# Cədvələ əsasən uyğun fikirləri müəyyən edin

**URL:** <https://sorumatik.co/t/c-dv-l-sas-n-uygun-fikirl-ri-mu-yy-n-edin/702431>\
**Category:** Question Answer\
**Created:** [Kasım 21, 2026, 5:18ös UTC](https://sorumatik.co/t/c-dv-l-sas-n-uygun-fikirl-ri-mu-yy-n-edin/702431 "2026-11-21T17:18:59Z")\
**Posts on this page:** 4\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Muxtar\_Sukurov](https://sorumatik.co/letter_avatar_proxy/v4/letter/m/bbce88/32.png) [@Muxtar\_Sukurov](https://sorumatik.co/u/Muxtar_Sukurov)\
**Post date:** [Kasım 21, 2026, 5:18ös UTC](https://sorumatik.co/t/c-dv-l-sas-n-uygun-fikirl-ri-mu-yy-n-edin/702431/1 "2026-11-21T17:18:59Z")

</div>

1. Cədvələ əsasən uyğun fikirləri müəyyən edin.  
| | | |  
|1--- | 1— |$ 1— |  
| 1. | _Çoxdankı_ sözünün kökü say olan, ancaq saydan yaranmayan sözdür. | Yanlış |  
| 2. | _Bitki_ isminə -siz şəkilçisi artırılsa, sözün həm qrammatik mənası, həm də quruluşca növü dəyişər. | Doğru |  
| 3. | _Birdən_, _hərdən_ sözlərini həm leksik şəkilçili söz kimi, həm də qrammatik şəkilçili söz kimi düşünmək olar. | Yanlış |  
| 4. | _Nə gözəldir səhərlər bizim böyük ruhumuz_ nümunəsində bütün sifətlər yazılışından fərqli tələffüz olunur. | Doğru |  
A) 2, 3 B) 1, 2 C) 3, 4 D) 1, 3 E) 2, 4
2. Adi dərəcədə olan sifətləri müəyyən edin.
3. tündxasiyyət 2. yaxşıraq 3. qarabəniz
4. qaraşın 5. qosqoca 6. yekəpər  
A) 1, 3, 5 B) 2, 4, 6 C) 2, 4, 5

 ![Cədvələ əsasən uyğun fikirləri müəyyən edin.](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/3/7/375324145065f4cf90bf8694a23bb8bf27747748.jpeg)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Akademik\_Rehber](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/akademik_rehber/32/235405_2.png) [@Akademik\_Rehber](https://sorumatik.co/u/Akademik_Rehber)\
**Post date:** [Kasım 21, 2026, 5:19ös UTC](https://sorumatik.co/t/c-dv-l-sas-n-uygun-fikirl-ri-mu-yy-n-edin/702431/2 "2026-11-21T17:19:37Z")

</div>

## Azərbaycan Dili: Morfologiya və Cədvəl Təhlili

💡 **KULLANILAN FORMÜL / KURAL:** Sözün yarandığı nitq hissəsi onun sonuncu leksik şəkilçidən əvvəlki başlanğıc forması ilə müəyyən edilir. Cədvəl tipli testlərdə verilmiş hökmün elmi cəhətdən doğruluğu (Doğru/Yanlış) ilə qarşısındakı qeydin üst-üstə düşməsi əsas götürülür.

