# Bul işte

**URL:** <https://sorumatik.co/t/bul-iste/235358>\
**Category:** ORTAOKUL\
**Tags:** ödev, matematik\
**Created:** [Mayıs 16, 2025, 1:25ös UTC](https://sorumatik.co/t/bul-iste/235358 "2025-05-16T13:25:03Z")\
**Posts on this page:** 4\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Sude\_Savan](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sude_savan/32/59906_2.png) [@Sude\_Savan](https://sorumatik.co/u/Sude_Savan)\
**Post date:** [Mayıs 16, 2025, 1:25ös UTC](https://sorumatik.co/t/bul-iste/235358/1 "2025-05-16T13:25:03Z")

</div>

Bir doktor 4 günde bir hemşire ise 6 günde bir nöbet tutmaktadır.Cuma günü nöbet tuttuklarına göre 1 sonraki beraber nöbet tutacakları hangi güne denk gelmelidir?

Ortak bölenmi , ortak çarpanmı

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/ders_asistani/32/109340_2.png) [@Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/u/Ders_Asistani)\
**Post date:** [Mayıs 16, 2025, 1:25ös UTC](https://sorumatik.co/t/bul-iste/235358/2 "2025-05-16T13:25:10Z")

</div>

**Bir doktorun ve hemşirenin nöbet döngüsünü hesaplayarak ortak nöbet günlerini bulma sorusu şöyle çözülür:**

### Problem:

- **Doktor** : 4 günde bir nöbet tutuyor.
- **Hemşire** : 6 günde bir nöbet tutuyor.
- İkisi **Cuma günü** nöbet tutmuşlar. Sonraki birlikte nöbet tutacakları gün **hangi güne denk gelir**?

### Çözüm:

Bu sorunun çözümü için doktor ve hemşirenin döngülerinde birlikte nöbet tutacakları günü bulmamız gerekiyor. **Bu senaryo, “ortak çarpan” (yani en küçük ortak kat - EKOK) bulma problemiyle çözülebilir.**

#### 1. **En Küçük Ortak Katı (EKOK) Bulma**

Doktorun nöbet döngüsü: **4 gün**  
Hemşirenin nöbet döngüsü: **6 gün**

EKOK hesaplayalım:

1. **4 ve 6’nın çarpanlarına ayırımı** :

2. EKOK, her çarpandan en yüksek kuvveti içerir:

Yani, doktor ve hemşire **12 günde bir birlikte nöbet tutar.**

#### 2. **Hangi Gün Olur?**

Cuma günü birlikte nöbet tutmuşlar ve bu döngü her 12 günde bir tekrar ediyor. O halde:

- **12 gün** sonrası tekrar birlikte nöbet tutacaklar.
- Cuma gününden sonra 12 günü ekleyerek, hangi güne denk geldiğini hesaplayalım:

Cuma günü → **12 gün sonra** :

- **Cuma** + 7 gün = Cuma (1 hafta sonra yine Cuma olur)
- Sonra 5 gün daha ilerleriz: **Cuma + 5 gün = Çarşamba**

Sonraki birlikte nöbet günü, **Çarşamba** gününe denk gelir.

* * *

### Cevap: **Doktor ve hemşire bir sonraki birlikte nöbetlerini Çarşamba günü tutacaklar.**

Tablo olarak özetleyelim:

| **Kişi** | **Döngü (Gün)** | **EKOK (Birlikte Nöbet Döngüsü)** | **Sonraki Nöbet Günü** |
| --- | --- | --- | --- |
| Doktor | 4 gün | 12 gün | Çarşamba |
| Hemşire | 6 gün | 12 gün | Çarşamba |

* * *

**Ortak bölen mi, ortak çarpan mı?**  
Bu problem **ortak çarpan (En Küçük Ortak Kat - EKOK)** hesabını gerektirir. Çünkü nöbetlerin birlikte gerçekleştiği en erken zamanı bulmak istiyoruz. **Ortak bölen** ise başka tür matematiksel problemlerde kullanılır (örneğin, kesir sadeleştirme gibi).

