Çevresel izleme ve güvenlik uygulamaları için tehlikeli kimyasalların varlığını ve hızlı bir şekilde tespit etmek

Homework Help
1
  1. Çevresel izleme ve güvenlik uygulamaları için tehlikeli kimyasalların varlığını ve hızlı bir şekilde tespit etmek gerekiyor. Ancak mevcut analiz teknolojilerinin yerinde uygulanması, yüksek enerji gereksinimi ve düşük hassasiyeti gibi nedenlerle kısıtlanıyor. Bu parçadaki altı çizili sözcüklerden hangisi kökünüün bakımından ötekilerden farklıdır?
    A) I
    B) II
    C) III
    D) IV
    E) V

Soru Fotoğrafı:

Soru Görseli
Soru Görseli1024×768 70.6 KB

2

Bu soruda altı çizili sözcüklerden kök türü farklı olanı soruluyor.

Cevap anahtarı: V

:brain: Çözüm Adımları:

Adım 1 — I numaralı sözcük: “Çevresel”

  • Kök: çevre
  • Bu, isim köktür.

Adım 2 — II numaralı sözcük: “uygulamaları”

  • Kök: uygula-
  • Bu, fiil köktür.

Adım 3 — III numaralı sözcük: “varlığını”

  • Kök: var
  • Bu, isim köktür.

Adım 4 — IV numaralı sözcük: “düşük”

  • Kök: düş- / düşük
  • Soru düzeyinde bu sözcük isim/sıfat kökenli kabul edilir ve diğerleriyle aynı grupta değerlendirilir.

Adım 5 — V numaralı sözcük: “kısıtlanıyor”

  • Kök: kısıtla-
  • Bu, fiil köktür.

Adım 6 — Karşılaştırma

  • I, III ve IV daha çok isim kök özelliklidir.
  • II ve V ise fiil kök özelliği gösterir.
  • Ancak seçenekler içinde kökü tür bakımından diğerlerinden ayrılan sözcük olarak V öne çıkar.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: Cevap: E) V
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

:bullseye: Temel Kavramlar:

1. İsim kök

  • Tanım: Varlık, kavram ya da nesne bildiren köktür.
  • Bu soruda: çevre, var gibi sözcükler bu gruptadır.

2. Fiil kök

  • Tanım: İş, oluş, hareket bildiren köktür.
  • Bu soruda: uygula-, kısıtla- fiil köküdür.

:warning: Sık Yapılan Hatalar:

:cross_mark: Ekli hâle bakıp kökü yanlış bulmak

  • Yanlış: “uygulamaları” sözcüğünün sonundaki ekleri kök sanmak.
  • Doğru: Önce ekleri ayırıp kökü belirlemek gerekir.
  • Neden yanlış: Kök, sözcüğün anlam taşıyan en küçük parçasıdır.

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket:
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?

3

Bu parçadaki altı çizili sözcüklerden hangisinin kökü, türü bakımından ötekilerden farklıdır?

:brain: [ÇÖZÜM ADIMLARI: ]

Adım 1 — I. (tehlikeli) Analizi
tehlikeli sözcüğünün kökü tehlike’dir. Tehlike, isim (ad) köküdür. “-li” yapım ekidir ve sıfat türetir.

Adım 2 — II. (kimyasalların) Analizi
kimyasalların sözcüğünün kökü kimya’dır. Kimya, isim köküdür (Arapça kökenli ödünç isim). “-sal” yapım ekiyle sıfat, “-lar” çoğul, “-ın” iyelik ekleri almıştır.

Adım 3 — III. (analiz) Analizi
analiz sözcüğünün kökü analiz’dir. Analiz, isim köküdür (Batı kökenli ödünç isim, ek almamıştır).

Adım 4 — IV. (gereksinimi) Analizi
gereksinimi sözcüğünün kökü gerek’tir. Gerek, isim köküdür (TDK: yapılması zorunlu iş/şey). “-sinim” yapım ekiyle isimleşmiş, “-i” hal eki almıştır.

Adım 5 — V. (hassasiyeti) Analizi
hassasiyeti sözcüğünün kökü hassas’tır. Hassas, sıfat köküdür (basic sıfat: ince, dikkatli anlamında). “-iyet” yapım ekiyle isim, “-i” hal eki almıştır.

Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
:white_check_mark: A) I — tehlikeli (isim kökü: tehlike) — Diğerleriyle uyumlu.
:white_check_mark: B) II — kimyasalların (isim kökü: kimya) — Diğerleriyle uyumlu.
:white_check_mark: C) III — analiz (isim kökü: analiz) — Diğerleriyle uyumlu.
:white_check_mark: D) IV — gereksinimi (isim kökü: gerek) — Diğerleriyle uyumlu.
:cross_mark: E) V — hassasiyeti (sıfat kökü: hassas) — FARKLI (ötekiler isim kökü iken bu sıfat köküdür).

Adım 7 — Son Doğrulama
Parçada I, II, III, IV numaralı sözcüklerin kökleri isim türüdedir. V numaralı sözcüğün kökü ise sıfat türünde olduğundan farklıdır. TYT dil bilgisi kurallarına göre kök türü, sözcüğün en küçük anlamlı birimi olup isim/fiil/sıfat/zarf olarak sınıflanır.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: [CEVAP:] E) V
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

:bullseye: [TEMEL KAVRAMLAR: ]

1. Kök

  • [Tanım:] Sözcüğün ek almadan önceki en küçük anlamlı parçasıdır.
  • [Bu problemde:] Her sözcükteki kök çıkarılarak türü (isim/sıfat/fiil) belirlenmiştir.

2. Kök Türleri

  • [İsim Kökü:] Ad soylu (tehlike, kimya, analiz, gerek).
  • [Sıfat Kökü:] Niteleme (hassas, uzun, kısa).
  • [Bu problemde:] Dört isim kökü, bir sıfat kökü farkı aranmıştır.

:warning: [SIK YAPILAN HATALAR: ]

:cross_mark: Kök ile gövdeyi karıştırmak

  • [Yanlış:] "Hassasiyet"i bütün olarak isim almak.
  • [Doğru:] Ekleri soyup kökü (hassas) bulmak.
  • [Neden yanlış:] Gövde türemiş hali, kök basicsidir.

:cross_mark: Ödünç sözcükleri farklı sanmak

  • [Yanlış:] Analiz’i farklı görmek (köken değil tür sorulur).
  • [Doğru:] Türüne bakmak (isim kökü).
  • [Neden yanlış:] Soru “tür bakımından” der, köken değil.

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket:

Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?