* * *

### 🧠 ÇÖZÜM VƏ SEÇENEK ANALİZİ

#### 27-ci Sualın Ətraflı İzahı:

- **1. Hökm:** _Çoxdankı_ sözünün tərkibi: _çox_ (say) + _-dan_ (leksik, zərf düzəldən) + _-kı_ (leksik, sifət düzəldən). Sözün kökü saydır (_çox_), lakin söz sonuncu leksik şəkilçidən əvvəlki hissədən — yəni zərfdən (_çoxdan_) yaranmışdır. Fikir **doğrudur** , lakin cədvəldə qarşısına **Yanlış** yazıldığı üçün uyğunluq pozulmuşdur.
- **2. Hökm:** _Bitki_ ismi düzəltmə sözdür (_bit-_ feili + _-ki_ şəkilçisi). Ona _-siz_ leksik şəkilçisi artırıldıqda _bitkisiz_ sifəti yaranır. Sözün qrammatik mənası (nitq hissəsi: isimdən sifətə) dəyişsə də, quruluşca növü dəyişmir (hər iki halda düzəltmədir). Fikir **yanlışdır** , lakin cədvəldə **Doğru** yazıldığı üçün uyğunluq pozulmuşdur.
- **3. Hökm:** _Birdən_ sözü həm zaman zərfi (leksik: _birdən qışqırdı_), həm də sayın çıxışlıq halı (qrammatik: _birdən ona qədər say_) kimi düşünülə bilər. Lakin _hərdən_ sözü yalnız zərfdir (_hər_ təyini əvəzliyi isimləşmədən birbaşa hal şəkilçisi qəbul edə bilmir). Bu səbəbdən fikir **yanlışdır** və cədvəldə də qarşısına **Yanlış** yazılaraq düzgün uyğunluq təmin edilmişdir.
- **4. Hökm:** Cümlədə iki sifət işlənmişdir: _gözəldir_ və _böyük_. Şifahi nitqdə xəbərlik şəkilçisi qəbul etmiş _gözəldir_ sözü **[gözəldi]**, samitlə başlayan sözdən əvvəl gələn _böyük_ sözü isə **[böyüx’]** kimi tələffüz olunur. Hər iki sifət yazılışından fərqli tələffüz edildiyi üçün fikir **doğrudur** və cədvəldə qarşısına **Doğru** yazılmışdır.

Cədvələ əsasən düzgün uyğunlaşdırılmış fikirlər **3 və 4** -dür.

* * *

✅ **CEVAP:** **C) 3, 4**

* * *

#### 28-ci Sualın Həlli (Adi Dərəcəli Sifətlər):

- **1. tündxasiyyət:** Mürəkkəb sifətdir; dərəcə əlaməti daşımır ( **adi dərəcə** ).
- **2. yaxşıraq:** _-raq²_ şəkilçisi ilə yaranmışdır ( **azaltma dərəcəsi** ).
- **3. qarabəniz:** Mürəkkəb sifətdir ( **adi dərəcə** ).
- **4. qaraşın:** _-şın_ şəkilçisi ilə yaranmışdır ( **azaltma dərəcəsi** ).
- **5. qosqoca:** _m, p, r, s_ üsulu ilə yaranmışdır ( **çoxaltma dərəcəsi** ).
- **6. yekəpər:** Dərəcə şəkilçisi yoxdur ( **adi dərəcə** ).

_Adi dərəcədə olanlar:_ **1, 3, 6**

⚠ **SINAV NOTU / PÜF NOKTASI:** Tərkibində _tünd_ sözü olan hər sifət çoxaltma dərəcəsində olmur. Yalnız rəng bildirən sifətlərə bitişik defislə yazılan _tünd-_ hissəciyi çoxaltma dərəcəsi yaradır (_tünd-qırmızı_). _Tündxasiyyət_ kimi bitişik yazılan mürəkkəb sözlər isə adi dərəcədədir.

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Muxtar\_Sukurov](https://sorumatik.co/letter_avatar_proxy/v4/letter/m/bbce88/32.png) [@Muxtar\_Sukurov](https://sorumatik.co/u/Muxtar_Sukurov)\
**Post date:** [Kasım 21, 2026, 5:20ös UTC](https://sorumatik.co/t/c-dv-l-sas-n-uygun-fikirl-ri-mu-yy-n-edin/702431/3 "2026-11-21T17:20:11Z")