Umarım sorunuz tamamen açık hale geldi! 😊 @Sude_Savan

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/uzman_cevap/32/109360_2.png) [@Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/u/Uzman_Cevap)\
**Post date:** [Mayıs 16, 2025, 1:25ös UTC](https://sorumatik.co/t/bul-iste/235358/3 "2025-05-16T13:25:40Z")

</div>

**Bir doktor 4 günde bir hemşire ise 6 günde bir nöbet tutmaktadır. Cuma günü nöbet tuttuklarına göre 1 sonraki beraber nöbet tutacakları hangi güne denk gelmelidir?  
Ortak bölen mi, ortak çarpan mı?**

**Cevap:**

## **İçindekiler**

1. [Konunun Özeti](#konunun-ozeti)
2. [Adım Adım Çözüm](#adim-adim-cozum)
3. [Tablo ve Sonuç](#tablo-ve-sonuc)
4. [Kısa Özet](#kisa-ozet)

## **1. Konunun Özeti**

Bir doktor **4 günde bir** , bir hemşire de **6 günde bir** nöbet tutmaktadır. Aynı güne denk gelerek nöbet tuttukları gün **Cuma** olarak verilmiş. Sonraki beraber nöbet tuttukları günün hangi güne denk geleceğini bulmak için, doktor ve hemşirenin nöbet döngüsü kaç günde bir tekrar birlikte aynı güne denk gelir sorusunu cevaplamak gerekir.

Bu tip çoklu periyot sorularında, **en küçük ortak kat** (EKOK / LCM - Least Common Multiple) yöntemi kullanılır. Ortak bölen (EBOB / GCD) değil, periyotların tekrar aynı anda çakıştığı günleri bulmak için **ortak kat** kullanılır.

## **2. Adım Adım Çözüm**

1. Doktorun nöbet periyodu = **4 gün**
2. Hemşirenin nöbet periyodu = **6 gün**
3. Bu iki sayının en küçük ortak katını (EKOK) bulalım:
  - **4** ve **6** ’nın **EBOB** ’u 2’dir.
  - EKOK, (4 \times 6) / EBOB formülü ile hesaplanır.
  - (4 \times 6) / 2 = 24 / 2 = 12
  - Yani doktor ve hemşire, **her 12 günde** bir birlikte nöbet tutar.

4. Başlangıç günümüz **Cuma** olduğuna göre 12 gün sonrasını hesaplıyoruz:
  - Cuma’dan itibaren 12 gün sayarsak bir sonraki ortak nöbet günü **Çarşamba** olacaktır.

## **3. Tablo ve Sonuç**

| Gündelik Periyot | Değer (Gün) | Kullanılan Yöntem | EKOK (Gün) | Sonraki Gün |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Doktorun Periyodu | 4 | En Küçük Ortak Kat | 12 | Çarşamba |
| Hemşirenin Periyodu | 6 | | | |

- En küçük ortak kat ( **EKOK** ) = **12**
- **Cuma** + **12 gün** = **Çarşamba**

## **4. Kısa Özet**

Bir doktor 4 günde, bir hemşire ise 6 günde bir nöbet tutuyorsa ve birlikte nöbet tuttukları ilk gün Cuma ise, sonraki ortak nöbet **12 gün** sonra, yani **Çarşamba** gününe denk gelir. Bu işlemde **ortak periyodu** bulmak için **en küçük ortak kat (EKOK)** yöntemi kullanılır; **ortak bölen (EBOB)** değil.

@Sude_Savan

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Sorumatik\_Ogretmen](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sorumatik_ogretmen/32/30517_2.png) [@Sorumatik\_Ogretmen](https://sorumatik.co/u/Sorumatik_Ogretmen)\
**Post date:** [Mayıs 16, 2025, 1:26ös UTC](https://sorumatik.co/t/bul-iste/235358/4 "2025-05-16T13:26:06Z")

</div>

**Sude\_Savan said Bir doktor 4 günde bir hemşire ise 6 günde bir nöbet tutmaktadır.Cuma günü nöbet tuttuklarına göre 1 sonraki beraber nöbet tutacakları hangi güne denk gelmelidir? Ortak bölenmi , ortak çarpanmı**

* * *

## **Cevap:**

Beraber nöbet tutma döngülerinde, **doktor 4 günde bir** , **hemşire 6 günde bir** nöbet tutmaktadır. İkisi de Cuma günü birlikte nöbet tutmuşlarsa, bir sonraki birlikte nöbet tutacakları tarih, bu iki sayının **en küçük ortak katı (EKOK)** olan **12 gün** sonrasına denk gelir. Cuma gününden 12 gün sonrasını hesapladığımızda, **Çarşamba** gününe ulaşıyoruz. Dolayısıyla bir sonraki beraber nöbet **Çarşamba** gününe denk gelir. Ayrıca bu hesaplamada kullanılan yöntem “en küçük ortak kat” (EKOK) yöntemidir; **en büyük ortak bölen** (EBOB) burada işe yaramaz.

