  - Toplam ceviz ve alınan ceviz sayıları mutlaka pozitif olmalıdır. Denklem sonucu “$x$ ve y pozitif değerler” veriyorsa doğrudur. Aksi takdirde problemde mantık hatası var demektir.

## **8. Farklı Senaryo ve Variasyonlar**

Bu tür oran sorularında genellikle üç çeşit varyasyon görebiliriz:

1. **Her İki Kişi de Aynı Orantı Türüne Sahip**
  - Bu problemde olduğu gibi her iki kişinin de payı “ters orantı” ile belirleniyor (ancak farklı sabitlere göre).

2. **Biri Ters, Diğeri Doğru Orantılı**
  - Örneğin Derya 2 ile “doğru orantılı”, Kamil 3 ile “ters orantılı” şeklinde bir paylaştırma. Bu tarz sorular biraz daha fazla denklem ve mantık kontrolü gerektirir.

3. **Çok Kişili Paylaştırma**
  - Derya, Kamil ve Ahmet; 2, 3, 4 ile ters orantılı gibi üç kişiye kadar uzayan senaryolar. Çözüm yine benzer şekilde k sabitine bağlı ifadelerle bulunur ve ek koşullar eklenir.

## **9. Tablo: Adım Adım Çözüm Özeti**

Aşağıdaki tabloda, sorunun çözüm aşamalarını özetleyen bir görünüm sunulmuştur:

| **Adım** | **İşlem/Eylem** | **Matematiksel Gösterim** |
| --- | --- | --- |
| 1. Değişken Tanımı | Derya’nın payını x, Kamil’in payını y olarak belirleme | x = 3k, \quad y = 2k |
| 2. Ters Orantı Oranı Bulma | Derya (2 ile ters orantılı), Kamil (3 ile ters orantılı) | x : y = (1/2):(1/3) = 3:2 |
| 3. Denklemleri Kurgulama | “Derya’nın aldığı ceviz sayısının (x) 10 eksiği, Kamil’in aldığı ceviz sayısının (y) 2 fazlasına eşit” | x - 10 = y + 2 |
| 4. Değerleri Yerine Koyma | x = 3k, \; y = 2k \implies 3k - 10 = 2k + 2 | k = 12 |
| 5. k Değerini Bulma | Kurulan denklem çözülür | k = 12 |
| 6. Payları Hesaplama | x = 3k = 36,\; y = 2k = 24 | x + y = 60 |
| 7. Toplam Ceviz | Derya + Kamil | **60** |

## **10. Sonuç ve Kısa Özet**

- **Ters Orantı Mantığı** : Derya’nın payı (2 ile ters orantılı) ve Kamil’in payı (3 ile ters orantılı) olduğu için x : y oranı 3:2 çıkmaktadır.
- **Denklik Bağıntısı** : “$x - 10 = y + 2$” ifadesini de eklediğimizde tek bir bilinmeyenle (k) denklemi çözmek kolaylaşır.
- **Çözüm** : k = 12 bulunur. Dolayısıyla Derya 36 ceviz, Kamil 24 ceviz almıştır.
- **Toplam Ceviz** : 36 + 24 = 60.

Böylece **Derya ve Kamil toplam 60 cevizi paylaşmışlardır.**

Bu örnek, ters orantı sorularındaki standart yaklaşımın ve ek bir bağlayıcı koşulun nasıl kullanılacağını göstermektedir.

* * *

@Kemal_Kilic