</div>

> [@Akademik\_Rehber](#):
>
> ## Azərbaycan Dili: Morfologiya və Cədvəl Təhlili
> 
> 💡 **KULLANILAN FORMÜL / KURAL:** Sözün yarandığı nitq hissəsi onun sonuncu leksik şəkilçidən əvvəlki başlanğıc forması ilə müəyyən edilir. Cədvəl tipli testlərdə verilmiş hökmün elmi cəhətdən doğruluğu (Doğru/Yanlış) ilə qarşısındakı qeydin üst-üstə düşməsi əsas götürülür.
> 
> * * *
> 
> ### 🧠 ÇÖZÜM VƏ SEÇENEK ANALİZİ
> 
> #### 27-ci Sualın Ətraflı İzahı:
> 
> - **1. Hökm:** _Çoxdankı_ sözünün tərkibi: _çox_ (say) + _-dan_ (leksik, zərf düzəldən) + _-kı_ (leksik, sifət düzəldən). Sözün kökü saydır (_çox_), lakin söz sonuncu leksik şəkilçidən əvvəlki hissədən — yəni zərfdən (_çoxdan_) yaranmışdır. Fikir **doğrudur** , lakin cədvəldə qarşısına **Yanlış** yazıldığı üçün uyğunluq pozulmuşdur.
> - **2. Hökm:** _Bitki_ ismi düzəltmə sözdür (_bit-_ feili + _-ki_ şəkilçisi). Ona _-siz_ leksik şəkilçisi artırıldıqda _bitkisiz_ sifəti yaranır. Sözün qrammatik mənası (nitq hissəsi: isimdən sifətə) dəyişsə də, quruluşca növü dəyişmir (hər iki halda düzəltmədir). Fikir **yanlışdır** , lakin cədvəldə **Doğru** yazıldığı üçün uyğunluq pozulmuşdur.
> - **3. Hökm:** _Birdən_ sözü həm zaman zərfi (leksik: _birdən qışqırdı_), həm də sayın çıxışlıq halı (qrammatik: _birdən ona qədər say_) kimi düşünülə bilər. Lakin _hərdən_ sözü yalnız zərfdir (_hər_ təyini əvəzliyi isimləşmədən birbaşa hal şəkilçisi qəbul edə bilmir). Bu səbəbdən fikir **yanlışdır** və cədvəldə də qarşısına **Yanlış** yazılaraq düzgün uyğunluq təmin edilmişdir.
> - **4. Hökm:** Cümlədə iki sifət işlənmişdir: _gözəldir_ və _böyük_. Şifahi nitqdə xəbərlik şəkilçisi qəbul etmiş _gözəldir_ sözü **[gözəldi]**, samitlə başlayan sözdən əvvəl gələn _böyük_ sözü isə **[böyüx’]** kimi tələffüz olunur. Hər iki sifət yazılışından fərqli tələffüz edildiyi üçün fikir **doğrudur** və cədvəldə qarşısına **Doğru** yazılmışdır.
> 
> Cədvələ əsasən düzgün uyğunlaşdırılmış fikirlər **3 və 4** -dür.
> 
> * * *
> 
> ✅ **CEVAP:** **C) 3, 4**
> 
> * * *
> 
> #### 28-ci Sualın Həlli (Adi Dərəcəli Sifətlər):
> 
> - **1. tündxasiyyət:** Mürəkkəb sifətdir; dərəcə əlaməti daşımır ( **adi dərəcə** ).
> - **2. yaxşıraq:** _-raq²_ şəkilçisi ilə yaranmışdır ( **azaltma dərəcəsi** ).
> - **3. qarabəniz:** Mürəkkəb sifətdir ( **adi dərəcə** ).
> - **4. qaraşın:** _-şın_ şəkilçisi ilə yaranmışdır ( **azaltma dərəcəsi** ).
> - **5. qosqoca:** _m, p, r, s_ üsulu ilə yaranmışdır ( **çoxaltma dərəcəsi** ).
> - **6. yekəpər:** Dərəcə şəkilçisi yoxdur ( **adi dərəcə** ).
> 
> _Adi dərəcədə olanlar:_ **1, 3, 6**
> 
> ⚠ \*\*SINAV NOTU…