* * *

## **İçindekiler**

1. 
  - 

2. [Temel Kavramlar](#temel-kavramlar)
3. [EBOB (En Büyük Ortak Bölen)](#ebob)
4. [EKOK (En Küçük Ortak Kat)](#ekok)
5. 
  - 

6. 
  - 

7. 
  - 

8. 
  - 

9. 
  - 

10. 
  - 

11. 
  - 

12. 
  - 

13. [EBOB Kullanarak EKOK Hesaplama](#ebob-kullanarak-ekok-hesaplama)
14. 
  - 

15. 
  - 

16. 
  - 

17. 
  - 

18. 
  - 

19. 
  - 

* * *

## **1. Sorunun Arka Planı**

Bu soru, belirli periyotlarla (4 günde bir ve 6 günde bir) nöbet tutan iki sağlık çalışanının (bir doktor ve bir hemşire) **yeniden hangi gün birlikte nöbet tutacaklarını** bulmaya yöneliktir. Cuma günü birlikte nöbet tuttukları başlangıç noktası olarak verilmiştir. Her ikisinin de tekrar aynı anda nöbet tutabilmeleri için **doktorun 4 günlük döngüsü** ve **hemşirenin 6 günlük döngüsü** çakışmalıdır. Matematikte bu tür tekrar eden olayların birlikte gerçekleşmesi soruları, çoğunlukla **en küçük ortak kat (EKOK)** yardımıyla çözülür.

Bu tartışmanın sonunda, iki kişinin aynı gün nöbet tutacağı zamanın Cuma’dan **en az kaç gün sonra** geleceği ve hangi güne denk geleceği ortaya çıkar. Nitekim sonuç, bu zaman aralığının 12 gün olduğunu ve Cuma’dan 12 gün sonrasının Çarşamba olduğunu gösterir.

* * *

## **2. Temel Kavramlar**

Herhangi iki ya da daha fazla tamsayının ortak günde veya ortak zaman diliminde kesişmesi, genellikle **periodik (döngüsel) olaylar** veya **zaman çizelgeleri** ile ilgilidir. Bu tip bir problemde iki ana kavram öne çıkar:

1. [**EBOB (En Büyük Ortak Bölen)**](#ebob)
2. [**EKOK (En Küçük Ortak Kat)**](#ekok)

Burada, problemimizin temelinde “aynı gün nöbet” gibi bir çakışma söz konusu olduğu için, **en küçük ortak kat** (EKOK) kullanılır.

* * *

### **2.1. EBOB (En Büyük Ortak Bölen)**

İki sayının **EBOB** ’u (ya da GCD – Greatest Common Divisor), bu iki sayıyı bölen **en büyük tamsayıyı** ifade eder. Örneğin, 12 ve 18 sayılarının EBOB’u 6’dır; zira 12’yi bölen sayılar {1, 2, 3, 4, 6, 12}, 18’i bölen sayılar {1, 2, 3, 6, 9, 18} ve bu ortak bölenlerden en büyüğü 6’dır.

Bu kavram, özellikle kesirlerin sadeleştirilmesi veya **en büyük payda** üzerinden ortak nokta bulmada kullanışlıdır. Ancak, periodik olayların “beraber” gerçekleştiği zamanı bulmak için EBOB yerine **EKOK** önem taşır.

* * *

### **2.2. EKOK (En Küçük Ortak Kat)**

İki sayının **EKOK** ’u (ya da LCM – Least Common Multiple), bu iki sayının her ikisini de bölen **en küçük tamsayı değeri** ifade eder. Örneğin, 4 ve 6’nın EKOK’u 12’dir; çünkü:

- 4’ün katları: 4, 8, 12, 16, 20, 24 …
- 6’nın katları: 6, 12, 18, 24, 30 …  
Bu katlar arasındaki **en küçük ortak değer** 12’dir.

Bir doktor 4 günde bir, bir hemşire 6 günde bir nöbet tutuyorsa, **birlikte nöbet tutacakları gün** = **EKOK(4,6)** = 12’nci günü ifade eder.

* * *

## **3. Örnek Uygulama Adımları**

### **3.1. Adım 1: Verileri Belirleme**

- Doktorun nöbet döngüsü: **4 gün**
- Hemşirenin nöbet döngüsü: **6 gün**
- Başlangıç günü: **Cuma** (her ikisi de aynı anda nöbet tutuyor)

### **3.2. Adım 2: EKOK Hesaplama**

İki sayının en küçük ortak katını buluruz:

- \text{EKOK}(4, 6) = 12.

### **3.3. Adım 3: Gün Hesaplama**

Başlangıç günü Cuma’dan itibaren 12 gün sayarsak:

| Gün Sayısı | Gün |
| --- | --- |
| 0 | Cuma |
| 1 | Cumartesi |
| 2 | Pazar |
| 3 | Pazartesi |
| 4 | Salı |
| 5 | Çarşamba |
| 6 | Perşembe |
| 7 | Cuma |
| 8 | Cumartesi |
| 9 | Pazar |
| 10 | Pazartesi |
| 11 | Salı |
| **12** | **Çarşamba** |

Bu tabloya göre 12 gün sonrasının Çarşamba olduğu açıkça görülür.

* * *

## **4. Gün Gün Takvim Tablosu**

Aşağıdaki tablo, Cuma gününden başlayarak 12 gün sonrasına kadar hangi günlere denk geldiğini gösterir:

| **Gün Sayısı** | **Tarihsel İlerleme (Örnek Varsayım)** | **Haftanın Günü** |
| --- | --- | --- |
| 0 | - (başlangıç) | Cuma |
| 1 | +1 gün | Cumartesi |
| 2 | +2 gün | Pazar |
| 3 | +3 gün | Pazartesi |
| 4 | +4 gün | Salı |
| 5 | +5 gün | Çarşamba |
| 6 | +6 gün | Perşembe |
| 7 | +7 gün | Cuma |
| 8 | +8 gün | Cumartesi |
| 9 | +9 gün | Pazar |
| 10 | +10 gün | Pazartesi |
| 11 | +11 gün | Salı |
| **12** | **+12 gün** | **Çarşamba** |

**Gün 12** ’de tekrar beraber nöbet tutacakları gün:

**Cuma + 12 gün = Çarşamba.**

* * *

## **5. Neden EBOB Değil de EKOK?**

Bu soru tipinde, aynı günde tekrarlama veya aynı gün kesişme aralığı arandığında, **periyotların en küçük ortak katı** aradığımız değeri verir. Olayın her birinin yeniden “sıfıra dönmüş” (nöbetin en başına dönmüş gibi) olduğu an, yani çakışma noktası **EKOK(4, 6)** ile belirlenir.

- EBOB(4, 6) = 2’dir ve bu **“her iki sayıyı bölen en büyük değer”** anlamına geldiği için burada işe yaramaz.
- EKOK(4, 6) = 12’dir ve bu **“her iki sayının ortak katlarının en küçüğü”** olduğu için “aynı gün nöbet” gibi çakışmayı yakalamak için esas alınır.

Dolayısıyla **ortağı bulmak** (zaman çizelgesinde kesişim günü) için EKOK gereklidir.

* * *

## **6. EKOK Hesaplamanın Farklı Yöntemleri**

En Küçük Ortak Kat (EKOK) farklı şekillerde hesaplanabilir. Temel iki yöntem:

### **6.1. Asal Çarpanlara Ayırma Yöntemi**

1. Rakamları asal çarpanlarına ayırın.

- 4’ü asal çarpanlarına ayırmak: 4 = 2^2
- 6’yı asal çarpanlarına ayırmak: 6 = 2 \times 3

1. Her asaldan en yüksek kuvveti seçerek çarpın.

- 2’nin en yüksek kuvveti (ikisi arasında) 2^2 (4 içerisindeki gibi)
- 3’ün en yüksek kuvveti (ikisi arasında) 3^1

1. Sonuç: 2^2 \times 3^1 = 4 \times 3 = 12.

### **6.2. EBOB Kullanarak EKOK Hesaplama**

Matematikte a ve b gibi iki sayı için:

\text{EKOK}(a, b) \times \text{EBOB}(a, b) = a \times b

EBOB(4, 6) = 2 olduğuna göre,

\text{EKOK}(4, 6) = \frac{4 \times 6}{\text{EBOB}(4, 6)} = \frac{24}{2} = 12.

Bu iki yöntemde de sonuç 12 olarak bulunur.

* * *

## **7. Örnek Senaryolar ve Detaylı İnceleme**

### **7.1. Senaryo 1: Haftanın Günleri Üzerinden Örnek**

- **Doktor** : Her 4 günde bir (örn. Pazartesi, Cuma, Salı, Cumartesi …)
- **Hemşire** : Her 6 günde bir (örn. Pazartesi, Cumartesi, Perşembe …)

Haftanın hangi gününde başlarlarsa başlasınlar, 12 gün sonra tekrar aynı güne gelecekleri görülebilir. Örneğin Pazartesi birlikte başladılarsa, 12 gün sonrası Cumartesi denk gelebilir. Cuma ile başladılarsa, 12 gün sonrası Çarşamba olur.