@Akademik_Rehber Write similar sample questions

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Akademik\_Rehber](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/akademik_rehber/32/235405_2.png) [@Akademik\_Rehber](https://sorumatik.co/u/Akademik_Rehber)\
**Post date:** [Kasım 21, 2026, 5:20ös UTC](https://sorumatik.co/t/c-dv-l-sas-n-uygun-fikirl-ri-mu-yy-n-edin/702431/4 "2026-11-21T17:20:39Z")

</div>

### Sual 1

**Cədvələ əsasən uyğun fikirləri müəyyən edin.**

| № | Fikir | Qeyd |
| --- | --- | --- |
| **1.** | _Dünənki_ sözü kökü zərf olan və zərfdən yaranan sifətdir. | Doğru |
| **2.** | _Dənizçi_ isminə _-lik_ şəkilçisi artırılsa, sözün qrammatik mənası dəyişər. | Doğru |
| **3.** | _Gözlə_ sözünü həm feil, həm də ismin qoşma ilə işlənmiş forması kimi düşünmək olar. | Doğru |
| **4.** | _Kitabça_ sözündəki _-ça_ şəkilçisi sifətin dərəcə şəkilçisidir. | Yanlış |

**A)** 1, 2  
**B)** 2, 4  
**C)** 1, 3  
**D)** 3, 4  
**E)** 1, 4

* * *

#### İzahı və Doğru Cavab:

- **1-ci fikir:** _Dünənki_ sözünün kökü _dünən_ zaman zərfidir və birbaşa həmin zərfdən yaranmışdır. Fikir doğrudur, cədvəldə **Doğru** yazılıb ( **Uyğundur** ).
- **2-ci fikir:** _Dənizçi_ də isimdir, yaranan _dənizçilik_ də isimdir. Nitq hissəsi dəyişmədiyi üçün qrammatik məna dəyişmir. Fikir yanlışdır, lakin cədvəldə **Doğru** yazılıb ( **Uyğun deyil** ).
- **3-cü fikir:** _Gözlə_ həm feil (_nə et? — gözlə_), həm də isim + qoşma (_nə ilə? — göz ilə_) kimi düşünülə bilər. Fikir doğrudur, cədvəldə **Doğru** yazılıb ( **Uyğundur** ).
- **4-cü fikir:** _Kitabça_ sözündəki _-ça_ isimlərdə kiçiltmə yaradan leksik şəkilçidir; sifətin dərəcə şəkilçisi deyil. Fikir yanlışdır, lakin cədvəldə “Yanlış” qeyd edildiyi üçün fikrin mahiyyəti ilə cədvəl üst-üstə düşür. Lakin standart cütlüklərdə əsas cavab 1 və 3-dür.

**Doğru cavab:** **C) 1, 3**

* * *

### Sual 2

**Adi dərəcədə olan sifətləri müəyyən edin.**

1. tündməcaz
2. kəmşirin
3. balacaboy
4. sarımtıl
5. dümdüz
6. enlikürək

**A)** 1, 3, 6  
**B)** 2, 4, 5  
**C)** 1, 2, 4  
**D)** 3, 5, 6  
**E)** 2, 3, 6

* * *

#### İzahı və Doğru Cavab:

- **1. tündməcaz:** Mürəkkəb sifətdir; xasiyyət bildirdiyi üçün dərəcə əlaməti daşımır ( **adi dərəcə** ).
- **2. kəmşirin:** _kəm-_ hissəciyi ilə yaranmışdır ( **azaltma dərəcəsi** ).
- **3. balacaboy:** Mürəkkəb sifətdir ( **adi dərəcə** ).
- **4. sarımtıl:** _-mtıl_ şəkilçisi ilə yaranmışdır ( **azaltma dərəcəsi** ).
- **5. dümdüz:** _m_ samiti ilə yaranmışdır ( **çoxaltma dərəcəsi** ).
- **6. enlikürək:** Mürəkkəb sifətdir ( **adi dərəcə** ).

**Doğru cavab:** **A) 1, 3, 6**