### **7.2. Senaryo 2: Farklı Aralıklarla Nöbet Tutan Kişiler**

Bu soru, 4 ve 6 dışındaki farklı rakamlar için de geçerlidir. Örnek:

- Biri 3 günde bir, diğeri 5 günde bir nöbet tutuyor ve bir gün beraber nöbet tuttularsa, bir sonraki beraber nöbet tutma gün sayısı \text{EKOK}(3, 5) = 15 gün sonrasına denk gelecektir.
- Bu şekilde hesaplama prensibi hep aynıdır: tekrarlandığı döngüleri “kesiştiren” günleri bulmak için en uygun matematiksel araç **EKOK** ’tur.

* * *

## **8. Sık Yapılan Hatalar**

1. **EBOB’u Kullanmak** : Bazı öğrenciler ya da problem çözenler, “en büyük ortak bölen” ile “en küçük ortak kat” kavramlarını karıştırabilirler. Bu tip tekrar bulma sorularında EBOB doğru sonucu vermez, çünkü EBOB iki sayıyı bölen tekil bir değerdir; gün tekrarını bulmada yetersizdir.
2. **Gün Hesaplaması Yaparken +1 Hatası** : Cuma’dan 12 gün sonrasını hesaplarken yanlış veya eksik sayma yapılabilir. Özellikle “0. gün” ile “1. gün” kavramını karıştırmak bu tip hatalara yol açar.
3. **EKOK Kavramını Yanlış Yorumlama** : Bazı durumlarda en küçük ortak kat yerine, “her iki sayının çarpımı” gibi yanlış bir yola sapılabilir. 4 ve 6’nın çarpımı 24’tür ancak en küçük ortak kat 12’dir. Her zaman çarpım doğru cevap olmaz, sadece \frac{a \times b}{\text{EBOB}(a, b)} formülüyle bulunmalıdır.

* * *

## **9. Toparlama, Sonuç ve Özet Tablosu**

Aşağıdaki tabloda bu problemin kilit noktalarını özetliyoruz:

| **Konu** | **Açıklama** |
| --- | --- |
| **Doktorun Nöbet Sıklığı** | 4 günde bir |
| **Hemşirenin Nöbet Sıklığı** | 6 günde bir |
| **Birlikte Nöbet Tuttuğu Başlangıç Günü** | Cuma |
| **Beraber Nöbet Tutuşlarının Periyodu** | EKOK(4, 6) = 12 gün |
| **Sonraki Beraber Nöbet Günü** | Cuma’dan 12 gün sonrası = **Çarşamba** |
| **Kullanılan Ana Matematiksel Araç** | En Küçük Ortak Kat (EKOK) |
| **Diğer Yaklaşımlara Örnek** | EBOB + Formül = (4×6)/EBOB(4,6) = 24/2 = 12 |
| **Karıştırılan Kavram** | EBOB (En Büyük Ortak Bölen) bu sorunun çözümünde kullanılmaz, sadece sadeleştirme ya da ortak bölen bulma problemlerinde kullanılabilir. |
| **Gün Hesaplama Metodu** | 0. gün: Cuma → 12 gün sonrası: Çarşamba |
| **Sonuç** | Doktor ve hemşire beraber **Çarşamba günü** yeniden nöbet tutarlar. |

Bu tablo, hem sorunun cevabını hem de bu cevaba ulaşmak için kullanılan yöntemi kısaca özetlemektedir.

* * *

## **10. Kısa Özet**

- Bir **doktor 4 günde bir** , bir **hemşire 6 günde bir** nöbet tutuyorsa, aynı gün nöbet tutacakları tekrar gün aralığı, **EKOK(4, 6) = 12** gündür.
- Başlangıç günü **Cuma** olduğundan, **12 gün sonra** gün tekrar **Çarşamba** olacaktır.
- Bu çeşit sorularda **“ortak bölen mi, ortak çarpan mı?”** denildiğinde, **en uygun matematiksel kavramın “en küçük ortak kat”** olduğu unutulmamalıdır.
- EBOB (en büyük ortak bölen) ya da GCD, bu problemi çözmede kullanılamaz; ancak EKOK hesaplamasında yardımcı formül olarak (\text{EKOK}(a, b) = \frac{a \cdot b}{\text{EBOB}(a, b)}) devreye girebilir.

Özetle; aradığımız değer **4 ve 6** gibi iki tam sayının periyodik çakışmasında **12** olsa da, sonuç **haftanın günü** açısından **Cuma + 12 gün = Çarşamba** gününe denk gelir.

@Sude_Savan
